«Έπειτα από 12 χρόνια το Αρχαιολογικό Μουσείο Άργους αποδίδεται εκσυγχρονισμένο στους κατοίκους και τους επισκέπτες της πόλης». Είναι τα λόγια της Υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη στα τέλη Ιουνίου, όταν έγιναν τα εγκαίνια για το αποκατεστημένο Αρχαιολογικό Μουσείο του Άργους (ήταν κλειστό από το 2013)!   

Η πολιτιστική κληρονομιά αποτελεί «δύναμη» για τη χώρα, και όπως έγραψε το ΥΠΠΟ, είναι πολύ σημαντική η περιφερειακή ανάπτυξη μέσω της υλοποίησης έργων μεγάλης κλίμακας με ουσιαστικό κοινωνικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα! Στα θετικά για τον νομό μας είναι και η απόφαση για αποκατάσταση του «Ξενία» Μυκηνών, καθώς θα μετατραπεί σε νέο πολιτιστικό χώρος για το αρχαίο δράμα!

Ωραία όλα και για τη «βιτρίνα», αλλά ο δικός μας ρόλος δεν είναι για να καταγράφουμε μόνο όσα γίνονται μπροστά από τον φακό. Ρόλος μας είναι να θέτουμε και ερωτήματα… Με δεδομένα ότι πολλά έργα αποκατάστασης και ανάδειξης μνημείων χρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Σε μια περίοδο που η κυβέρνηση παρουσίασε νομοσχέδιο για τη σύσταση της «Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς ΑΕ» (Hellenic Heritage Organisation SA). Το νέο νομοσχέδιο αφορά την αναδιοργάνωση του ΟΔΑΠ, τη διαχείριση εσόδων του πολιτιστικού αποθέματος και την προστασία της ενάλιας κληρονομιάς και προκαλεί σφοδρές αντιδράσεις, με βασικά σημεία τριβής την εμπορική αξιοποίηση και τις καταγγελίες για ιδιωτικοποίηση του πολιτισμού… Και όπως η ιστορία έχει δείξει, όταν μπαίνει το… χέρι ιδιωτών, πολλές φορές η νομοθεσία, σειρά διατάξεων και προδιαγραφών πάνε «περίπατο»!

Όπως είχαμε αναφέρει, άλλωστε, κατά την αλλαγή «σελίδας» είχαμε στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας (ο Γρηγόρης Γρηγορακάκης είναι αυτός που κάλυψε το κενό που άφησε στη θέση του Προϊστάμενου η Άλκηστις Παπαδημητρίου) ο νομός μας έχει πολλές… προκλήσεις. Αξιοσημείωτο είναι πως η Αργολίδα είναι ο μοναδικός νομός της χώρας που διαθέτει τρία μνημεία ενταγμένα στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, κάτι που αποτυπώνει τη σημασία του πολιτισμού τόσο για την ίδια την Αργολίδα όσο και συνολικά για την Πελοπόννησο.

Σύμφωνα και με το ΥΠΠΟ, στα θετικά της επαναλειτουργίας του Αρχαιολογικού Μουσείου στο κέντρο της πόλης, σε άμεση γειτνίαση με το Βυζαντινό Μουσείο Αργολίδας και το μελλοντικό Επιγραφικό Μουσείο, είναι ότι αυτό συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός νέου πολιτιστικού «πυρήνα». Σε συνδυασμό με τους διαμορφωμένους δημόσιους χώρους, δημιουργείται μια δυναμική «συνοικία μουσείων». 

Το νέο αυτό πλέγμα λειτουργεί ως η αστική πύλη εισόδου σε μια περιοχή με μοναδικό ιστορικό βάθος, καθώς το Άργος αποτελεί τον κεντρικό ιστό ενός μνημειακού περιβάλλοντος παγκόσμιας εμβέλειας, με κορυφαίο ορόσημο τις γειτονικές Μυκήνες. Στις νέες, υπερσύγχρονες αίθουσές του παρουσιάζεται ένα εξαιρετικά πλούσιο σύνολο αρχαιολογικών ευρημάτων, πολλά από τα οποία εκτίθενται για πρώτη φορά στο κοινό.

