Στον ΚΩΣΤΑ ΠΕΛΕΚΑΝΟ

«Πέτα μπουκάλια με μηνύματα στη θάλασσα. Κάποτε κάποιος θα τα βρει και θα τα διαβάσει…». Τη συμβουλή αυτή είχε δώσει πριν χρόνια ο σπουδαίος Λουκιανός Κηλαηδόνης στην Κάτια Πάσχου, όταν η ίδια έκανε τα πρώτα της βήματα, μαθήτρια ακόμα στο ωδείο.

Η Κάτια Πάσχου, σημαντική σήμερα ελληνίδα υψίφωνος, με ξεχωριστή και λαμπρή σταδιοδρομία, με διεθνή ακτινοβολία, κράτησε ως φυλαχτό τα λόγια του αγαπημένου συνθέτη Λουκιανού…

Ήρθε μάλιστα η ώρα να… πετάξει και η ίδια μπουκάλια με μηνύματα στη θάλασσα. Μόλις ολοκληρώθηκε η παραγωγή του έργου «Το Τραγούδι της Λητώς», μια εξαιρετική δουλειά, η
οποία ήδη ανεβαίνει σε διεθνείς πλατφόρμες, για την οποία τονίζει ότι είναι ένα… μήνυμα μέσα σε ένα μπουκάλι που πέταξε στον «ωκεανό» του διαδικτύου.

H Κάτια Πάσχου, υψίφωνος, θεατρολόγος της Φιλοσοφικής Αθηνών, Υπότροφος Ιδρύματος Ωνάση, απόφοιτος του Mannes College of Music της Νέας Υόρκης, ξεκινώντας το 2000 τα
πρώτα της καλλιτεχνικά βήματα στην Εθνική Λυρική Σκηνή, ύστερα από το ντεμπούτο της στο Carnegie Hall το 2008, έχει εμφανιστεί εντός και εκτός Ελλάδος σε ρόλους του κλασικού ρεπερτορίου του λυρικού θεάτρου ως και σύγχρονα έργα.

Έχει στο ενεργητικό της σημαντικές συνεργασίες με την Εθνική Λυρική Σκηνή αλλά και τις ορχήστρες ΚΟΑ, ΕΡΤ, Δήμου Αθηναίων, ενώ παράλληλα ανέπτυξε έντονη δραστηριότητα με όραμα τη διεύρυνση του κοινού της όπερας δημιουργώντας ανατρεπτικές παραστάσεις κλασικής μουσικής, αλλά και εκπαιδευτικά προγράμματα στο Ίδρυμα Θεοχαράκη.

Από το 2015 μελετά με τον παγκοσμίου φήμης βαθύφωνο και μέντορα Δημήτρη Καβράκο, ενώ η ίδια διδάσκει φωνητική από το 2020 στο Ωδείο Kodály.

Η σπουδαία ελληνίδα υψίφωνος μίλησε στην ενημερωτική ιστοσελίδα «politisargolidas.gr» για το «τραγούδι της Λητώς, την μέχρι τώρα πορεία της, τα όνειρα της, ενώ έστειλε και ένα
μήνυμα στα νέα παιδιά που θέλουν να ασχοληθούν με την όπερα.

-Κάτια, θα ήθελες να ξεκινήσουμε από την τελευταία σου σπουδαία δουλειά, «Το τραγούδι της Λητώς» που ανεβαίνει τώρα στις διεθνείς πλατφόρμες; Τι είναι για σένα η Λητώ;

«Ήθελα να βρω μια προσωπικότητα της νεώτερης Ελλάδας, μια γυναίκα σύγχρονη, που να αγαπάει πολύ τον άντρα της, να έχει δημιουργήσει γύρω του έναν όμορφο κόσμο... μία Ελληνίδα που να είχε ζήσει τον απόλυτο έρωτα μέσα στον γάμο. Συνήθως οι ηρωίδες της όπερας πεθαίνουν για τον απόλυτο έρωτα, αλλά δεν ζουν τον γαμήλιο έρωτα. Η Λητώ έζησε όμως αυτήν την ευτυχία».

