Αναβρασμός επικρατεί σε πολλούς κλάδους εργασίας και οικονομίας στη χώρα μας, λόγω του πολέμου στον Περσικό κόλπο και στη Μέση Ανατολή. Αυτό που κυριαρχεί είναι η αβεβαιότητα, ενώ ξεκινάει, ουσιαστικά, η νέα σεζόν για τον τουρισμό, με απαρχή το Πάσχα. Κάτι που αφορά και τα μέρη μας.
Όπως σας αναφέραμε με σχετικό θέμα, ένας πόλεμος έχει μόνο καταστροφικά αποτελέσματα. Με τη συγκεκριμένη σύρραξη να έχει οικονομικό, ενεργειακό και εμπορικό «χρώμα».
Για τη νέα τουριστική περίοδο υπάρχει προβληματισμός και αυτός εστιάζεται κυρίως σε δύο άξονες: στην ψυχολογία των ταξιδιωτών και στο κόστος μεταφορών. Καταγράφεται στάση αναμονής για το καλοκαίρι, σύμφωνα με στοιχεία από τις κρατήσεις, συγκρατημένα είναι τα πράγματα και για το Πάσχα, με παραδείγματα και από τα μέρη μας.
Να υπογραμμίσουμε ότι πολλές εταιρείες από χώρες του Κόλπου «παίρνουν πίσω» επενδύσεις λόγω των κινδύνων που έχουν «γεννηθεί», αλλά και λόγω της αβεβαιότητας. Χώρες του Κόλπου τα είχαν βάλει και με τις ΗΠΑ, αναφέροντας: «Δεν μας ενημέρωσαν για την επίθεση στο Ιράν, αγνόησαν τις προειδοποιήσεις μας»
Με την ακρίβεια να… καλπάζει, υπάρχει τις τελευταίες ημέρες στασιμότητα σε διάφορους κλάδους, όπως ο κατασκευαστικός τομέας, κάτι που παίζει ρόλο και στο real estate. Θα μπορούσε να πει κάποιος ότι εδώ και κάποιους μήνες υπάρχουν τομείς που ακολουθούν και τον δρόμο των «συμμάχων» της χώρας, βλέπετε, δουλειές… κλείνονται και ετοιμάζονται με Αμερικάνους, Ισραηλινούς και Ουκρανούς.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στον τομέα των κατασκευών, υπάρχουν έργα που σταμάτησαν, άλλα δεν ξεκίνησαν την προγραμματισμένη στιγμή. Βλέπετε, έχουν αλλάξει οι τιμές στα υλικά και έπρεπε να γίνει νέος προγραμματισμός. Υπάρχει εταιρεία που ενημερώθηκε ότι έχει σημειωθεί αύξηση κοντά στο 18% σε οτιδήποτε αφορά το αλουμίνιο.
Πάσχα: Στο 70% η πληρότητα στις Σπέτσες, επιβράδυνση από την αμερικανική αγορά – Όσα ανέφερε ο πρόεδρος των ξενοδόχων του νησιού
Για την εικόνα της τουριστικής κίνησης ενόψει Πάσχα στις Σπέτσες αναφέρθηκε ο Χρήστος Ορλώφ, πρόεδρος των ξενοδόχων του νησιού, μιλώντας την Παρασκευή (27/03) στα «Παραπολιτικά 90,1», στην εκπομπή «Πρωινή Αφετηρία», με τη δημοσιογράφο Έρη Πανάγου. Όπως ανέφερε, η πρώτη εικόνα για τις κρατήσεις στο νησί είναι θετική, αλλά καταγράφεται επιβράδυνση από την αμερικανική αγορά, την ώρα που η συνολική πληρότητα στο νησί έχει ήδη φτάσει περίπου στο 70%. Τόνισε, ακόμα, ότι υπάρχει στασιμότητα εν όψει του καλοκαιριού.
Στο 70% η πληρότητα για το Πάσχα στις Σπέτσες: Επιβράδυνση από την αμερικανική αγορά
«Υπάρχουν κάποιες ακυρώσεις, κυρίως από Αμερικανούς επισκέπτες, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά εκδηλώσεις που είχαν προγραμματιστεί. Είναι μικρές απώλειες, αλλά μας επηρεάζουν», επεσήμανε, εξηγώντας ότι η διεθνής συγκυρία δημιουργεί επιφυλακτικότητα σε ταξιδιώτες από μακρινές αγορές. Παράλληλα, σημείωσε ότι η γεωγραφική αντίληψη της περιοχής επηρεάζει τις αποφάσεις. Όπως είπε: «Για ορισμένους επισκέπτες από άλλες ηπείρους, η περιοχή μας θεωρείται κοντά σε εστίες έντασης, γεγονός που τους οδηγεί σε αναμονή ή επιλογή άλλων προορισμών».
