Υπερψηφίστηκε από την κυβερνητική πλειοψηφία πριν από μερικές εβδομάδες στη Βουλή το νομοσχέδιο για τον νέο «Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης», μέσω του οποίου προβλέπονται σημαντικές αλλαγές.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, ο νέος Κώδικας συγκεντρώνει, κωδικοποιεί και εκσυγχρονίζει σχεδόν 2.000 διάσπαρτες νομοθετικές διατάξεις που διέπουν κάθε πτυχή της λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, δημιουργώντας ένα ενιαίο και πιο λειτουργικό θεσμικό πλαίσιο.
Στη συζήτηση στο Κοινοβούλιο υπήρξε, πάντως, έντονη αντιπαράθεση κυβέρνησης – αντιπολίτευσης. Ιδίως για την κατάργηση του β’ γύρου των δημοτικών εκλογών, καθώς η αντιπολίτευση τονίζει ότι αυτό συνέβη για να μη έχουν… απώλειες παρατάξεις υποστηριζόμενες από το κυβερνών κόμμα, όπως έγινε με τον Κώστα Μπακογιάννη, ο οποίος έχασε τον Δήμο Αθηναίων από τον Χάρη Δούκα. Αλλαγές θα έχουμε στη λειτουργία των οικονομικών υπηρεσιών, όπως και στα τέλη που θα εισπράττουν οι Δήμοι.
Ο νέος «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης» είχε απασχολήσει και το ετήσιο Τακτικό Συνέδρίο της Κεντρική Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) στη Ρόδο τον Νοέμβριο του 2024, τότε που ακούστηκαν ενστάσεις μαζί με την οικονομική ασφυξία που επικρατεί σε πολλές περιοχές της χώρας, ενώ υπήρχε ενημέρωση από τον Υπουργό Εσωτερικών Θεόδωρο Λιβάνιο.
Οι 10 βασικές αλλαγές που φέρνει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Για τις 10 πιο σημαντικές αλλαγές στην τοπική αυτοδιοίκηση, το υπουργείο Εσωτερικών, βάσει και σχετικού θέματος που φιλοξένησε το «ieidiseis.gr», έχει επισημάνει ότι:
1. Οι περιφέρειες της χώρας, δεκαπέντε (15) χρόνια μετά τη θεσμοθέτησή τους δεν είχαν αποκτήσει ένα ενιαίο νομοθετικό πλαίσιο, με αποτέλεσμα ταυτόχρονα να διέπονται από διατάξεις που αφορούν τις κεντρικές κρατικές υπηρεσίες, τις πρώην κρατικές περιφέρειες και τις αιρετές νομαρχίες. Σε πολλές περιπτώσεις, το ίδιο ζήτημα μπορούσε να εμπίπτει στην αρμοδιότητα περισσότερων του ενός φορέων, χωρίς σαφή ιεράρχηση, γεγονός που οδηγούσε σε αναποτελεσματικότητα και σύγχυση. Αυτό τελειώνει με τη θεσμοθέτηση του ενιαίου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης για δήμους και περιφέρειες.
2. Συμμετοχή πολιτών στην οργάνωση και στη δράση των δήμων. Θεσμοθέτηση της διεξαγωγής συμβουλευτικού δημοτικού δημοψηφίσματος με ηλεκτρονική ψηφοφορία και θεσμικές εγγυήσεις για τη διαδικασία διεξαγωγής του. Αναβάθμιση των συμβουλίων νέων, με σαφείς κανόνες για την εκλογή τους και ηλεκτρονική διαδικασία ψηφοφορίας.
3. Ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας των αιρετών οργάνων. Η υποχρέωση δημοσιοποίησης των αποφάσεων, η αξιοποίηση των ψηφιακών μέσων και η ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου συμβάλλουν στη δημιουργία ενός πλαισίου που ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τη διοίκηση.
4. Αναδιοργάνωση του συστήματος διακυβέρνησης των δήμων και των περιφερειών. Με την αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων των συλλογικών οργάνων της αυτοδιοίκησης (δημοτικό και περιφερειακό συμβούλιο, δημοτική και περιφερειακή επιτροπή, λοιπές επιτροπές και συμβουλευτικά όργανα) και την καθιέρωση ενιαίων κανόνων λειτουργίας, επιδιώκεται η βελτίωση της αποτελεσματικότητας και η αποφυγή συγκρούσεων αρμοδιοτήτων.
5. Αποτελεσματικότητα και διαφάνεια στη λειτουργία των οικονομικών υπηρεσιών, ώστε να μην δημιουργούνται γκρίζες ζώνες επιδεχόμενες πολλαπλών ερμηνειών.
6. Αντικειμενικό και στοχευμένο σύστημα ελέγχου νομιμότητας αποκλειστικά (και σε καμία περίπτωση σκοπιμότητας) επί των πράξεων και των οργάνων διοίκησης της αυτοδιοίκησης, μέσω της λειτουργίας ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος και της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Ελέγχου Νομιμότητας ΟΤΑ.
7. Σαφής προσδιορισμός της καταστατικής θέσης των οργάνων διοίκησης της αυτοδιοίκησης, δηλαδή της αντιμισθίας και των εξόδων παράστασης, της αναστολής της επαγγελματικής τους δραστηριότητας ή της λήψης ειδικής άδειας.
8. Καταγραφή και συστηματοποίηση των αρμοδιοτήτων των δήμων και των περιφερειών στο πλαίσιο της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, με στόχο τη σαφή κατανομή τους μεταξύ των διαφορετικών επιπέδων διοίκησης. Με τον τρόπο αυτό, αποφεύγονται επικαλύψεις και κενά, ενώ ενισχύεται η συνεργασία μεταξύ των επιπέδων διακυβέρνησης προς όφελος του πολίτη.