-Πώς ξεκίνησε η… γνωριμία σου με τη Λητώ;

«Το 2018 ήμασταν σε αναζήτηση ενός χώρου που θα μπορούσε να φιλοξενήσει μουσικοθεατρικά αναλόγια κλασικής μουσικής σε μια ζεστή και οικεία ατμόσφαιρα. Στην Οικία του Άγγελου & της Λητώς* Κατακουζηνού, που τώρα λειτουργεί ως σπίτι- μουσείο, κατά τη δεκαετία του 60, το ζεύγος των Κατακουζηνών που είχε έντονη δράση και θέση στον πνευματικό κόσμο της εποχής, πραγματοποιούσε πολλές εκθέσεις έργων τέχνης, βραδιές φιλολογικές και μουσικές. Μάλιστα ο Μάνος Χατζιδάκις παρουσίασε τον «Μεγάλο Ερωτικό» πρώτη φορά στο σαλόνι της Λητώς… Η κα. Πελοποννησίου, μουσειολόγος και επιμελήτρια της Οικίας, από την ίδρυσή της μέχρι σήμερα, η ψυχή του Ιδρύματος, συνεχίζει αυτές τις εκδηλώσεις τέχνης με πολλή αγάπη, αλλά και μεγάλη επιτυχία.

Ύστερα από δύο σειρές συναυλιών μας που φιλοξένησε στο σαλόνι της Λητώς και του Άγγελου, η κυρία Πελοπονηννησίου μου πρότεινε να σχεδιάσουμε μαζί μια εκδήλωση για την επέτειο των 10 ετών του Ιδρύματος Κατακουζηνού, και μου χάρισε το βιβλίο της Λητώς «Άγγελος Κατακουζηνός, Ο Βαλής μου». Ουσιαστικά το βιβλίο αυτό μέσα από την ιστορία αγάπης του ζευγαριού, παρουσιάζει ένα μεγάλο μέρος της ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας.

Το βιβλίο αυτό το έδωσα με τη σειρά μου στον κορυφαίο στιχουργό, Νίκο Μωραΐτη. Ήταν καλοκαίρι όπως τώρα, και θα έπαιρνε το βιβλίο μαζί του να το διαβάσει τον Αύγουστο στις
διακοπές του. Πριν περάσουν δέκα μέρες μου έστειλε επτά τραγούδια, τόσο μεστά που δεν μπορούσες να αλλάξεις ούτε μία λέξη. Ήταν επτά επεισόδια, επτά κεφάλαια από το βιβλίο
της Λητώς που μελοποίησε μοναδικά ο Χρίστος Παπαγεωργίου, βραβευμένος πιανίστας και συνθέτης, γεφυρώντας το χθες με το σήμερα, μέσα από ηχοχρώματα του κλασικού πιανιστικού ρεπερτορίου μέχρι το μιούζικαλ και το ελληνικό στοιχείο.

Την επόμενη χρονιά παρουσιάσαμε το έργο με τον εξαίρετο πιανίστα Απόστολο Παληό πάλι στην Οικία με την καλλιτεχνική επιμέλεια του Πάρι Μέξη, και αργότερα στη γενέτειρα του Άγγελου, τη Λέσβο. Πριν από ένα χρόνο το ηχογραφήσαμε στο στούντιο της Massive Productions με το Βαγγέλη Φάμπα. Τώρα αναρτάται σε διεθνείς πλατφόρμες από τη «Subways Music» με την αμέριστη αρωγή του Σοφοκλή Σαπουνά που είναι θερμός υποστηρικτής του "Τραγουδιού της Λητώς" από την πρώτη μέρα της γέννησης του έργου. Πραγματικά θέλω να εκφράσω ένα μεγάλο ευχαριστώ από καρδιάς σε όλους τους υπέροχους ανθρώπους, δημιουργούς και συντελεστές, του "Τραγουδιού της Λητώς"».