Δεσπόζουσα θέση στο Μουσείο κατέχουν τα εννέα αρχαία αγγεία που επέστρεψαν στην αργολική γη από τη Βουδαπέστη, αποτέλεσμα της συστηματικής προσπάθειας των αρμόδιων υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού για την τεκμηρίωση και τον επαναπατρισμό πολιτιστικών αγαθών Οι αρχαιότητες αυτές είχαν αφαιρεθεί από το Αρχαιολογικό Μουσείο του Άργους μεταξύ των ετών 1970-1992. Ύστερα από πολυετή έρευνα, τα στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού, απέδειξαν ότι τα εννέα αγγεία προέρχονται από την Αργολίδα.

Κάποια ερωτήματα έθεσε και ο Xaralabos Antoniadis στο προφίλ του στο Facebook. Ασχολείται με τα κοινά, αναφέρει ότι πρόκειται για έναν συνταξιούχο του Υπουργείου Πολιτισμού, που έχω ζήσει τα πράγματα από τα μέσα.

Αναλυτικά γράφει: «Παρακολουθώντας από απόσταση τα εγκαίνια του αρχαιολογικού μουσείου Άργους, διαπίστωσα την ίδια μικροπολιτική εκμετάλλευση. Ήμουν μακριά αλλά και κοντά να βρισκόμουνα δεν θα πήγαινα. Έχω κουραστεί με τις μεγαλοστομίες και τους κομπασμούς. Όλοι μίλησαν για τον ρόλο του Αρχαιολογικού Μουσείου και του αρχαίου πολιτισμού γενικότερα στην οικονομική ανάπτυξη ενός δήμου. Είναι οι ίδιοι άνθρωποι, κεντρική και περιφερειακή εξουσία, που δεν έδωσαν αύξηση μερικές χιλιάδες ευρώ για να ολοκληρωθεί το έργο ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου της Λέρνας. Αυτό δεν ήταν μνημείο πολιτισμού; 

Όλες οι ομιλίες ευχαρίστησαν πρώτα και κύρια την Υπουργό. Γιατί; Έβαλε λεφτά από το δικό της ταμείο; Πρώτα ευχαριστούμε τους χαμηλόμισθους υπαλλήλους του υπουργείου που μοχθούν για να γίνει ένα μουσείο. Που μέσα στην καθημερινή γραφειοκρατία βρίσκουν χρόνο να μελετήσουν και να επιβλέψουν τη δημιουργία ενός μουσείου.

Το υπουργείο να το ευχαριστήσουμε αν έκανε αυτά που περνούν από το χέρι του. Διόριζε, για παράδειγμα, προσωπικό φύλαξης. Γιατί το διπλανό Βυζαντινό Μουσείο μείωσε το ωράριο λειτουργίας, λόγω έλλειψης προσωπικού. Διόριζε αρχαιολόγους ή μηχανικούς που έχουμε ξεχάσει πόσα χρόνια έχουν να διοριστούν μόνιμοι υπάλληλοι.

Να ευχαριστούμε τον Δήμο, αν διαφωνούσε με την πολιτική αύξησης των εισιτηρίων στους αρχαιολογικούς χώρους και το κόψιμο του ενιαίου εισιτηρίου. Για σκεφτείτε τα οφέλη που θα είχε ο Δήμος αν υπήρχε ενιαίο εισιτήριο μνημείων της πόλης του Άργους-Μυκηνών. Αν είχε συνδέσει ένα εισιτήριο με τις Μυκήνες τα μουσεία και τους αρχαιολογικούς χώρους του Άργους. 

Πολλά παράπονα διατυπώθηκαν για την καθυστέρηση της επαναλειτουργίας. Γνωρίζετε τους χρόνους που απαιτούνται από τη σύλληψη της πρότασης επανέκθεσης μέχρι την ολοκλήρωση των κτηριακών μελετών, τη μουσειολογική και μουσείογραφική μελέτη, τις εγκρίσεις των μελετών, τις αναθέσεις, την ανεύρεση πόρων χρηματοδότησης του έργου κλπ; 

Ας δούμε, όμως, και την πραγματικότητα κατάματα. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Άργους πριν κλείσει, το 2013, είχε επισκεψιμότητα 1500 εισιτήρια ετησίως (μαζί με τα ελευθέρας). Τι έκαναν τότε οι φορείς της πόλης; Το Βυζαντινό Μουσείο Αργολίδας, το μοναδικό βυζαντινό μουσείο στην Πελοπόννησο, το 2025 έχει επισκεψιμότητα 3000 εισιτήρια, από τα οποία τα ολόκληρα και τα μισά ήταν κοντά στα 900. Στα ίδια επίπεδα ήταν και τα εισιτήρια το 2024. 