9. Αλλαγή του τρόπου εκλογής αυτοδιοικητικών αρχών, με κατάργηση του δεύτερου γύρου των εκλογών και δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου, προκειμένου να ενισχυθεί η νομιμοποίηση των αιρετών αρχών και η συμμετοχή των δημοτών.
10. Ψηφιακός μετασχηματισμός της Αυτοδιοίκησης. Υπάρχει μια συνειδητή επιλογή στον Κώδικα να λειτουργούν ηλεκτρονικές εφαρμογές προς υποβοήθηση της συμμετοχής των πολιτών στα όργανα της αυτοδιοίκησης, αλλά και της εξυπηρέτησής τους στην καθημερινή διάδραση με την αυτοδιοίκηση. Έτσι, στο πλαίσιο του Κώδικα προβλέπεται η δημιουργία εφαρμογών με πολλαπλές διαλειτουργικότητες.
Τι ειπώθηκε στη Βουλή
Ο υπουργός Εσωτερικών Θόδωρος Λιβάνιος απάντησε στην κριτική και ιδίως στην τοποθέτηση του ΠΑΣΟΚ που εκφράστηκε και μέσα από την ομιλία του Νίκου Ανδρουλάκη κατά τη διάρκεια της συζήτησης στη Βουλή. Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε: «Αλήθεια, το εννοεί το ΠΑΣΟΚ αυτό που λέει για απαξίωση των κοινοτήτων; Να σας θυμίσω τι έλεγε ο Καλλικράτης; Να σας θυμίσω ότι οι αρμοδιότητες, αυτή τη στιγμή, είναι ακριβώς ίδιες με τις αρμοδιότητες του Καλλικράτη; (σσ νομοθετική ρύθμιση επι ΠΑΣΟΚ). Πρόσθεσε ότι «δεν μπορεί να έρχεστε και να λέτε, ότι το ΠΑΣΟΚ είμαστε το κόμμα των μεγάλων αλλαγών, "κάναμε τον Καποδίστρια, κάναμε τον Καλλικράτη" και την ίδια στιγμή, να ξαναφέρνετε τις κοινότητες από το "πίσω παράθυρο"».
Αναφερόμενος στο νέο εκλογικό σύστημα είπε πως δεν ήρθε «εν κρυπτώ» σημειώνοντας πως «εγώ προσωπικά στο (σ.σ αυτοδιοικητικό) συνέδριο της Ρόδου παρουσίασα τις γενικές αρχές. Δεν έχει συζητηθεί νομοσχέδιο, ποτέ άλλοτε, περισσότερο τα τελευταία χρόνια. Αυτό τουλάχιστον μπορείτε να το αναγνωρίσετε. Και ειλικρινά, δεν έχω ακούσει μία πρόταση. Να πείτε θέλω αυτή η αρμοδιότητα να φύγει από το Κράτος και να πάει στην Αυτοδιοίκηση. Μία..».
Νωρίτερα στην ομιλία του ο Θόδωρος Λιβάνιος κατέθεσε ρύθμιση με την οποία η είσπραξη δημοτικών τελών θα μπορεί να μην γίνεται πλέον μέσω των λογαριασμών της ΔΕΗ αλλά απευθείας από τους δήμους. Όπως είπε «δίδεται η δυνατότητα να εξεταστεί και να υλοποιηθεί ένα σύστημα καταβολής των δημοτικών τελών, όχι πλέον μέσω λογαριασμών της ΔΕΗ αλλά μέσω και άλλων τρόπων, όπως γίνεται η αντίστοιχη είσπραξη φορολογίας. Ουσιαστικά, ανοίγει ο δρόμος, προκειμένου να υπάρχει η νομοθετική πρόβλεψη, για να αποχωριστούν τα δημοτικά τέλη - κάποια στιγμή στο μέλλον - από τους λογαριασμούς του ρεύματος, που είναι και ένα αίτημα και των παρόχων και του ΔΕΔΔΗΕ και εν τέλει και των δήμων, διαχρονικώς».
Έντονη αντιπαράθεση όμως υπήρξε και αναφορικά με το πρόσωπο του Δήμαρχου Αθηναίων, Χάρη Δούκα. Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ Δημήτρης Καιρίδης υποστήριξε ότι «φαντάζεται τον εαυτό του ως πρωθυπουργός! Δεν δημαρχεύει, παρά πολιτικολογεί ασύστολα! Είναι ένας απολύτως αποτυχημένος δήμαρχος, η Αθήνα είναι στη χειρότερη κατάσταση που ήταν ποτέ».
Ανταπαντώντας ο εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ, Δημήτρης Μάντζος μίλησε για στοχοποίηση του Χάρη Δούκα και σχολίασε ότι «πονάει πολύ αυτό που συνέβη το ‘23, πλήττει το μεγαλείο της κυβέρνησης. Τρία χρόνια μετά, περαστικά σας». Σημείωσε επίσης ότι το νομοσχέδιο «έρχεται ως κομματική ανάγκη της ΝΔ να απαντήσει στις ανατροπές που υπέστη στις αυτοδιοικητικές».
- Για αναλυτική ενημέρωση και για να διαβάσετε ολόκληρο το νομοθετικό κείμενο, μπορείτε να ανατρέξετε στην αντίστοιχη σελίδα του Εθνικού Τυπογραφείου ή να επισκεφθείτε την Πύλη της Βουλής.
- Επιπλέον, επεξηγήσεις, εγκυκλίους και ειδικές οδηγίες εφαρμογής από το Υπουργείο Εσωτερικών μπορείτε να βρείτε στην επίσημη ιστοσελίδα της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ).