Παρά τις πιέσεις, η εικόνα για το Πάσχα παραμένει θετική, με τον κ. Ορλώφ να επισημαίνει: «Βρισκόμαστε ήδη πάνω από το 70% σε πληρότητα, ενώ υπάρχουν ακόμη διαθέσιμα δωμάτια. Πολλοί περιμένουν την εξέλιξη του καιρού για να προχωρήσουν σε κρατήσεις της τελευταίας στιγμής». Όπως εξήγησε, το Πάσχα αποτελεί την ανεπίσημη έναρξη της σεζόν, με τον ίδιο να τονίζει: «Για εμάς είναι η prova generale. Όλοι ετοιμαζόμαστε πυρετωδώς και θα είμαστε έτοιμοι τη Μεγάλη Εβδομάδα να υποδεχτούμε τους επισκέπτες».
Στάση αναμονής για το καλοκαίρι
Σε ό,τι αφορά τη θερινή περίοδο, παρατηρείται μια συγκράτηση στις προκρατήσεις. Ο πρόεδρος των ξενοδόχων Σπετσών ανέφερε ότι: «Ένα μεγάλο μέρος των ταξιδιωτών κλείνει διακοπές αυτή την περίοδο. Φέτος βλέπουμε μια επιβράδυνση και μετατόπιση αποφάσεων». Η ευρωπαϊκή αγορά συνεχίζει, ωστόσο, δυναμικά λέγοντας: «Οι Ευρωπαίοι γνωρίζουν καλά τη γεωγραφία και δεν εμφανίζουν την ίδια επιφυλακτικότητα. Συνεχίζουν κανονικά τις κρατήσεις τους».
Ενισχύεται το last minute
Ο πρόεδρος των ξενοδόχων υπογράμμισε και τη σταθερή ενίσχυση των κρατήσεων της τελευταίας στιγμής: «Το last minute έχει καθιερωθεί πλέον διεθνώς. Οι ταξιδιώτες επιλέγουν μεγαλύτερη ευελιξία και συχνά κλείνουν ακόμη και την τελευταία ημέρα». Κλείνοντας, ο κ. Ορλώφ εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος για την εξέλιξη της χρονιάς, αφού όπως είπε: «Ο τουρισμός λειτουργεί σαν συγκοινωνούντα δοχεία. Κάποιοι προορισμοί επηρεάζονται, άλλοι ενισχύονται. Το σημαντικό είναι να υπάρξει σταθεροποίηση της κατάστασης τους επόμενους μήνες».
Ελληνικός τουρισμός: Συγκρατημένη αισιοδοξία εν μέσω γεωπολιτικής αβεβαιότητας στη Μέση Ανατολή
Η νέα περίοδος έντασης στη Μέση Ανατολή και ειδικά στο Ιράν επαναφέρει εύλογες ανησυχίες για τον αντίκτυπο που μπορεί να έχουν οι γεωπολιτικές εξελίξεις σε έναν από τους πλέον ευαίσθητους και εξωστρεφείς κλάδους της ελληνικής οικονομίας: τον τουρισμό.
Οι πρώτες αντιδράσεις της αγοράς και οι εκτιμήσεις των φορέων του κλάδου χαρακτηρίζονται από συγκρατημένη αισιοδοξία, με το επιχείρημα ότι ο ελληνικός τουρισμός έχει πλέον αποκτήσει σημαντική ανθεκτικότητα απέναντι σε εξωγενείς κρίσεις. Η εμπειρία της πανδημίας, αλλά και προηγούμενων περιφερειακών εντάσεων, οδήγησε σε καλύτερη διαχείριση κινδύνου, μεγαλύτερη διασπορά αγορών και ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ πολιτείας, αεροπορικών εταιρειών και ξενοδοχειακών ομίλων.
Η συγκρατημένη αισιοδοξία, ωστόσο, δεν σημαίνει εφησυχασμό. Ο προβληματισμός εστιάζεται κυρίως σε δύο άξονες: στην ψυχολογία των ταξιδιωτών και στο κόστος μεταφορών. Ο κλάδος γνωρίζει καλά ότι η ψυχολογία μπορεί να μεταβληθεί ταχύτατα, ιδίως εάν η ένταση αποκτήσει διάρκεια ή επηρεάσει ευρύτερα τις διεθνείς μεταφορές. Παράλληλα, τυχόν παρατεταμένη άνοδος των τιμών των καυσίμων θα μπορούσε να επηρεάσει το κόστος των αεροπορικών εισιτηρίων, άρα και την τελική τιμή των τουριστικών πακέτων.
