Για τέσσερις ημέρες το αμφιθέατρο στο Γυμνάσιο του Γαλατά Τροιζηνίας ήταν ασφυκτικά γεμάτο και το χειροκρότημα του κόσμου ήταν παρατεταμένο και ατελείωτο.

Βλέπετε, οι ερασιτέχνες ηθοποιοί του συλλόγου «Θεατροίζην» πρόσφεραν ξανά ξεχωριστές στιγμές ερμηνείας, ανεβάζοντας στη σκηνή το έργο «Η Ωραία του Κουρέα», πριν από το Πάσχα, από τις 3 έως και τις 6 Απριλίου και ο «Πολίτης Αργολίδας» θα παρουσιάσει και τη νέα μοναδική προσπάθεια όλων των συντελεστών της παράστασης που σκόρπισε σε όλους ενθουσιασμό και αισθήματα θαυμασμού.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το αμφιθέατρο στο Γυμνάσιο της περιοχής ήταν ασφυκτικά γεμάτο, ενώ υπήρξε και κόσμος που δεν μπόρεσε να μπει για να παρακολουθήσει το έργο. Μέσα από την ομαδική δουλειά, την αγάπη για το θέατρο και την πίστη για τη δουλειά, το αποτέλεσμα στο… σανίδι ήταν εξαιρετικό. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι Γιάννης Τσιβίλης και Πελαγία Σαμπάνη που ενσάρκωσαν τους ρόλους του κουρέα και της κομμώτριας έχουν δημιουργήσει μια όμορφη οικογένεια, ενώ λειτουργούν μαζί κομμωτήριο!

Θα σας παρουσιάσουμε το μήνυμα των Πέννυ και Ρούλα Σταύρου, που είχαν τη σκηνοθεσία και τη σύλληψη της ιδέας, σχετικά με την παράσταση:

«Η συγκεκριμένη παράσταση είναι για εμάς κάτι περισσότερο από ένα έργο. Είναι ένα… ταξίδι, μια προσπάθεια να ξαναζωντανέψουμε την αθωότητα, το χιούμορ και τη μαγεία μιας άλλης εποχής. Μέσα από την ομαδική δουλειά, την αγάπη για το θέατρο και την πίστη μας σ’ αυτό που δημιουργούμε, προσπαθήσαμε να μεταμορφωθούμε από απλοί άνθρωποι της καθημερινότητας σε χαρακτήρες που θα σας κάνουνε να γελάσετε, να συγκινηθείτε και ίσως να νοσταλγήσετε μια άλλη εποχή!

Γιατί το θέατρο είναι τελικά αυτό: Μια αλήθεια που γεννιέται μέσα από το παιχνίδι».

Δυο λόγια και για την υπόθεση της ταινίας (αισθηματική κωμωδία) του ελληνικού κινηματογράφου, που έκανε πρεμιέρα στις 31 Μαρτίου 1969, σε σκηνοθεσία του Ντίνου Δημόπουλου:

«Μια κομμώτρια σε μια γειτονιά είναι ερωτευμένη με έναν κουρέα, αλλά το εμπόδιο είναι οι τέσσερις αδελφές εκείνου, που πρέπει να παντρευτούν αλλά δεν έχουν προίκα. Η πονηρή κομμώτρια, αφού βρίσκει τους κατάλληλους γαμπρούς, κανονίζει να δοθεί αντιπαροχή το σπίτι του κουρέα και με τα διαμερίσματα που παίρνει αποκαθίστανται και οι τέσσερις αδελφές και η ίδια με τον αγαπημένο της.

Παρεξηγήσεις, κουτσομπολιά και κρυφούς έρωτες σ’ ένα κουρείο που γίνεται το κέντρο όλων. Εκεί όπου οι ιστορίες μπλέκονται, οι χαρακτήρες αποκαλύπτονται και τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται…

Με χιούμορ, ρομαντισμό και ανατροπές, "Η Ωραία του Κουρέα" μας ταξιδεύει σε μια άλλη εποχή, τότε που τα βλέμματα μιλούσαν, οι καρδιές μπέρδευαν τα λόγια και μια απλή επίσκεψη για… κούρεμα, μπορούσε να αλλάξει τα πάντα».

Πέρυσι ο «Πολίτης Αργολίδας» είχε βρεθεί ξανά στον ίδιο χώρο, όταν ο σύλλογος «Θεατροίζην» έφερε στη σκηνή το διαχρονικό αριστούργημα του Γιώργου Τζαβέλλα, «Η δε γυνή να φοβείται τον άνδρα»!

Οι συντελεστές της παράστασης και οι ηθοποιοί που έπαιξαν τους ρόλους:

Δυο λόγια για την παράσταση και το σημείωμα από τις σκηνοθέτες:

Η Αλεξάνδρα Μπουνάτσα είναι μια ερμηνεύτρια με αγάπη και πάθος για τη μουσική. Όπως έχει τονίσει η ίδια σε συνέντευξή της… «Η συνταγή για κάθε τραγουδιστή που σέβεται το κοινό και τον εαυτό του είναι τα μαθήματα φωνητικής».

Αυτό το πάθος βγάζει και επί σκηνής, είναι εκρηκτική και ερμηνεύει μοναδικά τραγούδια πολλών ειδών μουσικής, με τον κόσμο να συμμετέχει ενεργά. Αυτό συνέβη και στο «Cobo» του Αγρινίου, στις 29 Δεκεμβρίου 2025, σ’ ένα μοναδικό live, που πρόσφερε η Αλεξάνδρα Μπουνάτσα στον κόσμο.

«Να στηρίζετε τους νέους καλλιτέχνες», έχει πει η ίδια και ο «Πολίτης Αργολίδας» ήταν εκεί, καταγράφοντας μεγάλος μέρος από την παράστασή της και τις ερμηνείες της.

Απολαύστε στο παρακάτω βίντεο:

Πολλά και ενδιαφέροντα είπε ο Παύλος Κοντογιαννίδης στη συνέντευξη που έδωσε στην εφημερίδα «Espresso Σαββατοκύριακο» και τον δημοσιογράφο Ηλία Μαραβέγια και θα σταθούμε σε αναφορές του στην… Επίδαυρο, αλλά και στο Ναύπλιο, καθώς όσα τόνισε είναι «επαναστατικά». Συμμετείχε, άλλωστε, στον «Καποδίστρια» σαν… Κουντουριώτης, με γυρίσματα και στην πρωτεύουσα της Αργολίδας, από όπου και οι εικόνες από το προφίλ του στο Facebook.

Σαν… αντάρτης στα βουνά της καλλιτεχνίας, όπως ο ίδιος τόνισε, μίλησε για… lobby σχετικά με τη συμμετοχή ή όχι στην Επίδαυρο, κάτι για το οποίο τόνισε ότι ισχύει γενικά στον χώρο του θεάτρου.

«Στα 28 μου έπαιξα "Τρυγαίο" με τους δεσμούς της Ασπασίας Παπαθανασιου, σε όλα τα αρχαία θέατρα, ακόμα και της Μεγαλόπολης και του Άργους, έκτος από τον "ναό" του αρχαίου δράματος. Πήγα πολλές φορές όμως ως θεατής! Μεγαλείο… ο χώρος!», ανέφερε ο γνωστός ηθοποιός. «Ειδικά έπειτα από τραγωδία έρχονται και δένουν υπέροχα τα νοστιμότατα μπιφτέκια του "Λεωνίδα"», είπε, ακόμα, με καυστικό τρόπο για την… Επίδαυρο!

«Οι κωμωδίες είναι και φέτος υπερβολικές, ειδικά στο παίξιμο, λες και απευθύνονται σε ηλιθίους και λοβοτομημένους», τόνισε, επίσης, ο Παύλος Κοντογιαννίδης, ο οποίος μίλησε για… όλα στη συγκεκριμένη συνέντευξη.

Μεταξύ άλλων, ο γνωστός ηθοποιός κλήθηκε να εκφράσει την άποψή του για το γεγονός πως δεν έχει βρεθεί ποτέ μέχρι σήμερα να συμμετέχει σε παράσταση στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου.

-Αν ήσασταν σήμερα 25 χρονών, θα επιλέγατε να κινηθείτε το ίδιο «αντάρτικα» ή θα παίζατε πιο «συστημικά»;

«Πάντα αντάρτης στα βουνά της καλλιτεχνίας!».

-Γιατί πιστεύετε ότι δεν έτυχε να εμφανιστείτε στην Επίδαυρο;

«Μέγα εξουσιαστικό (κυβερνητικό) lobby η Επίδαυρος! Κάποτε πήγαινε ο λαός, τώρα πάει η μικρομεσαία ως επί το πλείστον χορτάτη κομματική – κυβερνητική διανόηση και πολιτική νομενκλατούρα, ειδικά έπειτα από τραγωδία έρχονται και δένουν υπέροχα τα νοστιμότατα μπιφτέκια του "Λεωνίδα".

Κάποιος συνάδελφος μου είπε ότι οι πλείστες συμμετοχές γίνονται μέσα από τις κλαδικές καλλιτεχνών των εκάστοτε κυβερνήσεων, εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων. Παρεμπιπτόντως, στα 28 μου έπαιξα "Τρυγαίο" με τους δεσμούς της Ασπασίας Παπαθανασίου, σε όλα τα αρχαία θέατρα, ακόμα και της Μεγαλόπολης και του Άργους, εκτός από τον "ναό" του αρχαίου δράματος. Πήγα πολλές φορές, όμως, ως θεατής. Μεγαλείο ο χώρος!».

