Συνάντηση κορυφής πραγματοποιήθηκε ανάμεσα στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στην οποία συμμετείχε και ο Πυροσβεστικό Σώμα Ελλάδας, με αντικείμενο το θεσμικό πλαίσιο της καύσης των αγροτικών υπολειμμάτων (κλαδιά, σανός, καλαμποκαλαμιές, υπολείμματα κηπευτικών κλπ), ενώ στο τέλος του μήνα ολοκληρώνεται η αντιπυρική περίοδος για το 2025.

Αν και υπήρχε προσδοκία ότι μπορεί να τεθούν στο τραπέζι καινοτόμες απόψεις για την αξιοποίηση των υπολειμμάτων, τελικά η συζήτηση επικεντρώθηκε σε μέτρα πυροπροστασίας και στο πλαίσιο αδειοδότησης για την καύση στο χωράφι. Υπήρξαν αντιδράσεις για την καύση αγροτικών υπολειμμάτων, καθώς εκφράστηκαν συγκεκριμένοι προβληματισμοί. Είναι ένα θέμα που απασχολεί, άλλωστε, πολλούς παραγωγούς και αγρότες, ειδικά στην περιοχή μας.

Βασική θέση που προκάλεσε εντύπωση

Όπως επισημάνθηκε από το ΥΠΑΑΤ, η πρακτική της καύσης των υπολειμμάτων καλλιέργειας «μειώνει το κόστος παραγωγής έως και 40-50 % και κάνει καλό στην επόμενη καλλιέργεια». Η θέση αυτή προκάλεσε έντονη αντίδραση, καθώς φαίνεται να εδράζεται σε επιχειρηματολογία που έρχεται σε αντίθεση με τις σύγχρονες γεωργικές και περιβαλλοντικές προσεγγίσεις.

Γιατί δημιουργεί ερωτηματικά η επιβράβευση της καύσης

Από τη μία πλευρά, η συζήτηση περί βιώσιμης γεωργίας, κυκλικής οικονομίας, προστασίας της βιοποικιλότητας και ορθής διαχείρισης των φυσικών πόρων (έδαφος, νερό) έχει γίνει πια κεντρική. Και από την άλλη, η καύση των αγροτικών υπολειμμάτων αντιμετωπίζεται ως «σκουπίδια» και τους δίδεται η δυνατότητα να καίγονται, υπό προϋποθέσεις, στο χωράφι.

Εδώ πρέπει να επισημάνουμε ότι:

• Το έδαφος λειτουργεί σαν μία πόλη μικροοργανισμών – μικροχλωρίδα, σκουλήκια, έντομα, ρίζες – που διασφαλίζουν τη γονιμότητα και υγεία του.
• Η οργανική ύλη (νεκρά φύλλα, ρίζες, φυτικά υπολείμματα) δεν είναι «άχρηστη»: βοηθά στη συγκράτηση του νερού, στη σταθεροποίηση του εδάφους και στα θρεπτικά συστατικά για την επόμενη καλλιέργεια. Με την καύση στο χωράφι, καταστρέφεται αυτό το περιπλεγμένο δίκτυο ζωής και λειτουργίας. Επιπλέον, από την καύση απελευθερώνονται διοξείδιο του άνθρακα και άλλα ρυπογόνα στοιχεία, με συνέπειες για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία.

Τι δείχνει η ισχύουσα νομοθεσία

Η νομοθεσία στην Ελλάδα (και σύμφωνα με τις οδηγίες της ΕΕ) προβλέπει ότι η καύση των υπολειμμάτων αροτραίων καλλιεργειών απαγορεύεται, εκτός εάν συντρέχουν ειδικοί λόγοι, όπως λόγοι φυτοπροστασίας και εκδίδεται άδεια.

Έχουν, παράλληλα, επιβληθεί πρόστιμα σε παραγωγούς που παραβιάζουν τις διατάξεις: για παράδειγμα, σε μία περιφέρεια της Θεσσαλίας τα πρόστιμα ανήλθαν σε περίπου 58.811 ευρώ για περιπτώσεις καύσης υπολειμμάτων.