«Η κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ-ΗΠΑ και Ιράν, δημιουργεί ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας στις διεθνείς αγορές, το οποίο ενδέχεται να επηρεάσει άμεσα και έμμεσα την παγκόσμια - και κατ' επέκταση την ελληνική - τουριστική δραστηριότητα», επισημαίνει μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Γιώργος Βεϊνόγλου, Επικεφαλής Real Estate & Hospitality της EY-Parthenon|Senior Manager, EY Ελλάδος.
Όπως αναφέρει ο ίδιος, η δυναμική αυτή συνδέεται με τρεις κύριους άξονες επιπτώσεων: το ενεργειακό κόστος, τη λειτουργική πίεση στις επιχειρήσεις και τη μεταβολή της ταξιδιωτικής συμπεριφοράς. Πρώτον, οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή αναμένεται να ασκήσουν ανοδικές πιέσεις στις τιμές ενέργειας σε διεθνές επίπεδο, ενισχύοντας πληθωριστικές τάσεις. Η αύξηση του ενεργειακού κόστους περιορίζει την αγοραστική δύναμη των ταξιδιωτών και επηρεάζει τον προϋπολογισμό που διαθέτουν για διακοπές.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε συντομότερη διάρκεια ταξιδιών, αυξημένη ευαισθησία στις τιμές και, σε ορισμένες αγορές, σε μετατόπιση προτιμήσεων από διεθνή σε εγχώρια ταξίδια. Δεύτερον, η άνοδος του ενεργειακού κόστους επηρεάζει και τις τουριστικές επιχειρήσεις της Ελλάδας, αυξάνοντας τα λειτουργικά έξοδα και συμπιέζοντας τα περιθώρια κέρδους. Τα ξενοδοχεία ενδέχεται να χρειαστεί να προχωρήσουν σε ανατιμολογήσεις, ενώ οι μεταφορές -αεροπορικές και ακτοπλοϊκές- πιθανόν να αντιμετωπίσουν αντίστοιχες ανατιμήσεις λόγω αυξημένων τιμών καυσίμων, επιβαρύνοντας το συνολικό κόστος πακέτου για τον ταξιδιώτη.
Τρίτον, η γεωπολιτική αβεβαιότητα μπορεί να μειώσει τη διάθεση για ταξίδια και να ενισχύσει τάσεις αποταμίευσης, ιδιαίτερα σε αγορές που αντιδρούν έντονα σε περίοδο κρίσης. Σε άμεσο επίπεδο, οι ροές από τις εμπλεκόμενες χώρες δύναται να περιοριστούν, ενώ έμμεσες επιδράσεις ενδέχεται να προκύψουν και σε αγορές που επηρεάζονται οικονομικά ή ψυχολογικά από τη σύγκρουση.
Επιπλέον, σύμφωνα με τον κ. Βεϊνόγλου, η γεωγραφική θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελεί τόσο πλεονέκτημα όσο και δυνητική πηγή έκθεσης. Από τη μία πλευρά, η εγγύτητα σε περιοχές έντασης μπορεί να εντείνει τις αντιλήψεις κινδύνου για ορισμένους ταξιδιώτες. Από την άλλη, η Ελλάδα εξακολουθεί να θεωρείται σημαντικά ασφαλέστερη από γειτονικές χώρες, στοιχείο που ενισχύει τη συγκριτική της θέση ως προορισμός της περιοχής.
«Η έκταση των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από την ένταση, τη διάρκεια και τη γεωγραφική διάσταση των εξελίξεων, καθώς και από τις επιπτώσεις τους στις διεθνείς ενεργειακές αγορές και στη ζήτηση από τις βασικές ευρωπαϊκές πηγές επισκεπτών» τονίζει ο κ. Βεϊνόγλου. Συμπληρώνει, ωστόσο, ότι «η Ελλάδα διαθέτει σημαντικούς αντισταθμιστικούς παράγοντες που ενισχύουν την ανθεκτικότητα του τουριστικού τομέα. Η υψηλή αναγνωρισιμότητα της χώρας, η ισχυρή εικόνα της ως ασφαλούς και σταθερού προορισμού και η συνεχώς αναβαθμιζόμενη ποιότητα των τουριστικών υπηρεσιών, λειτουργούν ως αντιστάθμισμα έναντι της αβεβαιότητας, περιορίζοντας ενδεχόμενες αρνητικές επιπτώσεις και διατηρώντας τη θέση της Ελλάδας ως έναν από τους πλέον αξιόπιστους και ελκυστικούς προορισμούς της Μεσογείου. Φυσικά, όλα τα παραπάνω θα εξαρτηθούν από την έκταση, την ένταση και τη διάρκεια του πολέμου».