Τι έκαναν όλοι αυτοί οι δηθενάδες για την προβολή και αξιοποίηση του μουσείου; Τα χρόνια που πέρασαν, τι σχεδίασαν για την προβολή των μουσείων; Ποια μελέτη έκαναν; Τα επόμενα χρόνια η πόλη του Άργους θα έχει τρία μουσεία. Το Βυζαντινό, το Αρχαιολογικό και το Επιγραφικό, το δεύτερο ανάλογο μουσείο στην Ελλάδα μετά της Αθήνας. Τι έχουν σχεδιάσει για την προβολή τους και την ένταξη τους στους τουριστικούς προορισμούς; Τίποτα… 

Τα εγκαίνια και οι φωτογραφίσεις που τις συνοδεύουν είναι καλά για τα βιογραφικά των εκλογών και τις αναρτήσεις στα κοινωνικά μέσα. Δεν είμαι σίγουρος ότι αυτοί οι επίσημοι επώνυμοι θα επισκεφτούν μουσείο εκτός από διαδικασίες εγκαινίων. Τελικά, το ερώτημα είναι ποιος έφτιαξε το μουσείο; Όπως ακούστηκε μάλλον ο ίδιος ο πρωθυπουργός της χώρας... 

Ένας συνταξιούχος του Υπουργείου πολιτισμού που έχω ζήσει τα πράγματα από τα μέσα».

Παρακολουθώντας κάποιος τα εγκαίνια για το αποκατεστημένο Αρχαιολογικό Μουσείο του Άργους, εκλάμβανε την εντύπωση ότι επρόκειτο για εκδήλωση που ήταν για ορισμένους, για τους «εκλεκτούς»… Αυτή την εικόνα έπαιρνε κάποιος και με βάση τα όσα ειπώθηκαν, ως ένα σημείο, αναφέρθηκε και παραπάνω αυτό. Εμείς θα αναφέρουμε ότι… «εκεί όπου ο πολιτισμός ανθίζει, οι κοινωνίες γίνονται πιο ενωμένες και πιο δυνατές. Η πολιτιστική μας κληρονομιά δεν μας χωρίζει, μας υπενθυμίζει όσα έχουμε κοινά. Μέσα από τον πολιτισμό οι άνθρωποι μοιράζονται αξίες, ιστορίες και όνειρα για το μέλλον. Ο πολιτισμός ενώνει γενιές, εμπνέει συνεργασίες και διαμορφώνει κοινή ταυτότητα».  

Εμείς θα συμπληρώσουμε ακόμα: «Ο πολιτισμός είναι δικαίωμα όλων, δεν είναι προνόμιο μιας ελίτ ούτε υπόθεση μιας κλειστής ομάδας ανθρώπων. Η προστασία του είναι υπόθεση συλλογική, γιατί ο πολιτισμός ανήκει σε όλους. Ο πολιτισμός ενώνει τις κοινωνίες όταν παραμένει προσβάσιμος σε όλους, όχι όταν γίνεται πεδίο αποκλεισμών ή εμπορικής λογικής. Τα μνημεία και η πολιτιστική κληρονομιά εκφράζουν τη συλλογική μνήμη ενός λαού και αξίζουν δημόσια φροντίδα και λογοδοσία».

Την ίδια ώρα, να υπενθυμίσουμε ότι παραμένουν πολλά τα έργα που βρίσκονται σε… αναμονή στην Αργολίδα. Στην Ερμιονίδα κάτι έγινε με την ολοκλήρωση των έργων συντήρησης και ανάδειξης του Ιερού Ναού Ταξιαρχών στην Ερμιόνη, μετά από πολλές παρεμβάσεις, αλλά εκκρεμούν πολλά, βάσει και των υποσχέσεων που είχαν δοθεί τον Αύγουστο του 2022. 

Στις διαφορές που έχετε με τον Ενιαίο Σύλλογο Υπαλλήλων του Υπουργείου Πολιτισμού τι έχετε να πείτε; Γιατί οι υπάλληλοι ζητάνε την επανεξέταση των διαφόρων έργων που έλαβαν χώρα κατά τη θητεία του. Με όσα αναφέρουν, για τη λειτουργία του ΚΑΣ (Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο) και του ΚΣΝΜ (Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων), αυτά γνωμοδοτούν καθ’ υπαγόρευση; Οι αποφάσεις παίρνονται με γνώμονα συγκεκριμένες πτυχές; Διότι κάποιοι αναφέρουν ότι προέχουν τα ιδιωτικά συμφέροντα, μπροστά στην πολιτιστική μας κληρονομιά.