Ο αντίλογος στην επιχειρηματολογία για «χαμηλότερο κόστος»

Το επιχείρημα της μείωσης του κόστους παραγωγής και της «καλής επόμενης καλλιέργειας» φαίνεται δελεαστικό, αλλά δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τις περιβαλλοντικές, εδαφολογικές και υγειονομικές συνέπειες:

• Η καύση καταστρέφει την οργανική ουσία του εδάφους, με αποτέλεσμα μελλοντικές αποδόσεις να υπονομεύονται.
• Η καύση δεν εξαλείφει τα παράσιτα/έντομα που διαχειμάζουν στο έδαφος, αντίθετα αποδεκατίζει τους φυσικούς εχθρούς αυτών.
• Αυξημένη διάβρωση του εδάφους, απώλεια επιφανειακού γόνιμου εδάφους, μειωμένη ικανότητα συγκράτησης νερού – παράγοντες που πλήττουν τη μακροχρόνια παραγωγικότητα της γης.
• Κίνδυνος εκδήλωσης πυρκαγιών από αγροτικές καύσεις – και υψηλή επιβάρυνση στην υγεία του τοπικού πληθυσμού λόγω σωματιδίων, αναθυμιάσεων.

Προτάσεις για εναλλακτική διαχείριση

Αντί της καύσης, υπάρχουν πιο σύγχρονες πρακτικές που επιτρέπουν την αξιοποίηση των υπολειμμάτων χωρίς να καταστρέφουν το έδαφος και το περιβάλλον:

• Τεμαχισμός των υπολειμμάτων και ενσωμάτωσή τους στο έδαφος, ώστε να επιταχυνθεί η αποσύνθεση και να απελευθερωθούν θρεπτικά στοιχεία.
• Βόσκηση των υπολειμμάτων (όταν αυτό είναι εφικτό) και στη συνέχεια ενσωμάτωσή τους.
• Χρήση κατάλληλων μηχανημάτων (καταστροφέας υπολειμμάτων) αντί για απλή καύση.
• Υιοθέτηση πρακτικών που μειώνουν την ανάγκη για τεχνητά λιπάσματα και διατηρούν τη δομή, τη γονιμότητα και το ισοζύγιο του εδάφους.

Η συνάντηση των δύο υπουργείων και της Πυροσβεστικής ανέδειξε καθαρά το ερώτημα: Εμμείνουμε σε πρακτικές που εξυπηρετούν το βραχυπρόθεσμο κόστος ή προσανατολιζόμαστε σε βιώσιμες γεωργικές πρακτικές που σέβονται το έδαφος, το περιβάλλον και τις μελλοντικές καλλιέργειες; Η θέση ότι η καύση των υπολειμμάτων μειώνει το κόστος και ωφελεί την επόμενη καλλιέργεια φαίνεται σήμερα να έχει σοβαρές αντιρρήσεις – από εδαφολογική, γεωργική, αλλά και περιβαλλοντική σκοπιά.

Ο διάλογος που ανοίγει είναι κρίσιμος: το πώς αξιοποιούμε τα αγροτικά υπολείμματα μπορεί να καθορίσει τη φυτική παραγωγή, τη γονιμότητα των εδαφών, αλλά και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της αγροτικής δραστηριότητας στην Ελλάδα.

Πηγή: sfedona.gr

Στις Περιφέρειες εναπόκειται πλέον πότε θα αρχίσουν να καταβάλλονται αποζημιώσεις για τα ζώα που χάθηκαν από την πανώλη και στη συνέχεια από την ευλογιά των αιγοπροβάτων (θέμα που σας είχε ενημερώσει ο «Πολίτης»), καθώς το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, δηλώνει έτοιμο να ξεκινήσει τις πληρωμές μόλις παραλάβει τους καταλόγους με τους πληγέντες κτηνοτρόφους και τα ζώα που έχασε ο καθένας.

Όπως τόνισαν στελέχη του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ), «τα χρήματα υπάρχουν και η σχετική ΚΥΑ που αποζημιώνει με 250 ευρώ τα καθαρόαιμα και 220 ευρώ τα ημίαιμα έχει ήδη δημοσιευθεί». Και πρόσθεσαν ότι «τα αντίστοιχα ποσά μέχρι πρότινος ήταν για τα καθαρόαιμα 86 ευρώ, ενώ μετά τον Daniel το ποσό της αποζημίωσης ανά ζώο είχε αυξηθεί στα 150 ευρώ».

Στο μεταξύ, σε εξέλιξη επικοινωνία της ηγεσίας του ΥΠΑΑΤ με την ΕΕ για να εξασφαλισθεί περαιτέρω στήριξη των κτηνοτρόφων για την αντικατάσταση του ζωικού κεφαλαίου. Στην ουσία πρόκειται για επέκταση του Μέτρου 5.2 που εφαρμόζεται στη Θεσσαλία μετά τον Ντάνιελ και προβλέπει δωρεάν αντικατάσταση των ζώων που χάθηκαν, αλλά και για την οικονομική ενίσχυση για αγορά ζωοτροφών, οριζόντια, για όλους τους κτηνοτρόφους αιγοπροβάτων.