Στάση αναμονής και επαγρύπνησης
Το μήνυμα που εκπέμπεται από την αγορά είναι σαφές: οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή παρακολουθούνται στενά, αλλά δεν έχουν-τουλάχιστον προς το παρόν- μεταβάλει τη δυναμική της φετινής σεζόν.
Στο πλαίσιο αυτό, η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη είχε πρόσφατα διαδικτυακή συνάντηση με τους CEO των τουριστικών οργανισμών «TUI Group» και «Jet2 Holidays» για την αποτίμηση της μέχρι τώρα πορείας των κρατήσεων για το 2026. Κατά τη συνάντηση με την «TUI Group» επιβεβαιώθηκε η ιδιαίτερα θετική πορεία της Ελλάδας στο χαρτοφυλάκιο του Ομίλου, με τα ανώτατα στελέχη να επισημαίνουν ότι η Ελλάδα καταγράφει εξαιρετικές επιδόσεις και ισχυρή ζήτηση για την επόμενη τουριστική περίοδο.
Κατά τη συνάντηση με την «Jet2» επιβεβαιώθηκε η ισχυρή δυναμική της ζήτησης για την Ελλάδα, καθώς μάλιστα ο βρετανικός «tour operator» αυξάνει την διαθεσιμότητα θέσεων κατά 15% για το 2026, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Αναφορά έγινε, επίσης, στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και στις πιθανές επιπτώσεις τους στον παγκόσμιο τουρισμό, με όλες τις πλευρές να συμφωνούν ότι χρειάζεται χρόνος για να γίνει μια πρώτη αποτίμηση των τυχόν επιπτώσεων της γεωπολιτικής κατάστασης. Η κυρία Κεφαλογιάννη τόνισε την ανθεκτικότητα που έχει επιδείξει ο ελληνικός τουρισμός σε διαδοχικές κρίσεις, καθώς και την ασφάλεια που προσφέρει η Ελλάδα σε όλους τους επισκέπτες.
Η υφυπουργός Τουρισμού Άννα Καραμανλή κατά την διάρκεια της 60ης Διεθνούς Έκθεσης Τουρισμού ITB που πραγματοποιήθηκε 4-6 Μαρτίου στο Βερολίνο είχε σειρά επαφών με σημαντικούς εκπροσώπους της γερμανικής και της διεθνούς τουριστικής αγοράς. Όπως επισημαίνεται σε σχετική ανακοίνωση του υπουργείου «οι γεωπολιτικές εξελίξεις σύμφωνα με εκτιμήσεις των εκπροσώπων των διεθνών τουριστικών επιχειρήσεων δε φαίνεται, προς το παρόν, να επηρεάζουν τη ζήτηση προς την Ελλάδα».
Η κ Καραμανλή διαβεβαίωσε τους συνομιλητές της ότι «το υπουργείο Τουρισμού εξετάζει τις εξελίξεις με ψυχραιμία και θα διατηρεί άμεση και σταθερή συνεργασία με τους διεθνείς εταίρους του ελληνικού τουρισμού». Υπενθύμισε δε, ότι «ο ελληνικός τουρισμός έχει επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα σε ένα διεθνές περιβάλλον πολλαπλών κρίσεων και γρήγορα αντανακλαστικά σε περιόδους κρίσης».