Διαβάσαμε ότι οι Υπάλληλοι, επιμένουν ότι γίνονται συνεχείς άνωθεν παρεμβάσεις στο έργο των Υπηρεσιών με σκοπό την καταστρατήγηση της προστασίας των μνημείων υπέρ συγκεκριμένων επιχειρηματικών συμφερόντων. Και υποστηρίζουν ότι όλα αποσκοπούν στην πλήρη εμπορευματοποίηση και ιδιωτικοποίηση του πολιτισμού, βάσει συγκεκριμένης πολιτικής από την κεντρική εξουσία. Εσείς κ. Μενδώνη έχετε φέρει κάποια αντίρρηση; Διαβάσαμε ότι γίνονται απευθείας αναθέσεις για πανάκριβα έργα, χωρίς κοινωνική ανταποδοτικότητα, από τα οποία κερδίζουν μόνο οι ανάδοχοι. 

Πώς λειτουργεί η Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου του ΥΠΠΟ. Υποθέσεις διαφθοράς ερευνώνται ή απλά κοιτάμε να… απομονώνουμε όσοι μας ενοχλούν και είναι «ανεπιθύμητοι»;  Βλέπετε, σ’ αυτή τη χώρα είναι πολλά τα παραδείγματα που δεν τιμωρούνται τελικά κάποιοι διεφθαρμένοι, και τα βρίσκουν «σκούρα» όσοι κάνουν σωστά και τίμια τη δουλειά τους. Όπως έχουμε διαβάσει, υπάρχουν υπάλληλοι του Υπουργείου Πολιτισμού μιλούν για καταστροφικές τακτικές.

Στην Αργολίδα, η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, εγκαινίασε και την έκθεση «Ανοιχτοί Ορίζοντες», που αποτελεί μια σημαντική πολιτιστική πρωτοβουλία του Υπουργείου Πολιτισμού και της Εθνικής Πινακοθήκης! Αν και η ίδια η έκθεση είναι αμιγώς καλλιτεχνικό και πολιτιστικό γεγονός, ο τρόπος που διοργανώνεται αντικατοπτρίζει το γενικότερο πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ της Λίνας Μενδώνη και του Ενιαίου Συλλόγου Υπαλλήλων ΥΠΠΟ.

Σύμφωνα και με το «gemini», η Υπουργός προκρίνει τη σύμπραξη κεντρικών φορέων (Εθνική Πινακοθήκη, Εθνική Λυρική Σκηνή) για τη διοργάνωση διοργανώσεων σε περιφερειακούς χώρους. Επίσης, προβάλλει την αποκατάσταση και επανάχρηση κτηρίων (όπως το Παλαιό Τελωνείο) ως επιτυχημένα έργα εκσυγχρονισμού και πολιτιστικής αξιοποίησης. 

Την ίδια ώρα, ο Ενιαίος Σύλλογος και τα σωματεία υποστηρίζουν ότι τέτοιες πρωτοβουλίες συχνά χρησιμοποιούνται ως «βιτρίνα», την ώρα που οι περιφερειακές υπηρεσίες, τα τοπικά μουσεία και οι αρχαιολογικοί χώροι πάσχουν από σοβαρή υποστελέχωση σε μόνιμο προσωπικό (φύλακες, συντηρητές, διοικητικούς). Οι υπάλληλοι καταγγέλλουν, ακόμα, ότι η διαχείριση αυτών των υποδομών γίνεται συχνά με όρους εξωτερικών αναθέσεων (outsourcing) σε ιδιώτες εργολάβους (π.χ. για καθαριότητα, φύλαξη ή τεχνική υποστήριξη), αντί για την κάλυψη των αναγκών με μόνιμες προσλήψεις στο Δημόσιο. 