-Πώς ήταν η εμπειρία του «Καποδίστρια»; Την ευχαριστηθήκατε;

«Μεγάλη εμπειρία σε μια υπερπαραγωγή. Σ' ένα γύρισμα στο Ναύπλιο, της σκηνής που δίνω εντολή (ως "Κουντουριώτης") να κάψει ο "Μιαούλης" τον στόλο, ήρθε ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού της πόλης και μου είπε στ’ αυτί: "Βρε Παύλο, δεν τον ήξερα τον άνθρωπο, είμαι ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού Ναυπλίου. Πώς τα λες έτσι, με τόση πειστικότητα, που στην πρόβα της σκηνής – έγινε δέκα φορές – κάθε φορά στρέφαμε όλοι τα κεφάλια μας – ήταν κάπου 50 με 100 άτομα που παρακολουθούσαν το γύρισμα) – προς το λιμάνι να δούμε τον στόλο".

Σημειωτέον στο λιμάνι δεν υπήρχε στόλος, η σκηνή θα ολοκληρωνόταν στο στούντιο! Βάσει αυτού νομίζω ότι τα κατάφερα. Για μένα αυτό ήταν ίσως ένα από τα πιο σπάνια βραβεία. Θα μπορούσε, βέβαια, ο ρόλος να είναι μεγαλύτερος – είχα αρκετές δυνάμεις –, αλλά αυτό είναι καθαρά αρμοδιότητα του σεναριογράφου και του σκηνοθέτη».

Διαβάστε όλη τη συνέντευξη του Παύλου Κοντογιαννίδη στην «Espresso», ενός… αντάρτη στα «βουνά» της καλλιτεχνίας!

Από τ’ αλώνια της Βέροιας μέχρι τα σανίδια των θεάτρων όλης της Ελλάδας, ο Παύλος Κοντογιαννίδης έχει διανύσει μια πορεία γεμάτη πάθος, χιούμορ και ελευθερία. Παραμένει «αντάρτης» της καλλιτεχνίας, όπως αυτοχαρακτηρίζεται, ένας άνθρωπος που προτιμά να συγκρούεται, παρά να συμβιβάζεται.

Με αφορμή την επιτυχία του στο έργο «Ο δολοφόνος είναι… ανάμεσά μας» ανοίγει την καρδιά του στην «Espresso» και μιλά για όλα: για το θέατρο, τη ζωή, την οικογένεια, την πολιτική, αλλά και για όσα φωτίζονται όταν τα φώτα σβήνουν.

-Συνεχίζετε ακάθεκτος τις παραστάσεις του έργου «Ο δολοφόνος είναι… ανάμεσά μας», στο θέατρο Αυλαία. Αν ήσασταν θεατής και όχι πρωταγωνιστής, ποιο στοιχείο αυτής της δουλειάς θα σας έκανε να πείτε «πρέπει οπωσδήποτε να το δω αυτό»;

«Η συμμετοχικότητα του θεατή στα δρώμενα, η φοβερή πλοκή και φυσικά οι ερμηνείες και των ηθοποιών αλλά και των θεατών!».

-Πόσο απρόβλεπτο είναι για έναν ηθοποιό να υπάρχει διαδραστικότητα σε μια παράσταση; Υπήρξαν στιγμές που οι θεατές σάς αιφνιδίασαν;

«Φυσικά, και τις περισσότερες φορές με τόση ζωντάνια που στο τέλος, στον χαιρετισμό, βγαίνουν μαζί μας και οι θεατές που συμμετείχαν και είναι τόσο όμορφα!».

-Αν «ο δολοφόνος είναι ανάμεσά μας…», μήπως είναι και μέσα μας; Πιστεύετε ότι όλοι έχουμε ένα «μικρό έγκλημα» που κουβαλάμε – μια ενοχή, μια καταπιεσμένη πλευρά μας;

«Είναι τόσο ωραία ειπωμένη η ερώτηση που συμφωνώ απόλυτα με αυτά που λέτε. Να προσθέσουμε απλώς και το απρόβλεπτο!».

-Αν έπρεπε να ανακρίνετε το ελληνικό θέατρο σαν ντετέκτιβ, ποιο θα ήταν, πιστεύετε, το βασικό του «έγκλημα» και ποια η «ποινή» του;

«Άλλη μια καταπληκτική ερώτηση. Το βασικό "έγκλημα" του θεάτρου είναι ότι διαπράττεται από φατρίες, από υπερτιμημένους του χώρου κι από διάφορα lobby εξουσίας. Η "ποινή" που θα επέβαλα; Κάντε τόπο στα ταλέντα και δη στα νέα κι όποιος δεν είναι αληθινός, αλλά… φο μπιζού, να κάνει στην άκρη»!

-Στην παράσταση τα φώτα σβήνουν και τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται. Πόσο συχνά συμβαίνει αυτό και στη ζωή του ηθοποιού, να πέφτουν τα φώτα και να μένει μόνο η αλήθεια;

«Το έργο στην ουσία βασίζεται και περιπλέκεται πάνω στο υπέροχο αξίωμα του συγγραφέα Ευάγγελου Σαμιώτη ότι δεν πρέπει σαν ηθοποιοί να ψευτίζουμε! Το ίδιο και στη ζωή, λέω εγώ, να είμαστε αληθινοί!».

-Μεγαλώσατε στη Βέροια, σε ποντιακή, αγροτική οικογένεια. Τι θυμάστε με νοσταλγία από τα παιδικά σας χρόνια και τι δεν θέλετε να θυμάστε;

«Θέλω να τα θυμάμαι όλα! Φτωχά χρονιά, αλλά έγχρωμα, όμορφα. Να φανταστείτε εγώ γεννήθηκα μέσα στα αλώνια του χωριού μου, στο Μετόχι Βέροιας, και μεγάλωσα μέσα στα λουλούδια, μέσα στους καρπούς. Μια αξέχαστη στιγμή, κάποια Πρωτομαγιά, με πήρε ο ύπνος μέσα στα αγριολούλουδα του κάμπου, μαγεία!».

-Έχετε συνεργαστεί σχεδόν με όλους τους μεγάλους πρωταγωνιστές και πρωταγωνίστριες. Ποια συνεργασία σάς έχει μείνει περισσότερο;

«Με όλους ήταν φανταστικά. Από το Εργαστήρι της Θεσσαλονίκης που άρχισα, το Θεσσαλικό Θέατρο και μετά στο Ελεύθερο Θέατρο, ακόμα και στη Λυρική! Τους ευχαριστώ όλους που συμπαίξαμε! Σε όλους χρωστώ για όσα ζήσαμε!».

-Έχετε δηλώσει πως είστε «μια αναρχοαυτόνομη καλλιτεχνική δύναμη σε επίπεδο ΕΚΑΜ». Σήμερα, σχεδόν πέντε δεκαετίες μετά την πρώτη σας εμφάνιση, παραμένετε τόσο «ένοπλος» απέναντι στο σύστημα ή έχετε κουραστεί να… πολεμάτε;

«Ελάτε να δείτε την παράσταση, να δείτε σε τι στροφές δουλεύει το κοντέρ! Πάντα μάχιμος, πάντα αυτόνομος και πάντα αδούλωτος, όπως με προσφωνούσε ο αείμνηστος φίλος, συναγωνιστής και μέγας καλλιτέχνης Ηλίας Λογοθέτης!»

-Πόσο δύσκολο είναι να μείνει κάποιος «εκτός κυκλωμάτων» στον χώρο του θεάματος χωρίς να απομονωθεί;

«Πανδύσκολο! Όλοι οι χώροι ελέγχονται από διάφορα lobby! Αν δεν μου έκανε πρόταση ο συγγραφέας του έργου Ευάγγελος Σαμιώτης, δεν θα κάναμε αυτήν την ομορφιά με την παράστασή μας, ούτε θα είχα εγώ την ευκαιρία τώρα να απαντώ σε αυτές τις σημαντικές ερωτήσεις, που οι αναγνώστες σας θα τις χαρούν πολύ -σας διαβεβαιώ- και θα είμαστε κι εμείς χρήσιμοι συζητητές!

Είχα να βγω στη διαφήμιση χρονιά και με το που μου δόθηκε η ευκαιρία να κάνω τον «Κύριο Πυρ και Μανία» της Εθνικής Ασφαλιστικής, "έσπασαν" τα κοντέρ: 500.000 προβολές σε έναν μήνα! Μας αποκλείουν από το ένα, τους βγαίνουμε από αλλού… Θεία θέληση. Αν μου δοθεί ένας τηλεοπτικός ρόλος, είμαι σίγουρος θα «σπάσει» πάλι τα κοντέρ!».

-Αν ήσασταν σήμερα 25 χρονών, θα επιλέγατε να κινηθείτε το ίδιο «αντάρτικα» ή θα παίζατε πιο «συστημικά»;

«Πάντα αντάρτης στα βουνά της καλλιτεχνίας!»