Η Χριστίνα Τετράδη, πρόεδρος του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων και πρόεδρος των Ξενοδόχων Ζακύνθου, μιλώντας στο Αθηναϊκό Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ) σχετικά με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, τόνισε ότι δεν μπορεί ακόμη να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα. Τα πρώτα μηνύματα, όπως προκύπτουν και από τη μεγάλη διεθνή τουριστική έκθεση ITB στο Βερολίνο, δείχνουν πως η ζήτηση παραμένει σταθερή. «Οι αγορές παρακολουθούν με ψυχραιμία, βρισκόμενες σε στάση αναμονής» επεσήμανε η κυρία Τετράδη προσθέτοντας ότι «σημασία έχει η ένταση και ο χρόνος».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο γεγονός ότι η Ελλάδα έχει αποδείξει ότι σε περιόδους κρίσεων επιδεικνύει ψυχραιμία και εμπνέει εμπιστοσύνη. «Η εμπειρία της πανδημίας έδειξε ότι η χώρα μας μπορεί να χειριστεί με ασφάλεια δύσκολες καταστάσεις» υπογράμμισε η κυρία Τετράδη.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το ΙΤΕΠ, για λογαριασμό του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδας, υλοποιεί στοχευμένη έρευνα που αποτυπώνει την τρέχουσα κατάσταση και τις επιπτώσεις της στην τουριστική δραστηριότητα. Η έρευνα θα καταγράφει εβδομαδιαία τη ροή κρατήσεων και ακυρώσεων ανά αγορά, προσφέροντας συνεχή εικόνα των εξελίξεων.
«Το ΙΤΕΠ πιστεύει ότι σε περιόδους κρίσεων, όπως και η παρούσα, η έγκαιρη τεκμηριωμένη και αξιόπιστη πληροφόρηση αποτελεί ένα πολύ σημαντικό και κρίσιμο εργαλείο για την διαμόρφωση της στρατηγικής τόσο για τις ίδιες τις επιχειρήσεις όσο και για την πολιτεία» τόνισε η κυρία Τετράδη και συμπλήρωσε: «με αυτή την έρευνα επιδιώκουμε να αποτυπώσουμε την εβδομαδιαία ροή κρατήσεων και ακυρώσεων. Σκοπός είναι να καταγράψουμε τη δυναμική της αγοράς ώστε να εξαχθούν έγκυρα συμπεράσματα που θα στηρίξουν τον κλάδο».
Σε δήλωσή του στο Αθηναϊκό Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ) από την έκθεση τουρισμού ITB στο Βερολίνο ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων (ΠΟΞ), Γιάννης Χατζής ανέφερε ότι προς το παρόν «η ζήτηση φαίνεται σταθερή αλλά αυτό που έχει σημασία είναι η αποτύπωση των δεδομένων με νηφαλιότητα, ένα σταθερό μήνυμα αξιοπιστίας προς τις αγορές και οργανωμένη ετοιμότητα προσαρμογής ανάλογα με την εξέλιξη της κατάστασης».
Κληθείς να σχολιάσει τις εξελίξεις στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή σημείωσε: «Η Ουκρανία βρίσκεται, με γεωγραφικούς όρους, πιο κοντά στην Ελλάδα απ' ό,τι το Ιράν. Παρ' όλα αυτά, στη σημερινή πραγματικότητα η "εγγύτητα" δεν αποτυπώνεται μόνο σε χιλιόμετρα, αλλά και στο πλέγμα οικονομικών και γεωπολιτικών διασυνδέσεων. Τέτοιες εξελίξεις τείνουν να επηρεάζουν το διεθνές αίσθημα ασφάλειας, τις ενεργειακές τιμές, τις μεταφορές και συνολικά το κλίμα εμπιστοσύνης σε αγορές και ταξιδιώτες.
Πέρα από τις γεωπολιτικές και οικονομικές αναλύσεις, προτεραιότητα οφείλει να παραμένει, ωστόσο, η ανθρώπινη διάσταση της κρίσης. Η προστασία της ζωής και η ασφάλεια των αμάχων αποτελεί θεμελιώδη αρχή, που υπερβαίνει κάθε συζήτηση για αγορές, κόστη ή στρατηγικές ισορροπίες. Η ανθρωπιστική ευθύνη προηγείται και καθορίζει το πλαίσιο μέσα στο οποίο αξιολογούνται όλες οι υπόλοιπες παράμετροι».
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Αθηνών - Αττικής & Αργοσαρωνικού Ευγένιος Βασιλικός δήλωσε πρόσφατα ότι ο τουριστικός κλάδος παρακολουθεί τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή με στάση αναμονής και επαγρύπνησης, τονίζοντας ότι είναι εξαιρετικά πρόωρη οποιαδήποτε ασφαλής εκτίμηση. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι επόμενες ημέρες θα καθορίσουν το εύρος των επιπτώσεων στον διεθνή τουρισμό και ειδικότερα στους προορισμούς της Ανατολικής Μεσογείου.