Χάθηκαν σχεδόν 160.000 αιγοπρόβατα

Δύσκολοι ήταν οι τελευταίοι δεκατέσσερις μήνες για την ελληνική κτηνοτροφία καθώς σύμφωνα με υπολογισμούς, έχουν απωλέσθη περί τα 158.000 αιγοπρόβατα. Εξ αυτών τα περίπου 90.000 στη θεομηνία του «Ντάνιελ», τα 38.056 από την πανώλη και άνω των 30.000 προβάτων από την ευλογιά των αιγοπροβάτων. Στη χώρα μας, οι εστίες σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία ανέρχονται σε 168 σε συνολικά 13 Νομούς και συγκεκριμένα σε Έβρο, Ροδόπη, Ξάνθη, Καβάλα, Σέρρες, Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Μαγνησία, Καρδίτσα, Φωκίδα, Εύβοια, Λέσβο και Κορινθίας.

«Υπενθυμίζουμε ότι πρόκειται για ζωονόσο που δεν μεταφέρεται στον άνθρωπο και η κατανάλωση κρέατος και γαλακτοκομικών γίνεται κανονικά. Είναι όμως πολύ μεταδοτική και γι’ αυτό εφαρμόζεται ο ευρωπαϊκός κανονισμός και γίνονται θανατώσεις κοπαδιών προκειμένου να μη επεκταθεί», είπαν τα ίδια στελέχη του ΥΠΑΑΤ στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και πρόσθεσαν μεταξύ άλλων ότι «είναι αρμοδιότητα των Δήμων να ορίζουν και να λειτουργούν χώρους υγειονομικής ταφής εντός της χωρικής τους αρμοδιότητας προκειμένου να ενταφιάζονται με υγειονομικούς όρους τα μολυσμένα ζώα».

Τι συμβαίνει με το εμβόλιο

Σε ό,τι αφορά την πρόταση που κατεγράφη για υιοθέτηση εμβολίου με χαμηλή ανοσιολογική δράση, τα ίδια στελέχη του ΥΠΑΑΤ διευκρινίζουν ότι το συγκεκριμένο εμβόλιο αφ’ ενός βρίσκεται σε πειραματικό στάδιο και αφ’ ετέρου υπάρχουν δημοσιεύσεις ερευνητών σε επιστημονικά περιοδικά που αναφέρουν ότι τα αποτελέσματα του συγκεκριμένου εμβολίου στα αιγοπρόβατα είναι χαμηλά.

Κάτι που σημαίνει ότι η χρήση αυτής της κατηγορίας εμβολίου δεν θα βοηθήσει στην προστασία του ζωικού κεφαλαίου. Επισήμαιναν επίσης ότι υπάρχουν τρίτες χώρες, όπως η Αυστραλία που περιλαμβάνουν στην εθνική τους νομοθεσία αναφορές, με τις οποίες απαγορεύεται η εισαγωγή προϊόντων από χώρες που έχουν κάνει εμβόλιο για ευλογιά, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το εξαγωγικό μας εμπόριο, ιδιαίτερα για τη φέτα.

Όπως ανέφεραν πηγές του ΥΠΑΑΤ «η ανατροφοδότηση τέτοιων προτάσεων σαφώς και αποπροσανατολίζει και δημιουργεί σύγχυση στους κτηνοτρόφους. Επίσης πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν τις αρνητικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει στη φήμη του προϊόντος, είτε λέγεται κρέας, είτε είναι γαλακτοκομικά προϊόντα με κυρίαρχο τη φέτα».

Έτσι έρχονται επιπρόσθετα μέτρα

Το ΥΠΑΑΤ παρακολουθεί την επιδημιολογική εικόνα και ανάλογα λαμβάνει κι επιπρόσθετα μέτρα. Σύμφωνα με κτηνιάτρους που βρίσκονται στο πεδίο, «όλες οι διαδικασίες θανάτωσης και ταφής, ιδιαίτερα στην περίπτωση της Ευλογιάς και της Πανώλης είναι σημαντικό να γίνονται το συντομότερο δυνατόν, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος εξάπλωσης και διασποράς των νοσημάτων των ζώων».

Όλη αυτήν την περίοδο όλοι οι κτηνοτρόφοι του Υπουργείου και των εποπτευομένων από αυτό Οργανισμών, αλλά και των Περιφερειών και των Διευθύνσεων Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής βρίσκονται στο πεδίο και δίνουν μάχη για τον περιορισμό της νόσου. Παράλληλα ο ΕΦΕΤ ενημερώνει τις γαλακτοβιομηχανίες για την τήρηση των όρων βιοασφάλειας.