Υπενθυμίζεται ότι μέσα στον Ιούνιο, εξελίχθηκε σε «φιάσκο» το Φεστιβάλ Ολυμπίων στο Ζάππειο, καθώς φέρεται ότι υπήρξε αυθαίρετη ανέγερση μιας μεγάλης μεταλλικής εξέδρας – αμφιθεάτρου στους κήπους χωρίς τις νόμιμες εγκρίσεις από το Υπουργείο Πολιτισμού, προκαλώντας έντονες καταγγελίες, την άμεση ακύρωση της διοργάνωσης και την αποξήλωση της κατασκευής τον Ιούνιο του 2026. Για ποιο σκοπό θα γινόταν το φεστιβάλ και γιατί, όπως αποδείχθηκε, παρακάμφθηκαν συγκεκριμένες ενέργειες; 

Σημειώστε ότι το Ζάππειο και η Επιτροπή Ολυμπίων και Κληροδοτημάτων εποπτεύονται από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και ως κληροδότημα Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ), τελούν υπό την ευθύνη του συγκεκριμένου Υπουργείου…

Προσέξτε κάτι. Τότε, εκτός από τις φωνές πολιτών μέσω και των social media, αντέδρασε και η εφημερίδα «Καθημερινή», όπως και εκπρόσωποι της λεγόμενης – παλιάς – αστικής Αθήνας για να μη ξεχάσουν κάποιοι ακόμα και τα στοιχειώδη. Αντιδράσεις είχαμε και από χώρους που βρίσκονται πολύ κοντά της πολιτικής ηγεσίας της χώρας Μετά τις αντιδράσεις αποφασίστηκε το ξήλωμα του προσωρινού θεάτρου εντός ολίγων ωρών. Άρα κάτι δεν… πήγαινε καλά! Μιλάμε για περιοχή που έχει πολλούς αρχαιολογικούς χώρους! 

Ακολούθησε, μάλιστα, μνημόνιο συνεργασίας ΥΠΠΟ και Επιτροπής Ολυμπίων μετά το φιάσκο του Φεστιβάλ στο Ζάππειο.

Αντιγράφω από την εφημερίδα «Το Βήμα»:

«Ευρεία σύσκεψη πραγματοποιήθηκε σήμερα στο Υπουργείο Πολιτισμού υπό την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, με τη συμμετοχή του Προέδρου της Επιτροπής Ολυμπίων και Ζαππείου Κληροδοτήματος Λευτέρη Γιοβανίδη, της Γενικής Γραμματέως Πολιτισμού Ολυμπίας Βικάτου, συνεργατών του Ζαππείου Μεγάρου και υπηρεσιακών στελεχών του ΥΠΠΟ.

Αντικείμενο της σύσκεψης ήταν ο συντονισμός των ενεργειών του Υπουργείου Πολιτισμού και της Επιτροπής Ολυμπίων και Ζαππείου Κληροδοτήματος για την προστασία και ανάδειξη του Ζαππείου Μεγάρου και του περιβάλλοντος χώρου του, με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και τις διατάξεις της αρχαιολογικής νομοθεσίας.

Η σύσκεψη και οι πρωτοβουλίες για την προστασία και ανάδειξη του Ζαππείου Μεγάρου, προκύπτουν μετά την ξαφνική ακύρωση του Φεστιβάλ Ολυμπίων στο Ζάππειο που προοριζόταν να εκκινήσει στις 21 Ιουνίου. 

Θυμίζουμε ότι οι ενστάσεις των πολιτών στα social media τις ημέρες που στηνόταν η λυόμενη κατασκευή που επρόκειτο να τοποθετηθεί στον προαύλιο χώρο του Ζαππείου για το Φεστιβάλ Ολυμπίων, εντάθηκαν καθώς φαινόταν ότι η κατασκευή ορθωνόταν ογκώδης και απέκρυπτε τη θέα προς το Ζάππειο Μέγαρο. Το Ζάππειο και η Επιτροπή Ολυμπίων και Κληροδοτημάτων εποπτεύονται από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και ως κληροδότημα Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ), τελούν υπό την ευθύνη του συγκεκριμένου υπουργείου. 

Για κάθε παρέμβαση ή εκδήλωση στους υπαίθριους χώρους του απαιτείται η έγκριση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων (ΚΣΝΜ) του υπουργείου Πολιτισμού. Όμως η συγκεκριμένη κατασκευή δεν είχε λάβει τη θετική γνωμοδότηση του αρμόδιου οργάνου.

Μελέτες και παρεμβάσεις

Το Υπουργείο Πολιτισμού και η Επιτροπή Ολυμπίων και Ζαππείου Κληροδοτήματος προχωρούν τώρα σε υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας το οποίο θα αφορά στο σύνολο των χώρων που υπάγονται στο Κληροδότημα και θα καθορίζει το πλαίσιο συνεργασίας για την ωρίμανση και υλοποίηση των αναγκαίων μελετών και παρεμβάσεων».

Πολλές είναι οι αντιδράσεις τόσο για την κατασκευή του που αλλάζει το τοπίο, όσο και για την υλοποίησή του, σχετικά με το έργο κατασκευής τελεφερίκ στη Μονεμβασιά. 