Παγκόσμιος τουρισμός σε σοκ – Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αποκαλύπτει την εύθραυστη εξάρτηση των οικονομιών
Η παγκόσμια τουριστική βιομηχανία, μόλις λίγα χρόνια μετά την πανδημία του Covid-19, βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με ένα σοκ που απειλεί να ανατρέψει τη δυναμική της. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η κλιμάκωση της έντασης στον Περσικό Κόλπο επαναφέρουν ένα γνώριμο σκηνικό: ακυρώσεις ταξιδιών, κλειστοί αεροπορικοί διάδρομοι, φόβος και ανακατεύθυνση των τουριστικών ροών. Ένα «déjà vu» που αποκαλύπτει πόσο ευάλωτη παραμένει η παγκόσμια οικονομία απέναντι σε εξωγενείς κρίσεις και πόσο άνισα κατανέμεται η εξάρτηση από τον τουρισμό. Σχετικό θέμα φιλοξένησε το «water24.gr»...
Χρονιά-ορόσημο
Το 2025 αποτέλεσε χρονιά-ορόσημο, με 1,52 δισεκατομμύρια διεθνείς αφίξεις – το υψηλότερο επίπεδο στην ιστορία. Η ανάκαμψη μετά την πανδημία ξεπέρασε κάθε προσδοκία, με την τουριστική δραστηριότητα να ανακτά όχι μόνο τα επίπεδα του 2019, αλλά και να τα υπερβαίνει. Οι προβλέψεις για το 2026 ήταν εξίσου αισιόδοξες, με εκτιμώμενη αύξηση 3% έως 4%. Η νέα γεωπολιτική κρίση ήρθε, ωστόσο, να διαταράξει αυτό το momentum, αναδεικνύοντας για ακόμη μία φορά ότι ο τουρισμός είναι από τους πρώτους κλάδους που πλήττονται όταν η ασφάλεια τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Η Μέση Ανατολή, που τα τελευταία χρόνια είχε επενδύσει στρατηγικά στον τουρισμό, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο των επιπτώσεων. Το 2025 η περιοχή είχε καταγράψει αύξηση αφίξεων κατά 3%, φτάνοντας τα 100 εκατομμύρια επισκέπτες. Χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, η Ιορδανία και το Μπαχρέιν είχαν θέσει φιλόδοξους στόχους, επιδιώκοντας να μετατρέψουν τον τουρισμό σε βασικό πυλώνα ανάπτυξης. Η Σαουδική Αραβία, για παράδειγμα, είχε ήδη φτάσει τα 120 εκατομμύρια επισκέπτες και στόχευε στα 150 εκατομμύρια έως το 2030. Η εξάρτηση από τον τουρισμό αποδεικνύεται, όμως, δίκοπο μαχαίρι. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η συμβολή του κλάδου στο ΑΕΠ αγγίζει το 17%, ενώ σε άλλες οικονομίες διεθνώς ξεπερνά ακόμη και το 70%.
Δομικό το πρόβλημα
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ποσοτικό, αλλά και δομικό. Οι χώρες που βασίζονται υπέρμετρα στον τουρισμό είναι συχνά μικρές ή αναπτυσσόμενες οικονομίες, με περιορισμένη διαφοροποίηση. Το παράδειγμα του Μακάο είναι χαρακτηριστικό: πάνω από το 70% του ΑΕΠ του προέρχεται από τον τουρισμό, με τον κλάδο των καζίνο να αποτελεί σχεδόν τη μισή οικονομική δραστηριότητα. Παρόμοια εικόνα εμφανίζουν η Αρούμπα και οι Μαλδίβες, όπου ο τουρισμός αντιστοιχεί σε περίπου 70% του ΑΕΠ. Αυτές οι οικονομίες είναι εξαιρετικά ευάλωτες σε εξωτερικά σοκ, είτε πρόκειται για πανδημίες είτε για γεωπολιτικές εντάσεις.
Η τρέχουσα κρίση στη Μέση Ανατολή επιβεβαιώνει αυτή την ευαλωτότητα με τον πιο σκληρό τρόπο. Τα αεροδρόμια-κόμβοι, όπως το Ντουμπάι, η Ντόχα και το Άμπου Ντάμπι, που λειτουργούν ως βασικές πύλες σύνδεσης μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, επηρεάζονται άμεσα. Η διακοπή ή ο περιορισμός των πτήσεων δημιουργεί αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρη την παγκόσμια τουριστική αλυσίδα. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για απώλειες που φτάνουν τα 600 εκατομμύρια δολάρια ημερησίως για την περιοχή, ένα ποσό που υπογραμμίζει το μέγεθος της κρίσης.