Όπως αναφέρουν πηγές του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων «έχουν τεθεί στο δημόσιο διάλογο διάφορες προτάσεις για τον τρόπο διαχείρισης της ζωονόσου. Ορισμένες εξ αυτών, όμως στερούνται αιτιολόγησης και η υιοθέτησή τους μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες καταστάσεις για την κτηνοτροφία και τα μεταποιημένα προϊόντα, που παράγονται από αυτήν».

Παραθέτουν ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την υπόδειξη από μέρους ορισμένων συνδικαλιστών του κλάδου, την υιοθέτηση μοντέλων που έχουν εφαρμοστεί στην Ινδία και στην Τουρκία, οι οποίες παρά το εμβολιαστικό πρόγραμμα, που εφαρμόστηκε ταλαιπωρούνται επί δεκαετίες από την πανώλη και την ευλογιά.

Πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο βουλευτής Αργολίδας (Νέα Δημοκρατία) Γιάννης Ανδριανός με ερώτηση που κατέθεσε στη Βουλή προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Γιώργο Γεωργαντά ζητάει να εξεταστεί η δυνατότητα συμπερίληψης στο πρόγραμμα νέων αγροτών όλων των παραγωγών που πληρούν τα τυπικά κριτήρια. Τέλη Σεπτεμβρίου η ολοκλήρωση της πρώτης φάσης πληρωμών…

Υπενθυμίζεται ότι εκτός προγράμματος έμειναν 444 νέοι αγρότες, αν και πληρούσαν τα τυπικά κρητήρια, λόγω εξάντλησης της πίστωσης στο πρόγραμμα των νέων αγροτών. Απαραίτητη κρίνεται η συμπερίληψή τους στο πρόγραμμα, δεδομένων των πολλαπλών και έντονων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι νέοι αγρότες, της ανάγκης αντιμετώπισης της επισιτιστικής κρίσης αλλά και στήριξης των νέων για την είσοδό τους στην πρωτογενή παραγωγή, καθώς το σχετικό κόστος εισόδου είναι συχνά απαγορευτικό.

Το κείμενο της ερώτησης του βουλευτή Αργολίδας με τη Νέα Δημοκρατία Γιάννη Ανδριανού έχει ως εξής:

«Λόγω εξάντλησης της πίστωσης στο πρόγραμμα των νέων αγροτών δεν συμπεριλήφθηκαν στους ενισχυόμενους 444 νέοι γεωργοί αν και πληρούσαν τα τυπικά κριτήρια.

Δεδομένων των πολλαπλών και έντονων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι νέοι αγρότες, της ανάγκης αντιμετώπισης της επισιτιστικής κρίσης αλλά και στήριξης των νέων για την είσοδό τους στην πρωτογενή παραγωγή ιδιαιτέρως μάλιστα καθώς το σχετικό κόστος εισόδου είναι συχνά απαγορευτικό - καθίσταται επιτακτική η εξάντληση κάθε δυνατότητας συμπερίληψης στο σχετικό πρόγραμμα όλων των νέων αγροτών που πληρούν τα τυπικά κριτήρια.

Κατόπιν αυτών,

ΕΡΩΤΑΤΑΙ Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ:

1. Αν θα εξεταστεί η δυνατότητα συμπερίληψης στο πρόγραμμα νέων αγροτών όλων των παραγωγών που πληρούν τα τυπικά κριτήρια».

Νέοι αγρότες: Τέλη Σεπτεμβρίου η ολοκλήρωση της πρώτης φάσης πληρωμών

Η πριμοδότηση για όσους εντάσσονται στο Πρόγραμμα ήταν ενισχυμένη, καθώς κυμαίνεται από 35.000 έως 40.000 ευρώ, ποσό που οι δικαιούχοι θα λάβουν σε δύο δόσεις

Με ικανοποίηση βλέπει η ηγεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) να βαίνει προς την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης πληρωμών το Πρόγραμμα «Εγκατάστασης Νέων Γεωργών» καθώς η εξέλιξη αυτή, επιτρέπει στους εντασσόμενους στο συγκεκριμένο πρόγραμμα παραγωγούς, να ξεκινήσουν άμεσα την υλοποίηση των επιχειρηματικών τους σχεδίων.