-Γιατί πιστεύετε ότι δεν έτυχε να εμφανιστείτε στην Επίδαυρο;

«Μέγα εξουσιαστικό (κυβερνητικό) lobby η Επίδαυρος! Κάποτε πήγαινε ο λαός, τώρα πάει η μικρομεσαία ως επί το πλείστον χορτάτη κομματική – κυβερνητική διανόηση και πολιτική νομενκλατούρα, ειδικά έπειτα από τραγωδία έρχονται και δένουν υπέροχα τα νοστιμότατα μπιφτέκια του «Λεωνίδα» (ξακουστή ταβέρνα). Κάποιος συνάδελφος μου είπε ότι οι πλείστες συμμέτοχες γίνονται μέσα από τις κλαδικές καλλιτεχνών των εκάστοτε κυβερνήσεων, έκτος ελάχιστων εξαιρέσεων. Παρεμπιπτόντως, στα 28 μου έπαιξα "Τρυγαίο" με τους δεσμούς της Ασπασίας Παπαθανασιου, σε όλα τα αρχαία θέατρα, ακόμα και της Μεγαλόπολης και του Άργους, έκτος από τον "ναό" του αρχαίου δράματος. Πήγα πολλές φορές όμως ως θεατής! Μεγαλείο… ο χώρος!».

-Υπάρχει κάποιος τηλεοπτικός ρόλος τόσο επιδραστικός που να σας «καταδίωξε» στη συνείδηση του κοινού;

«Πολλοί. Όλοι οι ρόλοι μου, μικροί και μεγάλοι. Τι να πρωτοθυμηθώ, τον "Τζακ" στους "Απαράδεκτους", τον "I love Τανάσης" στους "Δυο ξένους", τον "Πρίφτη", τον "Αβραάμ" στο "Τύχη βουνό", τον "Μπαλούρδο" στο "Βίος και πολιτεία". Τώρα θα δείτε ότι θα συζητηθεί και ο ρόλος του "Λάζαρου Κουντουριώτη", που ερμηνεύω στον "Καποδίστρια" του Γιάννη Σμαραγδή».

-Πώς ήταν η εμπειρία του «Καποδίστρια»; Την ευχαριστηθήκατε;

«Μεγάλη εμπειρία σε μια υπερπαραγωγή. Σε ένα γύρισμα στο Ναύπλιο, της σκηνής που δίνω εντολή (ως "Κουντουριώτης") να κάψει ο "Μιαούλης" τον στόλο, ήρθε ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού της πόλης και μου είπε στ’ αυτί: "Βρε Παύλο, δεν τον ήξερα τον άνθρωπο, είμαι ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού Ναυπλίου. Πώς τα λες έτσι, με τόση πειστικότητα, που στην πρόβα της σκηνής – έγινε δέκα φορές – κάθε φορά στρέφαμε όλοι τα κεφάλια μας – ήταν κάπου 50 με 100 άτομα που παρακολουθούσαν το γύρισμα) – προς το λιμάνι να δούμε τον στόλο".

Σημειωτέον στο λιμάνι δεν υπήρχε στόλος, η σκηνή θα ολοκληρωνόταν στο στούντιο! Βάσει αυτού νομίζω ότι τα κατάφερα. Για μένα αυτό ήταν ίσως ένα από τα πιο σπάνια βραβεία. Θα μπορούσε, βέβαια, ο ρόλος να είναι μεγαλύτερος – είχα αρκετές δυνάμεις –, αλλά αυτό είναι καθαρά αρμοδιότητα του σεναριογράφου και του σκηνοθέτη».

-Το εμβληματικό σίριαλ «Τι ψυχή θα παραδώσεις μωρή;», που παίζατε και είχε επιτυχία άλλα κόπηκε άδοξα, έγινε ταινία και βγαίνει στις αίθουσες αυτές τις ημέρες. Θα πάτε να τη δείτε;

«Γιατί όχι; Από σεβασμό προς τους δημιουργούς».

-Τι λείπει και τι περισσεύει από την ελληνική μυθοπλασία τη φετινή σεζόν;

«Φέτος η μυθοπλασία είναι ισορροπημένη μεταξύ δράματος και κωμωδίας. Μόνο που οι κωμωδίες είναι, όπως πάντα, υπερβολικές, ειδικά στο παίξιμο, λες και απευθύνονται σε ηλιθίους και λοβοτομημένους. Τα δράματα, έκτος λίγων εξαιρέσεων, είναι φασόν με ξένες σαπουνόπερες. Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο μπροστά από τη μυθοπλασία, που κανονικά έπρεπε να συμβαίνει το αντίθετο!».

-Ποια είναι σήμερα η δυναμική του Κινήματος Φτωχών Ελλάδος, που ιδρύσατε το 2018;

«Όπως είπε και ένας πολιτικά λόγιος, πρύτανης – δεν αναφέρω όνομα, άλλα μας τιμά η άποψή του –, η διακήρυξη του κινήματος είναι 20 χρονιά μπροστά. Όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να μπει στο site μας να τη διαβάσει. Είναι μια σελίδα μόνο. Χάρηκα πολύ που σε τελευταία συνέντευξή της η κυρία Καρυστιανού αυτά που είπε είναι σχεδόν λες και διάβασε τη διακήρυξή μας, εννοώ απλή ταύτιση, διότι κάτι άλλοι πολίτικοι ηγέτες μας την έχουν κατακλέψει κατά ενότητες.

Μέχρι και ο κ. Βελόπουλος τελευταία είπε πως είναι το κόμμα των φτωχών. Κυριάκο, όχι, το έμβλημα, το σήμα, το λογότυπο του ΚΦΕ είναι αναγνωρισμένα από τον Άρειο Πάγο. Υπάρχουμε εν δυνάμει στο υπουργείο Εσωτερικόν νόμιμα και κάνεις δεν μπορεί να μας κλέψει ούτε το πορτοκάλι χρώμα, που είναι το χρώμα μας. Εμείς βρισκόμαστε εν ενεργεία, απλώς θέλουμε να μας δώσουν «βήμα», όπως εσείς τώρα, να πούμε τις απόψεις μας! Πήραμε μέρος στις δύο εκλογικές εθνικές αναμετρήσεις του 2023 και στις 22 από τις 66 περιφέρειες που συμμετείχαμε ήρθαμε 10ο κόμμα, από τα 36 που συμμετείχαν, και με μπάτζετ 2.800 ευρώ, παρακαλώ!».

-Πώς βλέπετε γενικά την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα; Πιστεύετε πως οι καλλιτέχνες πρέπει να έχουν ενεργό πολιτικό ρόλο;

«Η τέχνη ψυχαγωγεί διαπαιδαγωγώντας και διαπαιδαγωγεί ψυχαγωγώντας. Στις επάλξεις λοιπόν, διότι διαφορετικά ο καλλιτέχνης δεν είναι τίποτα άλλο πάρα ένα άνοστο επιδόρπιο σε ένα μίζερο γεύμα! Καμιά εξουσία δεν αγάπησε την τέχνη, διότι η τέχνη προάγει το πνεύμα!».

-Παρότι είστε χρόνια στο προσκήνιο, έχετε καταφέρει να κρατήσετε την οικογένειά σας μακριά από τα φώτα. Ήταν συνειδητή επιλογή αυτή η «σιωπή» ή απλώς φυσική στάση ζωής;

«Στάση ζωής. Τώρα αν θέλει ο κόσμος, οι αναγνώστες μας, να μάθουν κι άλλα, να τους πληροφορήσουμε πως έχω μία κόρη που υπεραγαπώ, πήρε πτυχίο στη Χημεία και φέτος τελειώνει και την Ψυχολογία με υποτροφία. Ας διαλέξει να κάνει αυτό που θα την ευχαριστεί. Είναι δόγμα οικογενειακό να κάνει ο άνθρωπος αυτό που τον ευχαριστεί!».

-Η σύζυγός σας, Σίσσυ Αλατά, είναι κι αυτή ηθοποιός. Πόσο δύσκολο ή όμορφο είναι δύο καλλιτέχνες να μοιράζονται το ίδιο σπίτι και τις ίδιες αγωνίες της σκηνής;

«Είναι πολύ όμορφο να έχεις τις ίδιες αγωνίες και ενδιαφέροντα, να ανταλλάζεις απόψεις, να δίνεις και να δέχεσαι συμβουλές γύρω από το ίδιο αντικείμενο! Ο ένας συμπληρώνει τον άλλον, γι’ αυτό με τη Σίσσυ είμαστε μαζί τόσες δεκαετίες, από τη σχολή ακόμη και συνεχίζουμε, λες και γνωριστήκαμε προχτές!».

-Η κόρη σας, η Χριστίνα, επέλεξε να μην ακολουθήσει το θέατρο. Πώς νιώθετε για την απόφαση που πήρε;

«Αγαπητέ Ηλία, ξέρεις πολλά απ’ ό,τι βλέπω… Η Χριστίνα θα κάνει ό,τι γουστάρει και θα της προσφέρει χαρά! Αλλά μην αποκλείουμε τίποτα, ακόμα μικρή είναι. Μην τη δούμε έπειτα από πέντε χρονιά να κάνει «Αντιγόνη» στην Επίδαυρο και πάρουμε το αίμα μας πίσω! Εμείς, κληρονομικά, είμαστε απρόβλεπτα άτομα (γέλια)».

Πηγή: espresso-news.gr

Μια σπουδαία προσωπικότητα του πολιτισμού τρέφει ιδιαίτερη αγάπη για την Ερμιονίδα και γι’ αυτόν τον λόγο ένα απ’ τα μέρη που επέλεξε για να παρουσιάσει το βιβλίο του «Η σονάτα των αθέατων πουλιών» (από τις εκδόσεις «Μίνωας») είναι ο συγκεκριμένος Δήμος και ειδικότερα η Κοιλάδα.