Υπάρχουν και νικητές
Την ίδια στιγμή, η κρίση δημιουργεί και νικητές. Η ανασφάλεια σε συγκεκριμένες περιοχές οδηγεί σε ανακατεύθυνση των τουριστικών ροών προς πιο «ασφαλείς» προορισμούς. Η Ευρώπη, και ιδιαίτερα χώρες όπως η Ισπανία και η Ελλάδα, βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση. Η Ισπανία, δεύτερη πιο επισκέψιμη χώρα στον κόσμο, επωφελείται άμεσα από τη μετατόπιση της ζήτησης, ενώ η Ελλάδα, με ισχυρό brand στον τουρισμό, αναμένεται επίσης να δει αυξημένες ροές.
Σε αντίθεση με μικρότερες οικονομίες, οι μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες δεν εξαρτώνται, ωστόσο, μονοδιάστατα από τον τουρισμό. Στην Ισπανία, ο κλάδος αντιστοιχεί σε περίπου 6% του ΑΕΠ, ενώ σε χώρες όπως η Γαλλία τα ποσοστά είναι παρόμοια. Αυτό σημαίνει ότι, αν και ο τουρισμός αποτελεί σημαντική πηγή εσόδων και απασχόλησης, δεν καθορίζει απόλυτα τη συνολική οικονομική σταθερότητα. Η διαφοροποίηση των οικονομιών λειτουργεί ως «ασπίδα» απέναντι στις κρίσεις.
Το μεγάλο δίλημμα
Η παρούσα συγκυρία αναδεικνύει ένα κρίσιμο δίλημμα για το μέλλον του τουρισμού. Από τη μία πλευρά, πρόκειται για έναν κλάδο που δημιουργεί τεράστια αξία, με συνολική συμβολή άνω των 11,7 τρισεκατομμυρίων δολαρίων στο παγκόσμιο ΑΕΠ. Από την άλλη, η εξάρτηση από αυτόν μπορεί να καταστεί επικίνδυνη όταν δεν συνοδεύεται από οικονομική ποικιλομορφία και ανθεκτικές υποδομές.
Το μάθημα της πανδημίας φαίνεται ότι δεν έχει πλήρως εμπεδωθεί. Η νέα κρίση υπενθυμίζει ότι ο τουρισμός είναι ένας κλάδος ευαίσθητος σε εξωγενείς παράγοντες, όπου η ζήτηση μπορεί να καταρρεύσει μέσα σε λίγες ημέρες. Για τις χώρες που βασίζονται υπέρμετρα σε αυτόν, η ανάγκη για διαφοροποίηση καθίσταται επιτακτική. Για τις υπόλοιπες, η πρόκληση είναι διαφορετική: πώς να αξιοποιήσουν την αυξημένη ζήτηση χωρίς να δημιουργήσουν νέες μορφές εξάρτησης.
Σε κάθε περίπτωση, το παγκόσμιο τουριστικό τοπίο εισέρχεται ξανά σε μια περίοδο αβεβαιότητας. Και όπως έχει αποδείξει η πρόσφατη ιστορία, η ικανότητα προσαρμογής θα είναι ο καθοριστικός παράγοντας για το ποιοι θα αντέξουν και ποιοι θα πληγούν περισσότερο.
Οι χώρες του Κόλπου «παίρνουν πίσω» επενδύσεις λόγω του κινδύνου
Η πίεση που δέχονται οι οικονομίες των χωρών του Περσικού Κόλπου από τον πόλεμο οδηγεί ορισμένες από τις πλουσιότερες ενεργειακές οικονομίες του κόσμου σε επανεξέταση των επενδύσεών τους στο εξωτερικό.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται οι «Financial Times», από τις τέσσερις μεγάλες οικονομίες της περιοχής (Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κουβέιτ και Κατάρ), οι τρεις συζήτησαν από κοινού για τις οικονομικές πιέσεις που προκαλεί η σύγκρουση και εξετάζουν μέτρα για να περιορίσουν τις δημοσιονομικές επιπτώσεις, όπως μπορούσε να διαβάσει κάποιος και στο «kathimerini.gr».
Ανώτερος αξιωματούχος κράτους του Κόλπου δήλωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη εσωτερική αξιολόγηση για το κατά πόσο μπορούν να ενεργοποιηθούν ρήτρες ανωτέρας βίας σε υφιστάμενα συμβόλαια, αλλά και για το αν θα πρέπει να επανεξεταστούν υφιστάμενες και μελλοντικές επενδυτικές δεσμεύσεις.