-Πώς είναι να κοιτάς από την κορυφή;

«Όχι, δεν βλέπω από την κορυφή προς τα κάτω, δεν βρίσκομαι στην κορυφή. Η κορυφή άλλωστε για μένα είναι και μια ψευδαίσθηση. Δεν θέλω να πάω ψηλά. Θέλω να πάω βαθιά».

-Σίγουρα έχεις πολλά ακόμα όνειρα να υλοποιήσεις…

«Η αλήθεια είναι ότι είχα πάρα πολλά όνειρα. Περισσότερα από τα οποία τα υλοποίησα, και είμαι πολύ ευγνώμων. Βέβαια υπάρχουν και όνειρα που δεν έχω πραγματοποιήσει ακόμα. Σίγουρα η αναγνώριση σου ανοίγει το δρόμο για τα όνειρά σου, όμως εύκολα μπορεί να σε αποπροσανατολίσει».

-Γυρίζοντας από τις σπουδές στην Αμερική ποιοι ήταν οι στόχοι και οι προτεραιότητες που είχες θέσει;

«Επιστρέφοντας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, θεωρούσα ότι ως μια ανανεωτική παρουσία στον χώρο, με νέες ιδέες, θα μπορούσα να παρουσιάσω σε ανατρεπτικά μέρη και με μη αναμενόμενο τρόπο κάποια επιλεγμένα αποσπάσματα της όπερας. Εκεί πρώτα σκεπτόμουν ότι μπορούσες να κερδίσεις το ενδιαφέρον του νεανικού κοινού και σταδιακά να το προσελκύσεις στις κεντρικές σκηνές, όπου θα παρακολουθεί, έχοντας ήδη μυηθεί, μία ολοκληρωμένη παράσταση».

-Ποιος είναι ο μέσος όρος ηλικίας του κοινού που έρχεται να παρακολουθήσει όπερα;

«Το 2010 ύστερα από έρευνα εντόπισα ότι υπήρχε ένα κενό επικοινωνίας κοινού και όπερας στο νεανικό κοινό, μιας και μέχρι τα 15 του ένα παιδί μπορεί να πάει με το σχολείο και μετά πάλι ως ενήλικας από 35 και πάνω. Στόχευσα στο πως θα γνωρίσω την όπερα στο κοινό με ηλικιακό πυρήνα τα 25 ετή.

Βέβαια, τα μεγάλα έργα «μιλούν» από μόνα τους στις ψυχές των ανθρώπων. Δεν χρειάζεται να… τα αλλοιώνουμε για να γίνουν κατανοητά ή προσιτά. Χρειαζόταν μόνο ένας τρόπος προσέγγισης του κοινού αυτού λαμβάνοντας υπόψιν τις συγκεκριμένες συνήθειες στην ψυχαγωγία του».

-Θα ήταν προτιμότερο να μην είχαν… πειραχθεί τα μεγάλα αυτά έργα και ας μην γινόταν το άνοιγμα στις πιο νεανικές ηλικίες;

«Όχι, πρέπει το κοινό να ανανεώνεται. Αλλά με σεβασμό προς τα έργα. Για μένα σήμερα πρωτοπορία και ανατροπή είναι να επιστρέψει ένας καλλιτέχνης στις βαθιές ρίζες του και από εκεί εκφράζοντας την αλήθεια του να συνδέσει το χθες με το σήμερα».

-Διδάσκεις και στο ωδείο. Ποια η σχέση σου με τα νέα παιδιά;

«Πιο πολύ με ενδιαφέρει να τους δώσω έναν τρόπο σκέψης, σφαιρική αντίληψη και κριτική σκέψη του αντικειμένου, ώστε να μπορούν να αντιμετωπίζουν όλες τις συνθήκες.

Για τον ίδιο λόγο, δημιούργησα το 2015 με έδρα το Ίδρυμα Θεοχαράκη και ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα ολιστικής προσέγγισης, ώστε οι νέοι τραγουδιστές να πάρουν το… βάπτισμα του πυρός επί σκηνής. Είμαι πολύ χαρούμενη και περήφανη να παρακολουθώ την εξέλιξη αυτών των παιδιών στα μουσικά δρώμενα της χώρας».