Αναφερόμαστε στον Σπύρο Πετρουλάκη, ο οποίος έχει γράψει και το συγκλονιστικό μυθιστόρημα «Σασμός», πάνω στο οποίο στηρίχτηκε και η ομώνυμη τηλεοπτική σειρά, που έκανε μεγάλη επιτυχία.

Ο γνωστός συνθέτης, στιχουργός και συγγραφέας τρέφει μεγάλη αγάπη για την Ερμιόνη και γενικότερα για την Ερμιονίδα. Βλέπετε, η σύντροφός του κατάγεται από την όμορφη κωμόπολη του νομού Αργολίδας, έχει κάνει ακόμα πολύ καλούς φίλους από την Ερμιόνη και επισκέπτεται πολύ συχνά την περιοχή και το πατρικό σπίτι της γυναίκας που είναι στο πλευρό του εδώ και πολλά χρόνια.

Ο Σπύρος Πετρουλάκης, θέλοντας να προβάλει την παρουσίαση του βιβλίου του «Η σονάτα των αθέατων πουλιών» στην Κοιλάδα και στο εστιατόριο «Λεπίτσα», έγραψε χαρακτηριστικά στο προφίλ του στο Facebook: «… Σ’ έναν αγαπημένο τόπο και αγαπημένους ανθρώπους» και «Πατρίδα... ξεκινάμε»!

Η παρουσίαση έγινε τη Δευτέρα 27 Οκτωβρίου 2025 και το «παρών» έδωσαν, μεταξύ άλλων, ο Δήμαρχος Ερμιονίδας Γιάννης Γεωργόπουλος, η Αγγελική Λούμη-Γιαννικοπούλου (αντιδήμαρχος ΔΕ Κρανιδίου, Τεχνικών Έργων & Ηλεκτροφωτισμού), ο επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης Γιάννης Μαργέτας, η Αγγελική Αλεξανδρή (πρόεδρος της Δημοτικής Κοινότητας Κοιλάδας), Δημοτικοί και Τοπικοί Σύμβουλοι. Εκεί ήταν και πολλοί φίλοι του συγγραφέα, ενώ η παρουσίαση έγινε υπό την αιγίδα του Πολιτιστικού Συλλόγου Φράγχθι Κοιλάδας και του βιβλιοπωλείου «Φωτοχαρτική».

-

Χαιρετισμό απεύθυνε η Δήμητρα Γκιώνη, πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Φράγχθι Κοιλάδας. Ομιλήτρια ήταν η Αργυρώ Μέξη-Κωστελένου (εκπαιδευτικός), αφηγήτρια η Βίκυ Παπάζογλου (μέλος του Θεατρικού Ομίλου Ερμιονίδας). Την εκδήλωση πλαισίωσαν τα μέλη του Μουσικού Συλλόγου Ερμιόνης…

Όπως διαβάζουμε στο βιβλιοπωλείο «Πολιτεία»: «Ο Σπύρος Πετρουλάκης γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα, έχοντας ζήσει επίσης στο Ρέθυμνο και στα Χανιά από όπου και κατάγεται. Έχει δύο παιδιά, την Ειρήνη και τον Κωνσταντίνο. Είναι συνθέτης και στιχουργός και έχει συμμετάσχει σε μουσικές παραστάσεις και συναυλίες σε όλη την Ελλάδα. Τραγούδια του περιλαμβάνονται σε CD πολλών γνωστών καλλιτεχνών, ενώ έχει γράψει μουσική και τραγούδια για ντοκιμαντέρ και θεατρικές παραστάσεις. Ασχολείται με τη φωτογραφία (φωτογραφίες του έχουν βραβευτεί και δημοσιευτεί σε ευρωπαϊκά περιοδικά), είναι αφηγητής παραμυθιών, προπονητής και Πανελληνιονίκης στο άθλημα του Taekwondo και έχει ως χόμπι την αναρρίχηση και τις καταδύσεις.

Έχει γράψει πολλά μυθιστορήματά του, αλλά και βιβλία του για παιδιά».

Ο Σπύρος Πετρουλάκης πέρασε και το μήνυμά του για τα τελευταία αρνητικά γεγονότα στην Κρήτη, αναφέροντας στο προφίλ του στο Facebook, με χαρακτηριστική φωτογραφία: «Όχι μωρέ κοπέλια. Δεν είναι αυτή η αντρειά της Κρήτης. Φτάνει πια ο ξεφτιλισμός μας!».

Η Επίδαυρος αποκτάει νέο αρχαιολογικό μουσείο, προκειμένου να στεγάσει τα σημαντικά ευρήματα από το ιερό του Ασκληπιού, ένα μέρος των οποίων εκτίθεται σήμερα στο υπάρχον παλαιό κτήριο, που έχει ξεπεράσει τον έναν αιώνα ύπαρξης, αλλά και έχει ξεπεραστεί βέβαια εντελώς, μουσειακά.

Αυτό είναι ένα πού σημαντικό γεγονός για τον νομό μας και την πολιτιστική κληρονομιά του και πίσω από αυτή τη δημιουργία είναι ο Βασίλης Λαμπρινουδάκης. Πρόκειται για τον αρχαιολόγο που ασχολείται με τη δημιουργία του νέου αρχαιολογικού μουσείου της Επιδαύρου, καθώς θα βασιστεί σε δική του πρόταση.

Οι χρήσεις που προτείνονται για το νέο κτήριο του μουσείου από την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας έχουν λάβει υπ’ όψιν την προκαταρκτική μουσειολογική πρόταση, που έχει συνταχθεί από τον εξέχοντα αρχαιολόγο, καθηγητή Βασίλειο Λαμπρινουδάκη, ο οποίος ανασκάπτει και μελετά το ιερό του Ασκληπιού για περισσότερο από 50 χρόνια.

Στη συνέχεια θα σας παρουσιάσουμε τι προβλέπεται να ετοιμαστεί με βάση τα σχέδια και ποιες θα είναι οι χρήσεις του νέου αρχαιολογικού μουσείου. Θα σας ενημερώσουμε για την ιστορία του μουσείου και τα εκθέματα. Με πληροφορίες του Μ. Θερμού (MonoNews Ανασκαφή). Ακολούθως, μπορείτε να διαβάσετε και τι ανέφερε ο Βασίλειος Λαμπρινουδάκης στην εφημερίδα «Lifo», μαθαίνοντας πολλά πράγματα για τον συγκεκριμένο αρχαιολόγο.

Εκεί θα χτιστεί το νέο μουσείο

Το νέο κτήριο, εμβαδού περί τα 2.500 τμ προβλέπεται να ανεγερθεί στην περιοχή, όπου βρίσκεται το Ξενία και οι άλλες σύγχρονες εγκαταστάσεις που εξυπηρετούν διάφορες χρήσεις (Θεατρικό Μουσείο, καμαρίνια, γραφεία, αρχεία, βιβλιοθήκη, εργαστήριο συντήρησης, αποθήκες κ.λπ.). Το σημείο βρίσκεται εκτός του μνημειακού συνόλου του Ασκληπιείου, στο οποίο επίσης, δεν υπάρχουν αρχαιολογικά κατάλοιπα ενώ στην ίδια περιοχή, ας σημειωθεί, είναι ήδη υπό ανέγερση το πωλητήριο του ΟΔΑΠ, καθώς και ένα κτήριο πολλαπλών χρήσεων για το Ελληνικό Φεστιβάλ.

Σε γενικές γραμμές δηλαδή, είναι το καταλληλότερο για τη χωροθέτηση του νέου μουσείου, καθώς έτσι ολοκληρώνεται ο σχεδιασμός για την συγκέντρωση όλων των νέων κτηριακών εγκαταστάσεων, που απαιτούνται για την λειτουργία του αρχαιολογικού χώρου.

Πιο συγκεκριμένα, και σύμφωνα με το κτηριολογικό πρόγραμμα που κατατέθηκε στο Συμβούλιο Μουσείων του υπουργείου Πολιτισμού, το μουσείο προβλέπεται να κτισθεί στο τέλος της νέας διαδρομής περιήγησης στον αρχαιολογικό χώρο, που θα ξεκινά από τα Προπύλαια (την αρχαία είσοδο) του ιερού στα βόρεια και θα καταλήγει στο αρχαίο θέατρο, στο νότιο άκρο του ιερού και στην έξοδό του από αυτό. Σε κάθε περίπτωση πάντως, όλη αυτή η περιοχή βρίσκεται εντός της Ζώνης Α’ του κηρυγμένου αρχαιολογικού χώρου.

Οι χρήσεις του νέου μουσείου

Σημαντικό είναι το γεγονός εξάλλου, ότι οι χρήσεις που προτείνονται για το νέο κτήριο του μουσείου από την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας έχουν λάβει υπ’ όψιν την προκαταρκτική μουσειολογική πρόταση, που έχει συνταχθεί από τον εξέχοντα αρχαιολόγο, καθηγητή Βασίλειο Λαμπρινουδάκη, ο οποίος ανασκάπτει και μελετά το ιερό του Ασκληπιού για περισσότερο από 50 χρόνια.

Σύμφωνα με αυτήν η μόνιμη έκθεση στο ισόγειο του κτηρίου θα καταλαμβάνει έκταση 1.100 τμ ενώ το μουσείο εκτός από τον χώρο υποδοχής και τα γραφεία του θα διαθέτει επίσης αίθουσα πολλαπλών χρήσεων για διαλέξεις, εκπαιδευτικά προγράμματα στο ημιυπόγειο ενώ φυσικά θα υπάρχουν και όλοι οι απαιτούμενοι βοηθητικοί χώροι και οι απαραίτητες εγκαταστάσεις.