«Ο ψηφιακός μετασχηματισμός των Υπηρεσιών του ΥΠΑΑΤ ήταν το κλειδί για την γρήγορή και ομαλή ολοκλήρωση του Προγράμματος», δήλωσε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ) ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γιώργος Στύλιος προσθέτοντας ότι «μας επέτρεψε να μειώσουμε την γραφειοκρατία, να ενισχύσουμε την διαφάνεια της διαδικασίας και να επιταχύνουμε την αξιολόγηση των προτάσεων».

Σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια του ψηφιακού μετασχηματισμού του εν λόγω Προγράμματος ήταν η χρήση για πρώτη φορά του «ηλεκτρονικού φακέλου». Μια καινοτομία που «επέτρεψε τα 9 από τα 10 απαιτούμενα για την συμμετοχή στο Πρόγραμμα δικαιολογητικά να συγκεντρωθούν ψηφιακά, διευκολύνοντας τόσο τους πολίτες όσο και τους αξιολογητές των προτάσεων. Με αποτέλεσμα να ολοκληρωθεί η όλη αξιολόγηση σε μόλις 6 μήνες», όπως επισήμανε ο κ. Στύλιος.

Οι πληρωμές της πρώτης φάσης του Προγράμματος έχουν ήδη ξεκινήσει από το δεύτερο δεκαήμερο του Αυγούστου. Η αρχή έγινε με την πίστωση 223,3 εκατ. ευρώ στους δικαιούχους των Περιφερειών Ηπείρου, Θεσσαλίας, Δυτικής Μακεδονίας, Στερεάς Ελλάδας, Δυτικής Ελλάδας, Κεντρικής Μακεδονίας, Κρήτης και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, και στη συνεχεία πραγματοποιήθηκε η καταβολή 4 εκατ. ευρώ στους 149 δικαιούχους της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων.

Σειρά έχουν οι 2.128 δικαιούχοι νέοι αγρότες των τεσσάρων υπόλοιπων περιφερειών της χώρας (Αττικής, Βορείου Αιγαίου, Πελοποννήσου και Νοτίου Αιγαίου) που θα λάβουν την πρώτη δόση της ενίσχυσης που δικαιούνται, έως το τέλος Σεπτεμβρίου, συνολικού ύψους 64,82 εκατ. ευρώ.

Συγκεκριμένα ο αριθμός των δικαιούχων και τα ποσά των πληρωμών ανά περιφέρεια, διαμορφώνονται ως εξής:

Αττικής: 131 δικαιούχοι θα λάβουν 3,439 εκατ. ευρώ

Βορείου Αιγαίου: 668 δικαιούχοι θα λάβουν 17,577 εκατ. ευρώ

Νοτίου Αιγαίου: 230 δικαιούχοι θα λάβουν 6,037 εκατ. ευρώ

Πελοποννήσου: 1.099 δικαιούχοι θα λάβουν 37,767 εκατ. ευρώ

Να σημειωθεί πως το τρέχον Πρόγραμμα των Νέων Γεωργών, το οποίο πλέον ολοκληρώνει την πρώτη φάση του είναι το μεγαλύτερο, τόσο σε αριθμό διαθέσιμων πόρων όσο και δικαιούχων, που έχει προκηρυχθεί έως σήμερα στη χώρα μας, καθώς το ΥΠΑΑΤ διαχειρίζεται συνολικούς πόρους 525 εκατ. ευρώ για την πριμοδότηση 14.000 νέων -κάτω των 41 ετών- ώστε να εισέλθουν επαγγελματικά στον πρωτογενή τομέα και να δημιουργήσουν τη δική τους αγροτική επιχείρηση.

Η πριμοδότηση για όσους εντάσσονται στο Πρόγραμμα ήταν ενισχυμένη, καθώς κυμαίνεται από 35.000 έως 40.000 ευρώ. Ποσό που οι δικαιούχοι θα λάβουν σε δύο δόσεις. Η πρώτη φτάνει το 70% του συνολικού ποσού και δίνεται προκαταβολικά - οι τρέχουσες πληρωμές αφορούν αυτήν την πρώτη δόση- ενώ η δεύτερη, που αντιστοιχεί στο υπόλοιπο 30%, καταβάλλεται με την ολοκλήρωση του επενδυτικού τους σχεδίου.

Διαβάστε ακόμα:

Πελοπόννησος: Ένταξη επιλαχόντων νέων αγροτών ζητούν βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία

Αίτημα πρόσθετης χρηματοδότησης για «νέους αγρότες», οι νέοι πίνακες – Αφαλμύρωση και ΓΟΕΒ για Αργολίδα