«Ορισμένες χώρες του Κόλπου έχουν αρχίσει εσωτερική αναθεώρηση για να διαπιστώσουν αν μπορούν να ενεργοποιηθούν ρήτρες force majeure (ανωτέρας βίας) σε τρέχοντα συμβόλαια, ενώ παράλληλα εξετάζονται οι σημερινές και μελλοντικές επενδυτικές δεσμεύσεις ώστε να μειωθεί η οικονομική πίεση από τον πόλεμο», δήλωσε ο αξιωματούχος. Η διαδικασία αυτή αποτελεί προληπτικό μέτρο, «ιδίως αν ο πόλεμος και οι σχετικές δαπάνες συνεχιστούν με τον ίδιο ρυθμό».
Η πίεση στα δημόσια οικονομικά των χωρών της περιοχής προκύπτει από πολλούς παράγοντες: τη μείωση των εσόδων από την ενέργεια λόγω επιβράδυνσης της παραγωγής ή δυσκολιών στις εξαγωγές, τη σημαντική πτώση στον τουρισμό και τις αερομεταφορές, αλλά και την αύξηση των αμυντικών δαπανών.
Οι χώρες του Κόλπου διαχειρίζονται ορισμένα από τα μεγαλύτερα κρατικά επενδυτικά ταμεία στον κόσμο. Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Κατάρ είχαν δεσμευθεί πέρυσι να επενδύσουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια στις ΗΠΑ μετά την επίσκεψη Τραμπ στην περιοχή. Επίσης, τα κράτη αυτά αποτελούν σημαντικούς χρηματοδότες διεθνών αθλητικών διοργανώσεων και έχουν επενδύσει μεγάλα κεφάλαια στην ανάπτυξη των οικονομιών τους, με στόχο τη διαφοροποίηση πέρα από την εξάρτηση από το πετρέλαιο.
Η πιθανότητα αναθεώρησης των επενδυτικών σχεδίων των κρατών του Κόλπου έχει ήδη τραβήξει την προσοχή του Λευκού Οίκου, σύμφωνα με σύμβουλο κυβέρνησης της περιοχής. Τυχόν περιορισμός επενδύσεων στις ΗΠΑ ή σε άλλες δυτικές οικονομίες θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση προς την Ουάσιγκτον να αναζητήσει διπλωματική διέξοδο για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Οι συγκρούσεις έχουν παραλύσει σε μεγάλο βαθμό τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου. Τουλάχιστον δέκα δεξαμενόπλοια έχουν πληγεί στον Περσικό Κόλπο. Το Κατάρ, ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο, αναγκάστηκε να επικαλεστεί ρήτρα ανωτέρας βίας αυτή την εβδομάδα όταν ανέστειλε την παραγωγή έπειτα από επίθεση drone στην κύρια εγκατάσταση LNG της χώρας.
Παράλληλα, ένα από τα μεγαλύτερα διυλιστήρια πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας έχει δεχθεί πλήγμα, ενώ το Ιράν έχει εξαπολύσει επιθέσεις και κατά αμερικανικών βάσεων και πρεσβειών στην περιοχή. Στόχοι των επιθέσεων υπήρξαν επίσης αεροδρόμια, ξενοδοχεία και κατοικίες, γεγονός που έχει διαταράξει σοβαρά τις αεροπορικές μεταφορές και τον τουρισμό. Οι χώρες του Κόλπου είχαν πιέσει τον Τραμπ να αποφύγει στρατιωτική σύγκρουση και να επιδιώξει διπλωματική λύση με το Ιράν. Παρ’ όλα αυτά, βρίσκονται τώρα στην πρώτη γραμμή των αντιποίνων της Τεχεράνης.
Την αυξανόμενη δυσαρέσκεια στην περιοχή εξέφρασε δημόσια και ο γνωστός επιχειρηματίας από τα ΗΑΕ Χαλάφ αλ Χαμπτούρ, ο οποίος σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης απευθύνθηκε στον αμερικανό πρόεδρο. «Μια άμεση ερώτηση: Ποιος σας έδωσε την εξουσία να σύρετε την περιοχή μας σε πόλεμο με το Ιράν; Και με ποια βάση πήρατε αυτή την επικίνδυνη απόφαση;», έγραψε και συνέχισε: «Υπολογίσατε τις παράπλευρες απώλειες πριν πατήσετε τη σκανδάλη;».
Πληροφορίες από: parapolitika.gr, ΑΠΕ ΜΠΕ, kathimerini.gr, water24.gr