Η όλη πρόταση εξάλλου, για τη δημιουργία ενός νέου κτηρίου, αφορά στον ευρύτερο σχεδιασμό της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αργολίδας και έρχεται να συμπληρώσει το πρώτο τμήμα του αρχικού σχεδιασμού για την ανάδειξη του Ασκληπιείου σε αρχαιολογικό και περιβαλλοντικό πάρκο, μέσω της υπογραφείσας από το 2019 Προγραμματικής Σύμβασης μεταξύ Υπουργείο Πολιτισμού, Περιφέρειας Πελοποννήσου και Δήμου Επιδαύρου.

Η ιστορία και τα εκθέματα

Εντός του αρχαιολογικού χώρου του ιερού του Ασκληπιού, που αποτελούσε την μητρόπολη όλων των ασκληπιείων του αρχαίου κόσμου βρίσκεται το εν λειτουργία αρχαιολογικό μουσείο, που κτίσθηκε το 1898-1900 από την Αρχαιολογική Εταιρεία. Άρχισε να λειτουργεί το 1909 στεγάζοντας πολλά από τα ευρήματα των ανασκαφών, που είχαν διεξαχθεί από το 1881 ως το 1928 από τον αρχαιολόγο Παναγή Καββαδία. Στον ίδιο οφείλεται και η έκθεση των αρχαίων, που διατηρείται ως σήμερα, χαρακτηριστικό δείγμα της μουσειακής αντίληψης των αρχών του 20ού αιώνα, με την πυκνή και παρατακτική διάταξη των εκθεμάτων, αν και αναγκαστική, λόγω της στενότητας του χώρου.

Τα εκθέματα του Μουσείου χρονολογούνται από την Αρχαϊκή ως την Ρωμαϊκή εποχή και προέρχονται από τα Προπύλαια του ιερού, τον ναό του Ασκληπιού και τον ναό της Άρτεμης και τον Θόλο της Επιδαύρου. Είναι επιγραφές, ιατρικά εργαλεία, σίμες αρχαίων κτηρίων, ακροκέραμα, ανάγλυφα, αγάλματα μεγάλου μεγέθους αλλά και πολλά μικρά αναθήματα, το σημαντικό γνωστό, ημιτελές κορινθιακό κιονόκρανο που βρέθηκε κοντά στη Θόλο, καθώς και μεγάλα τμήματα σημαντικών αρχαίων κτηρίων.

Στο μουσείο εκτίθενται επίσης και εκμαγεία σημαντικών αγαλμάτων όπως της Υγείας 4ου π.Χ. αιώνα, της Αφροδίτης (ρωμαϊκό αντίγραφο), του Ασκληπιού (Ρωμαϊκής εποχής), των αετωμάτων του ναού του Ασκληπιού, των ακρωτηρίων του ναού της Άρτεμης καθώς και αναγλύφων, τα οποία βρίσκονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στην Αθήνα.

Το κτήριο του μουσείου, ένα από τα αρχαιότερα της Ελλάδας είναι κτισμένο μεταξύ του αρχαίου Θεάτρου και του υπόλοιπου ιερού του Ασκληπιού, στη νότια πλευρά μικρού χειμάρρου και αποτελείται από τον προθάλαμο και δύο μακρόστενες αίθουσες. Στην νότια του πλευρά κατασκευάστηκε μεταγενέστερα πρόσθετο υπόστεγο, το οποίο στεγάζει μεγάλο αριθμό επιγραφών.

Βασίλης Λαμπρουδάκης: Ο αρχαιολόγος πίσω από το νέο μουσείο της Επιδαύρου

Ο αρχαιολόγος που ασχολείται με τη δημιουργία του νέου αρχαιολογικού μουσείου της Επιδαύρου, καθώς θα βασιστεί σε δική του πρόταση, είναι ο Βασίλης Λαμπρινουδάκης. Από τις ανασκαφές στην Επίδαυρο και τη Νάξο, ο ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας αφηγείται μια ζωή αφιερωμένη στην ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Και όπως λέει, το πιο πολύτιμο εύρημα δεν ήταν αρχαιολογικό – ήταν η γυναίκα του.

Τα ανέφερε ο ίδιος στην εφημερίδα «Lifo», μιλώντας και για την Επίδαυρο. Διαβάστε όσα αποκάλυψε:

Γεννήθηκα στη Χίο τον Ιούλιο του 1939 και έζησα στο νησί μέχρι τα δεκαοκτώ μου χρόνια, όταν έφυγα για σπουδές στην Αθήνα. Μεγάλωσα στο αστικό περιβάλλον της πόλης, σε μια εποχή γεμάτη αντιθέσεις. Αποφοίτησα από το Γυμνάσιο Aρρένων Χίου, ένα σχολείο με μακρά πνευματική παράδοση από την εποχή που το ίδρυσε ο Όσιος Αθανάσιος ο Πάριος. Το σπίτι μας βρισκόταν μόλις λίγα βήματα από τη βιβλιοθήκη Κοραή – έναν πνευματικό θησαυρό που επισκεπτόμουν συχνά και που διαμόρφωσε την αγάπη μου για τη γνώση και την Ιστορία. Από την παιδική μου ηλικία κουβαλώ ένα πλήθος αναμνήσεων.

Δεν ξεχνώ τις ατέλειωτες ώρες παιχνιδιού στη γειτονιά με τους φίλους μου αλλά ούτε και τις δυσκολίες και τις στερήσεις της περιόδου της γερμανικής κατοχής, που σημάδεψαν τη γενιά μου. Θυμάμαι επίσης με ευχαρίστηση τα μαθήματα γαλλικών στο κολέγιο Saint Joseph, που λειτουργούσε τότε στη Χίο. Ως παιδί, ήμουν ιδιαίτερα σκανταλιάρης και ατίθασος. Από τις ζωντανές εκείνες αναμνήσεις ξεχωρίζω τις φάρσες μας: μαζί με τους συμμαθητές μου βάζαμε φωτιά σε παλιά φιλμ και τα πετούσαμε από το παράθυρο. Οι καλόγριες, βλέποντας πως δεν μας έβαζαν εύκολα σε τάξη, συχνά μας άφηναν τελικά να κάνουμε ό,τι θέλαμε.

• Οι γονείς μου ήταν πρόσφυγες από την περιοχή της Σμύρνης. Και στους δύο χρωστάω τις ηθικές αρχές και αξίες που διέπουν σταθερά τη ζωή μου. Ιδιαίτερα στον πατέρα μου οφείλω την αγάπη για τα γράμματα και τη γνώση της αγγλικής γλώσσας. Ξέρετε, ο πατέρας μου έζησε για χρόνια στην Αμερική και όταν επέστρεψε δίδασκε αγγλικά στη Χίο. Όσον αφορά τη μητέρα μου, θα έλεγα ότι της χρωστώ την ικανότητα να προσεγγίζω με θετικό τρόπο τα όποια προβλήματα της ζωής.

«Η ζωή μου με έχει διδάξει πως η τίμια εργασία, αργά ή γρήγορα, αμείβεται. Και κάτι ακόμη σημαντικό: το έργο που έχεις παραγάγει δεν μπορεί κανείς να σ’ το αφαιρέσει. Είναι τελικά αυτό που μένει, όταν όλα τα άλλα παρέλθουν».

Σπούδασα Κλασική Αρχαιολογία και Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Δίδαξα έως το 2006 (οπότε και αφυπηρέτησα ως ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας), ενώ το επιστημονικό μου έργο επικεντρώνεται στην αρχαία ελληνική τέχνη, την αρχιτεκτονική, την τοπογραφία της αρχαίας Ελλάδας, την επιγραφική, τη θρησκεία και λατρεία των αρχαίων, τη θεωρία της αρχαιολογίας, καθώς και τη διαχείριση και ανάδειξη μνημείων. Για μένα, η αρχαιολογία είναι πρωτίστως Ιστορία.

Ανατρέχοντας στο παρελθόν, αναγνωρίζω πως το άσβεστο ενδιαφέρον μου για την Ιστορία γεννήθηκε μέσα από τα μαθήματα –και τις παράπλευρες δράσεις– ενός φωτεινού δασκάλου στο Γυμνάσιο της Χίου: του Γιάννη Κουνέλλη. Μαζί του επισκεπτόμασταν μνημεία στο νησί, προσπαθώντας να αναπλάσουμε την ιστορία τους και να αποκωδικοποιήσουμε τα μηνύματά τους. Διδάσκοντας, έμαθα πως ταυτόχρονα διδάσκεσαι κι εσύ. Και κάτι ακόμη: στα χρόνια που ήμουν καθηγητής στο πανεπιστήμιο, συνειδητοποίησα ότι ο καλός συνδικαλισμός μπορεί να αποφέρει καρπούς και να κάνει καλό, ενώ ο κακός λειτουργεί ως φρένο και τροχοπέδη.