-Πώς είναι η συνεργασία με το ίδρυμα Θεοχαράκη

«Με το ίδρυμα Θεοχαράκη συνεργαζόμαστε πάνω από δέκα χρόνια. Ο διευθυντής του Ιδρύματος, κ. Παπαθανασίου, μου έχει δώσει βήμα να υλοποιήσω πολλά εκπαιδευτικά προγράμματα – και πολλά από τα όνειρά μου- και τον ευχαριστώ πολύ. Εξ αυτών το παλαιότερο, η Συμμετοχική Όπερα, δικής του σύλληψης και εμπνεύσεως, επιστρέφει το 2022-2023, με τις Μεγάλες Άριες της Μαρίας Κάλλας, για τον εορτασμό των 100 ετών από τη γέννηση της μεγάλης καλλιτέχνιδας.

Με αφορμή τα 200 χρόνια της Επανάστασης είχα την τιμή να συμμετέχω στον κύκλο συναυλιών Φιλελληνικής Μουσικής της Πρωτοβουλίας 1821 που έλαβαν χώρα επίσης στο ζεστό, υπέροχο αμφιθέατρο του Ιδρύματος Β&ΜΘεοχαράκη».

-Τι θα έλεγες στα νέα παιδιά που όνειρο τους είναι να ασχοληθούν με την όπερα;

«Πάντα πίστευα ότι όλοι οι άνθρωποι μπορούν να τραγουδήσουν. Για να πάμε όμως από το απλό τραγούδι, που είναι στη φύση του ανθρώπου, στην όπερα χρειάζεται να συγκεντρώνεις τόσα πολλά χαρίσματα, δεξιότητες και ποιότητες, και διαθέτοντας όλα αυτά μαζί να εκπαιδεύσεις τον εαυτό σου σε επίπεδο του πρωταθλητισμού. Και παράλληλα, να αναπτύξεις το ψυχικό εύρος, για να εκφράσεις αυτά τα μεγάλα συναισθήματα. Και να μη σταματάς ποτέ τη μελέτη.

Αυτά έμαθα μέσα από τη μαθητεία μου δίπλα στο μεγάλο δάσκαλο και μέντορα, Δημήτρη Καβράκο, ο οποίος αποτελεί για μένα φωτεινό παράδειγμα ως καλλιτέχνης αλλά και ως άνθρωπος. Του οφείλω την απέραντη ευγνωμοσύνη μου γιατί με καθοδηγεί ώστε να έχω τη βάση και τη σταθερότητα που απαιτεί αυτή η Τέχνη, και να αναζητώ όλο και πιο βαθιά την ουσία της».

-μια ευχή που θα ήθελες να μοιραστείς κλείνοντας;

«Θα ήθελα ο κόσμος να αγαπούσε περισσότερο το ωραίο. Τότε θα έπαιρνα ακόμη μεγαλύτερη δύναμη να συνεχίσω να δημιουργώ στο μέλλον. Συνεχίζω όμως κρατώντας μέσα μου σας φυλαχτό τη σοφή αυτή φράση: «Πέτα μπουκάλια με μηνύματα στη θάλασσα. Κάποτε κάποιος θα τα βρει και θα τα διαβάσει…».

• Το Τραγούδι της Λητώς σε στίχους του Νίκου Μωραΐτη μουσική του Χρίστου Παπαγεωργίου, με ερμηνευτές την Κάτια Πάσχου, σοπράνο και τον Απόστολο Παληό στο πιάνο κυκλοφορεί πολύ σύντομα ψηφιακά από τη Subways Music.

• Το βιβλίο της Λητώς στο οποίο βασίστηκε το μουσικό έργο «Άγγελος Κατακουζηνός, ο Βαλής μου» κυκλοφορεί σε 6 η έκδοση από τη Μικρή Αρκτό.

*Γνωρίζουμε ότι η γενική του ονόματος «Λητώ» δεν είναι «της Λητώς», αλλά σεβόμαστε την επιθυμία της ιδίας να την προσφωνούν έτσι.