• Όλα αυτά τα χρόνια είχα την τιμή να διευθύνω τις αρχαιολογικές έρευνες, τις εργασίες ανασκαφής, αναστήλωσης και ανάδειξης στο Ασκληπιείο και στην αρχαία πόλη της Επιδαύρου. Παράλληλα, υπηρέτησα ως διευθυντής των ανασκαφών και των εργασιών του Πανεπιστημίου Αθηνών σε σειρά σημαντικών αρχαιολογικών θέσεων στη Νάξο: στη Γρόττα, στο Ιερό των Υρίων, στο Ιερό του Γύρουλα, καθώς και στην περιοχή των αρχαίων λατομείων και του υδραγωγείου των Μελάνων. Επίσης, διηύθυνα τις ανασκαφές στην Παλαιομάνινα της Ακαρνανίας.

Η ανασκαφή και ανάδειξη των αρχαιολογικών χώρων των Υρίων και του Γύρουλα στη Νάξο τιμήθηκε με το Α΄ Βραβείο της Europa Nostra. Δεν ήταν κάτι εύκολο. Η πρόταση για βράβευση κατατέθηκε από την Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού και η συγκίνηση ήταν μεγάλη όταν πληροφορηθήκαμε πως, ανάμεσα σε περισσότερα από σαράντα αντίστοιχα έργα σε μνημεία διαφόρων εποχών από όλη την Ευρώπη, η Νάξος απέσπασε την κορυφαία διάκριση. Σημαντική προσωπική στιγμή αποτέλεσε και η απονομή, το 2003, του παράσημου του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, ως αναγνώριση της συμβολής μου στην προβολή της ελληνικής ιστορίας και αρχαιολογίας σε διεθνές επίπεδο.

Τα ευρήματα που με συγκινούν ιδιαίτερα είναι αυτά που παρέχουν νέα στοιχεία για τη γνώση του παρελθόντος και ιδιαίτερα εκείνα που επιβεβαιώνουν μια υπόθεση που έχει κάνει κανείς κατά την ερευνητική στόχευσή του. Για παράδειγμα, στον ναό της Δήμητρας στο Σαγκρί της Νάξου οι παραστάδες των θυρών είχαν έναν χαρακτηριστικό τρόπο ανάρτησης της θύρας. Σ’ έναν άλλο χώρο κοντά στην πόλη, στα Ύρια, σ’ ένα εκκλησάκι ήταν εντοιχισμένο ένα κομμάτι τέτοιας παραστάδας, όμως τα στοιχεία του τρόπου ανάρτησης είχαν άλλες διαστάσεις από εκείνες του Σαγκρίου. Η λογική υπόθεση που προέκυπτε ήταν ότι στην περιοχή υπήρχε άλλος αρχαίος ναός, ανάλογος με αυτόν του Σαγκρίου. Η χαρά και ικανοποίηση ήταν λοιπόν μεγάλη όταν, μετά από διερευνητικές συζητήσεις με τους κατοίκους και ανασκαφική έρευνα εντοπίστηκε ο αρχαϊκός ναός του Διονύσου στα Ύρια. Είμαι πολύ περήφανος για όσα φέραμε στο φως στο νησί της Νάξου. Βρέθηκα στο νησί το 1961 ως τελειόφοιτος Αρχαιολογίας για να συμμετάσχω στην ανασκαφή στη Νάξο, ύστερα από πρόσκληση του Νίκου Κοντολέοντος.

Οι πρώτες μου εμπειρίες από την ανασκαφή φαντάζουν σήμερα στο μυαλό μου κάπως μυθικές. Μικρή πόλη σε σχέση με τη Χίο, δύσκολη ανασκαφή στη συνήθως ανταριασμένη ακτή της Γρόττας, που έφθανε στα αρχαία πολύ κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, ωράριο από τις επτά το πρωί ως τις πέντε το απόγευμα, έρευνα σε περισσότερες περιοχές με διαφορετικών εποχών αρχαία (Γρόττα, Απλώματα, Αγορά, Γύρουλας στο Σαγκρί). Και, πάνω απ’ όλα, σοβαρές απαιτήσεις στην ανασκαφή από έναν πρωτόπειρο τελειόφοιτο Αρχαιολογίας, αφού αρχή του Νίκου Κοντολέοντος ήταν ότι στα βαθιά μαθαίνεις κολύμπι.

• Όσον αφορά στο νησί της Νάξου, θυμάμαι ακόμη ένα περιστατικό. Το 1982 επιχειρήσαμε μια μικρή ανασκαφή γύρω από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, η οποία όμως απέδωσε αποκλειστικά χριστιανικές ταφές, χωρίς άλλα αρχαιολογικά ευρήματα. Τότε αποφασίσαμε να εφαρμόσουμε μεθόδους ντετέκτιβ. Αρχίσαμε να ρωτάμε τους ντόπιους που καλλιεργούσαν τα γύρω χωράφια: «Μήπως σκάβοντας πέσατε ποτέ πάνω σε κάτι αρχαίο;». Οι απαντήσεις ήταν συνήθως: «Στο δικό μου χωράφι, όχι. Αλλά άκουσα ότι στου τάδε κάτι είχε βρεθεί». Συλλέγοντας και συγκρίνοντας αυτές τις μαρτυρίες, κάναμε μια ιδιότυπη στατιστική, σε ποιον γείτονα συνέκλιναν οι περισσότερες σχετικές πληροφορίες. Έτσι καταλήξαμε σε ένα συγκεκριμένο σημείο, περίπου 200 μέτρα βορειοανατολικά του Αγίου Γεωργίου, όπου ξεκινήσαμε επιτόπια έρευνα του εδάφους. Καθώς η έρευνά μας άρχισε να δείχνει ότι βρισκόμασταν στον σωστό δρόμο, οι ντόπιοι μάς αποκάλυψαν ότι το 1961 είχε γίνει πράγματι εκεί μια λαθρανασκαφή. Οι αρχαιοκάπηλοι όμως απογοητεύτηκαν, καθώς βρήκαν μόνο μάρμαρα και όχι αγάλματα ή ειδώλια. Μας υπέδειξαν τον χώρο και πολύ σύντομα εντοπίσαμε τον σχετικά πρόσφατο λάκκο τους. Από τα περιφρονημένα κατάλοιπα καταλάβαμε αμέσως πως ανήκαν σε μεγάλο αρχαίο οικοδόμημα. Η συνέχεια των ανασκαφών επιβεβαίωσε τις υποψίες μας: επρόκειτο για τη νοτιοδυτική γωνία του ναού του Διονύσου, ανακατασκευασμένη κατά τα ρωμαϊκά χρόνια.

• Το δεύτερο παράδειγμα αφορά την Επίδαυρο. Ένας βωμός στο κέντρο του Ασκληπιείου διαπιστώθηκε ότι ήταν αξονικά προσανατολισμένος προς τη Θόλο. Ο βωμός είχε τρεις φάσεις λειτουργίας, η πρώτη από τις οποίες ήταν αρχαϊκή, αναγόμενη στο τέλος του 7ου πΧ αιώνα. Όμως η Θόλος, με την οποία λόγω προσανατολισμού φαινόταν να συνδέεται ο βωμός, χρονολογείται στον 4ο π.Χ. αι. Το λογικό συμπέρασμα και εδώ ήταν ότι πριν από τη Θόλο στη θέση της υπήρξε αντίστοιχο οικοδόμημα προς το οποίο έβλεπε ο βωμός. Και εδώ η συγκίνηση ήταν πολύ μεγάλη, όταν η ανασκαφή δίπλα και κάτω από τη Θόλο άρχισε να αποκαλύπτει ένα κτίριο με υπόγειο, προδρομικό της Θόλου.

• Η Επίδαυρος είναι για μένα ο τόπος στον οποίο τεκμηριώνεται με μνημεία χωρίς διακοπή η ιστορία της φροντίδας της υγείας από την προϊστορική εποχή μέχρι το τέλος της αρχαιότητας και ο τόπος όπου άκμασε το μεγαλύτερο θεραπευτήριο της αρχαιότητας. Είναι το μεγάλο σχολείο για την απόκτηση γνώσης για την ιστορία της ιατρικής, και είναι ακόμη ο χώρος των ευχάριστων εμπειριών από την αποκάλυψη άγνωστων ως σήμερα μνημείων της και διερεύνησης της ιστορίας και των μηνυμάτων τους. Τόπος φροντίδας σώματος και ψυχής. Αυτό το διάστημα ασχολούμαι ενδελεχώς με τη δημιουργία του νέου αρχαιολογικού μουσείου που θα αποκτήσει η Επίδαυρος.

Το νέο κτήριο, εμβαδού περί τα 2.500 τμ, προβλέπεται να ανεγερθεί στην περιοχή. Σύμφωνα με τη μουσειολογική πρόταση που έχω συντάξει, η μόνιμη έκθεση θα εκτίθεται στο ισόγειο του κτιρίου και θα καταλαμβάνει μια έκταση 1.100 τμ. Την ίδια στιγμή, το μουσείο, εκτός από τον χώρο υποδοχής και τα γραφεία του, θα διαθέτει ακόμη μια αίθουσα πολλαπλών χρήσεων που θα λειτουργεί για διαλέξεις και εκπαιδευτικά προγράμματα στο ημιυπόγειο, ενώ έχουν προβλεφθεί και άλλοι βοηθητικοί χώροι σε ένα σύνολο 200 τ.μ. Σκεφτείτε ότι όλα τα ευρήματα που αφορούν τον Απόλλωνα Μαλεάτα βρίσκονται στις αποθήκες. Είναι πλέον σαφές ότι το υφιστάμενο μουσείο στον αρχαιολογικό χώρο της Επιδαύρου δεν ανταποκρίνεται ούτε στις σύγχρονες ανάγκες ούτε στη σπουδαιότητα του χώρου.

Γι’ αυτόν τον λόγο, δημιουργείται ένα νέο μουσείο, το οποίο θα αναδείξει με σύγχρονο τρόπο την ιστορία της ιατρικής μέσα από τα κινητά ευρήματα του Ασκληπιείου. Το παλαιό μουσείο όμως δεν καταργείται. Αντιθέτως, διατηρείται και αποκτά έναν νέο ρόλο: εκεί θα εκτίθενται οι οικοδομικές επιγραφές, οι οποίες τεκμηριώνουν τον τρόπο διαχείρισης των οικονομικών και τεχνικών έργων της εποχής. Ο επισκέπτης θα έχει έτσι τη δυνατότητα να γνωρίσει την αρχιτεκτονική μορφή και τη διοικητική οργάνωση του ιερού. Ελπίζουμε ότι σε διάστημα δύο ετών το νέο μουσείο θα είναι έτοιμο να υποδεχθεί το κοινό.

• Η θητεία μου στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο υπήρξε για μένα το μεγαλύτερο σχολείο ενημέρωσης για την αρχαιολογική έρευνα στην Ελλάδα αλλά και για τους τρόπους διαχείρισης των μνημείων. Οι περισσότερες αποφάσεις του Συμβουλίου είναι καθοριστικές για την τύχη των μνημείων τα οποία αφορούν. Μια από αυτές είναι, π.χ., ο καθορισμός των ζωνών προστασίας των μνημείων. Και θεωρώ ότι τα τελευταία χρόνια έχει γίνει πολύ καλή δουλειά για την ανάδειξη των μνημείων της Αθήνας και την προσβασιμότητα και αναγνωσιμότητά τους από το ευρύ κοινό. Τώρα, αν μπορούσα να αναστήσω ένα κτήριο που έχει χαθεί στο πέρασμα του χρόνου; Είναι πολλά. Μια σημαντική περίπτωση είναι η περίφημη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, που καταστράφηκε από φωτιά κατά τη διάρκεια των ρωμαϊκών εμφύλιων πολέμων. Μια διαφορετική περίπτωση είναι ο ναός της Αγροτέρας Αρτέμιδος στον Ιλισό, ανάλογης σπουδαιότητας για την αρχιτεκτονική με τον ναό της Αθηνάς Νίκης στην Ακρόπολη, που κατεδαφίστηκε από τον βοεβόδα της Αθήνας Χατζή Αλή Χασεκή το 1776.

• Από τότε που ξεκίνησα μέχρι σήμερα, η αρχαιολογία έχει αλλάξει. Σε θεωρητικό επίπεδο έχει αναπτυχθεί περισσότερο ως προς τη μελέτη των κοινωνικών δομών των αρχαίων κοινωνιών, στο μεθοδολογικό και τεχνικό επίπεδο έχει αναπτυχθεί η διεπιστημονική έρευνα των καταλοίπων του παρελθόντος, και στο επίπεδο διαχείρισης των μνημείων η συντήρηση και αποκατάσταση των ήδη γνωστών μνημείων αφενός βαρύνει στις επιλογές μας περισσότερο από την αποκάλυψη νέων και αφετέρου έχει αναπτύξει εξαιρετική τεχνογνωσία για την προστασία και προβολή της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

• Ακούμε το συχνά το δίλημμα: τουριστική ανάπτυξη ή «αρχαία»; Είναι μια δύσκολη εξίσωση, που όμως πάντα με σεβασμό στα μνημεία αλλά και με κοινωνική ευαισθησία μπορεί να λυθεί. Στη διαχείριση των μνημείων, ανάλογα με την κλίμακα αξιών τους, υπάρχει η περίπτωση διατήρησης του μνημείου ορατού και επισκέψιμου, ώστε να απαιτείται απαλλοτρίωση του ιδιωτικού χώρου στον οποίο αυτό βρίσκεται· υπάρχει η περίπτωση της διατήρησης σε υπόγειο και η περίπτωση της επίχωσης, ώστε να μπορεί να οικοδομηθεί υπό όρους ο ιδιωτικός χώρος· ή μπορεί να κριθεί ότι ενδείκνυται η απόσπαση και μεταφορά των αρχαίων σε άλλο χώρο ή ακόμα και η αρχαιολογική διάλυσή τους. Πάντα υπάρχουν λύσεις. Θυμηθείτε τη μεταφορά σημαντικών εκθεμάτων από την αρχαιολογική ανασκαφή του Συντάγματος στην Πανεπιστημιούπολη του Ζωγράφου. Λύση είναι ακόμη και η διάλυση με επιστημονικό τρόπο, όταν το εύρημα δεν έχει ιδιαίτερη αξία. Τέτοιες λύσεις δόθηκαν, επί παραδείγματι, όταν κατασκευάστηκε η Αττική Οδός.

• Η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν αρχαιολόγο είναι η έντονη οικοδομική δραστηριότητα, η οποία, σε συνδυασμό με την εγγενή στην αρχαιολογική έρευνα χρονοβόρα διαδικασία, απαιτεί πολύ αυξημένη απασχόληση, που το υπάρχον προσωπικό στην αρμόδια κρατική υπηρεσία δεν μπορεί πολλές φορές να καλύψει. Από την άλλη πλευρά, μια θετική πρόκληση για τον αρχαιολόγο του σήμερα είναι το έντονα αυξημένο ενδιαφέρον του κοινού, το οποίο μάλιστα στις μέρες μας είναι υψηλότερου μορφωτικού επιπέδου. Ο αρχαιολόγος πρέπει σήμερα στους μνημειακούς χώρους και στα μουσεία να συνθέτει και να παρουσιάζει ένα έγκυρο, θελκτικό και εύκολα κατανοητό αφήγημα για τη σημασία και τα μηνύματα των χώρων και των μνημείων που έχει στην αρμοδιότητά του.

• Προσωπικά, πιστεύω ότι η διαχείριση των μνημείων είναι επιστήμη, γιατί χρησιμοποιεί και παράγει διεπιστημονικές γνώσεις για την προστασία και την ανάδειξη των μνημείων. Ωστόσο είναι και τέχνη, γιατί χρειάζεται εξειδικευμένες ικανότητες και εμπειρία για την εφαρμογή των γνώσεων αυτών, αλλά είναι και δημόσια πολιτική, αφού η προστασία των μνημείων είναι αρμοδιότητα του κράτους και οι επιλογές των κυβερνήσεων επηρεάζουν τον τρόπο που θα γίνει και την έκταση που θα πάρει.

• Αναρωτιέμαι πολλές φορές τι κάνει μοναδική την ελληνική αρχαιολογία. Πρώτα απ’ όλα, ο πλούτος, η υψηλή ποιότητα και το διαχρονικό εύρος του πολιτιστικού αποθέματος της Ελλάδας. Οι Έλληνες αρχαιολόγοι, με την εμπειρία που τους χαρίζει η ενασχόληση με αυτόν τον πλούτο και την άμεση επαφή μέσω της ανασκαφής με τα κατάλοιπα του παρελθόντος, διακρίνονται στον διεθνή χώρο για τη σφαιρική γνώση του αντικειμένου τους και τις αντίστοιχες ερμηνείες τους.

• Η αρχαία λατρεία και θρησκεία έχει αφήσει πάμπολλα πολιτιστικά κατάλοιπα στη σημερινή ζωή. Τι να πρωτοθυμηθώ; Είναι πολλά, από την ονοματοθεσία των παιδιών (τα εγγόνια παίρνουν το όνομα του παππού και της γιαγιάς = αναγέννηση) και τις φωτιές του Αϊ-Γιάννη (καθαρμός) μέχρι το σιτάρι και το ρόδι στα κόλλυβα των μνημοσύνων (καθαρή επιβίωση της λατρείας της Δήμητρας και της Περσεφόνης, που σχετίζεται με τη διαλεκτική σχέση του θανάτου με τη ζωή). Η επίδραση της αρχαίας λατρείας φαίνεται και στη σημερινή τέχνη και πολιτιστική δραστηριότητα, με τη χρήση των προσώπων των θεών ή θεμάτων από την ελληνική μυθολογία, όπως, για παράδειγμα, η θυσία της Ιφιγένειας στο θέατρο.

• Ζούμε στην εποχή της ταχύτητας και της εικόνας και αρκετοί διερωτώνται πώς μπορεί να βρει κάποιος χώρο για μελέτη και προβολή της αρχαίας τέχνης. Η εικόνα είναι πράγματι το κύριο μέσο με το οποίο επικοινωνούμε σήμερα. Η εικαστική παραγωγή των αρχαίων Ελλήνων, πλαστική, ζωγραφική, αγγειογραφία, ψηφιδωτά κ.ά. υπήρξε πλουσιότατη και έχει σωθεί σε μεγάλο βαθμό. Τα αρχαία έργα, όπως και τα σύγχρονα έργα τέχνης, εκφράζουν την κοσμοθεωρία του δημιουργού τους και της εποχής τους, και έτσι αποδίδουν άμεσα την ιστορική στιγμή κατά την οποία παράχθηκαν, αποτελώντας τα πιο άμεσα τεκμήρια για την ανασύσταση του παρελθόντος. Στο τέλος του 20ού αιώνα, μια διεθνής ομάδα μελετητών της αρχαίας εικονογραφίας κατέγραψε και παρουσίασε σε μια εγκυκλοπαίδεια οκτώ διπλών τόμων όλες τις σωζόμενες αρχαίες ελληνικές, ρωμαϊκές και ετρουσκικές μυθολογικές παραστάσεις σε όλο τον κόσμο. To έργο αυτό ανταποκρίθηκε στο ενδιαφέρον όχι μόνο των ειδικών αλλά και του ευρύτερου κοινού και αναζωογόνησε τις σπουδές για την αρχαία εικονογραφία και την έμπνευση σύγχρονων δημιουργών από αυτήν.

• Στις μέρες μας, με ανησυχούν ιδιαίτερα φαινόμενα όπως η νεανική παραβατικότητα, η διάδοση των ναρκωτικών, οι πόλεμοι που εκτυλίσσονται στη γειτονιά μας, καθώς και ο αδιάκοπος βομβαρδισμός από τα μέσα ενημέρωσης με ειδήσεις γύρω από τη βία, τις συγκρούσεις και το έγκλημα. Η συνεχής αυτή έκθεση δεν αφήνει ανεπηρέαστη την ψυχολογία, ούτε την κοινωνική μας συνοχή. Σε ό,τι αφορά την ελληνική κοινωνία, πιστεύω ότι έχει εξελιχθεί σημαντικά και δεν θα πρέπει να χαρακτηρίζεται εύκολα ως «συντηρητική».

Η διαχρονικά ισχυρή παρουσία και αντοχή του θεσμού της οικογένειας, σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές κοινωνίες, δεν αποτελεί απαραίτητα δείγμα συντήρησης, μπορεί αντιθέτως να λειτουργεί ως στήριγμα κοινωνικής συνοχής. Παράλληλα, ας μην ξεχνάμε ότι η ελληνική νομοθεσία έχει σημειώσει τα τελευταία χρόνια αξιοσημείωτα βήματα στον τομέα της συμπερίληψης. Σε αρκετούς τομείς, η κοινωνική ισότητα στην Ελλάδα αποτυπώνεται με ουσιαστικό τρόπο. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η υψηλή αναλογία γυναικών σε θέσεις πανεπιστημιακών διδασκόντων, κάτι που δεν παρατηρείται το ίδιο συχνά σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Φυσικά, υπάρχουν ακόμη φωνές συντηρητισμού και σκληρές κοινωνικές εκφάνσεις. Όμως, στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτές αποδοκιμάζονται από τη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών. Άλλωστε, είναι σημαντικό να αποσαφηνίσουμε τι εννοούμε με τον όρο «συντήρηση». Η προσήλωση σε δοκιμασμένες και αποτελεσματικές κοινωνικές πρακτικές δεν είναι οπισθοδρόμηση – μπορεί, αντιθέτως, να αποτελέσει τη βάση για πρόοδο με θετικό πρόσημο.

• Στην Αθήνα αγαπώ το ωραίο της κλίμα και τη ζωντάνια της πόλης, την πανταχού παρούσα πολιτιστική κληρονομιά της με λαμπρά μνημεία τόσο από το απώτερο παρελθόν όσο και από τη σύγχρονη εποχή, γύρω από τα οποία έχουν αναπτυχθεί χώροι ελεύθεροι από την καθημερινή πολύβουη κίνηση, όπως η οδός Διονυσίου Αρεοπαγίτου και το πάρκο της Ακαδημίας Πλάτωνος. Με ενοχλούν όμως η μόνιμη κυκλοφοριακή συμφόρηση στο μεγαλύτερο μέρος του Λεκανοπεδίου και τα κακόγουστα γκράφιτι σε δημόσια και ιδιωτικά κτίρια.

• Επιτυχία σημαίνει για μένα η επίτευξη του επιδιωκόμενου αποτελέσματος σε μια προσπάθεια δημιουργίας ενός σημαντικού έργου ή διαμόρφωσης μιας εποικοδομητικής κατάστασης πραγμάτων. Το τίμημα είναι σκληρή και εντατική δουλειά με παράλληλο περιορισμό σε καθημερινές «χαρές» και συχνά αντιμετώπιση δίκαιης ή άδικης κριτικής, ενίοτε δε και κακοήθους υπονόμευσης.

• Ο μεγαλύτερός μου φόβος είναι η ανθρώπινη αδυναμία, που μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένες αποφάσεις και πράξεις. Σήμερα, δύναμη μού δίνει η στήριξη της οικογένειάς μου, η θέληση να ολοκληρώσω τα έργα μου που βρίσκονται σε εξέλιξη και η πίστη μου στη βοήθεια του Θεού. Για μένα Θεός είναι εκείνη η υπερβατική δύναμη που διέπει τη φύση και τη ζωή μας, και που κατά τη θεολογία της Εκκλησίας είναι «ανέκφραστος, απερινόητος, αόρατος, ακατάληπτος, αεί ων, ωσαύτως ων», δηλαδή αυτός ο οποίος υπερβαίνει τη δυνατότητα της ανθρώπινης λογικής να τον κατανοήσει και να τον περιγράψει, πολλώ μάλλον να τον δει, και που είναι άχρονος, αιώνιος.

• Οι ανθρώπινες σχέσεις που αναπτύχθηκαν γύρω από την ανασκαφή σφράγισαν τη ζωή μου με τρόπο καθοριστικό. Το καλοκαίρι του 1963, μια όμορφη και χαρούμενη Ναξιώτισσα – η Πίτσα Λογαρά, φοιτήτρια τότε στο πρώτο έτος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών – άρχισε να επισκέπτεται την ανασκαφή και πολύ σύντομα έγινε αναπόσπαστο μέλος της ανασκαφικής παρέας. Εκείνη την περίοδο υπηρετούσα τη στρατιωτική μου θητεία, ωστόσο με ειδική άδεια κατάφερα να επιστρέψω και να συμμετάσχω ξανά στις ανασκαφές της Νάξου. Έτσι, το σπουδαιότερο εύρημα που μου επιφύλασσε η Νάξος δεν ήταν αρχαιολογικό: ήταν η γυναίκα μου.

• Από το 1963 και έπειτα, συνδέθηκα άρρηκτα με το νησί, με τα μνημεία και την ιστορία του, αλλά και –ίσως ακόμη περισσότερο– με τους ανθρώπους του. Από τότε χτίσαμε την οικογένεια που στάθηκε ο θεμέλιος λίθος για ό,τι ακολούθησε στην επαγγελματική μου πορεία. Ομολογώ πως αυτό υπήρξε και το μεγαλύτερό μου ρίσκο. Ο γάμος σε νεαρή ηλικία, χωρίς ακόμη σταθερή εργασία, είχε μέσα του ανασφάλεια και μια δόση περιπέτειας. Aποδείχθηκε, όμως, η πιο ευτυχής απόφαση της ζωής μου: με οδήγησε σε μια όμορφη οικογένεια, με μια εξαιρετική σύζυγο, δύο θαυμάσια παιδιά και δύο υπέροχα εγγόνια, την Εύα και τον Πάνο.

Δύσκολες καταστάσεις αντιμετωπίζει κανείς πολλές στη ζωή του. Στη δουλειά του, στις σχέσεις του, στην υγεία του, και δεν είναι εύκολο να τις αξιολογήσει. Σίγουρα κάτι που δεν λησμονώ ήταν το ατύχημα που είχα το 1999, όταν με χτύπησε αυτοκίνητο στη Νάξο – τελείωνα την ανασκαφή μου – και μου προκάλεσε συντριπτικό κάταγμα στο πόδι. Μεταφέρθηκα αεροπορικώς στην Αθήνα και συγκεκριμένα στο ΚΑΤ, όπου χειρουργήθηκα αμέσως. Την επόμενη μέρα ακριβώς έγινε ο μεγάλος σεισμός της Αθήνας και έπρεπε να φύγω αμέσως από το νοσοκομείο, όχι μόνο από φόβο για τους σεισμούς αλλά και επειδή χρειάζονταν κρεβάτια για τους τραυματισμένους. Έτσι έκανα αναγκαστικά την αποθεραπεία στο σπίτι μου, ταλαιπωρούμενος και από τους πολλούς μετασεισμούς.

• Ύστερα από τόσα χρόνια ζωής και εμπειριών, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα πως η αληθινή ευτυχία βρίσκεται στην ήσυχη συνείδηση και στην ικανότητα να ζει κανείς με αξιοπρέπεια, καλύπτοντας τις βασικές του ανάγκες. Δεν με φοβίζει ο θάνατος, άλλωστε είναι στη φύση μας το θνητό. Συνηθίζω να λέω σχετικά ότι αυτό που επιθυμώ είναι τα τέλη της ζωής μου να είναι «ανώδυνα, ανεπαίσχυντα και ειρηνικά», όπως τα θέλει η ευχή της Εκκλησίας. Αν κάτι μου λείπει, είναι ορισμένα αγαπημένα πρόσωπα – φίλοι και συνοδοιπόροι ζωής – που δεν βρίσκονται πια κοντά μας. Τέλος, η ζωή μου με έχει διδάξει πως η τίμια εργασία, αργά ή γρήγορα, αμείβεται. Και κάτι ακόμη σημαντικό: το έργο που έχεις παραγάγει κανείς δεν μπορεί να σ’ το αφαιρέσει. Είναι τελικά αυτό που μένει, όταν όλα τα άλλα παρέλθουν.

Πηγές: LiFO, Μ. Θερμού, MonoNews Ανασκαφή

Φωτογραφίες:  LiFO