Καταλαβαίνετε όλοι, ειδικά όσοι τον έχετε επισκεφτεί, ότι πρόκειται για τόπο ανεκτίμητης ιστορικής, πολιτιστικής και περιβαλλοντικής αξίας. Οπότε, όταν μπαίνει ανθρώπινο χέρι, θα πρέπει να γίνεται με απόλυτο σεβασμό στην πολιτιστική κληρονομιά, στο περιβάλλον, πάντα μέσω της οδού που ακολουθεί το κράτος δικαίου. Και αυτό το έργο χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Απαραίτητα στοιχεία είναι διαφάνεια σε όλους τους τομείς, η λογοδοσία και η πλήρης τήρηση της ευρωπαϊκής και της εθνικής νομοθεσίας, πάντα με σεβασμό στο περιβάλλον αλλά και στην πολιτιστική κληρονομιά. 

Αποκατάσταση και επανάχρηση του πρώην «Ξενία» των Μυκηνών

Όπως αναφέραμε, το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρεί στην αποκατάσταση και επανάχρηση του κτηρίου του πρώην «Ξενία» των Μυκηνών, μετατρέποντάς το σε κτήριο μεικτής χρήσης για τη φιλοξενία χώρου προβολής παραστάσεων αρχαίου δράματος του Εθνικό Θεάτρου, του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος και της Εθνική Λυρική Σκηνής που αναφέρονται στον Οίκο των Ατρειδών, καθώς και πωλητηρίου και αναψυκτηρίου του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων. Γεγονός που έχει θετικό αντίκτυπο για την περιοχή.  

Το έργο προβλέπει την αποκατάσταση, τη διαρρύθμιση και τη συνολική λειτουργική αναβάθμιση του «Ξενία» σε ένα σύγχρονο, προσβάσιμο και ενεργειακά αποδοτικό κτήριο. Η παρέμβαση αποσκοπεί στην αναβάθμιση της εμπειρίας των επισκεπτών του αρχαιολογικού χώρου των Μυκηνών (εγγεγραμμένος στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO), με τον οποίο το κτήριο βρίσκεται σε άμεση γειτνίαση, ενώ διαθέτει προνομιακή θέα του αργολικού κάμπου.

Μετά την εγκατάλειψή του, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, το κτήριο παρουσιάζει βλάβες από φυσικούς παράγοντες, υγρασία και βανδαλισμούς, με συνέπεια να θεωρείται μη λειτουργικό και επιβάλλεται η επισκευή του, προκειμένου να προσαρμοστεί για να υποστηρίξει τις σύγχρονες λειτουργικές απαιτήσεις.

Το έργο αφορά στην ολοκληρωμένη αποκατάσταση και λειτουργική αναβάθμιση του κτηρίου, με ενίσχυση του φέροντος οργανισμού, ανακατασκευή των εσωτερικών χώρων, εγκατάσταση σύγχρονων ηλεκτρομηχανολογικών υποδομών και διαμόρφωση νέων χώρων εξυπηρέτησης κοινού και προσωπικού, με σεβασμό στην αρχική αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του.

Εξασφαλίζονται, παράλληλα, η πλήρης προσβασιμότητα για τα ΑμεΑ, η αυτόνομη και εύρυθμη λειτουργία των επιμέρους χρήσεων, η ενεργειακή αναβάθμιση της κατασκευής και η ήπια ανάπλαση του περιβάλλοντος χώρου με τις απαραίτητες υποστηρικτικές υποδομές. Το ακίνητο, συνολικού εμβαδού 5.123 τμ, έχει περιέλθει πλέον στην κυριότητα του Υπουργείου Πολιτισμού. Το κτήριο, με επιφάνεια 565 τμ, αναπτύσσεται σε δύο στάθμες με διαμορφωμένο δώμα στο ανώτερο επίπεδο.

Το κτήριο του περιπτέρου «Ξενία Μυκηνών» είναι από τα πρώτα κτήρια που κατασκευάστηκαν από τον ΕΟΤ τη δεκαετία του 1950, έργο του αρχιτέκτονα Κίμωνα Λάσκαρι (1951). Η εγκατάσταση βρίσκεται στον δρόμο που ενώνει την ακρόπολη των Μυκηνών με το χωριό, σε απόσταση 700 μ. περίπου από τον αρχαιολογικό χώρο και τον Θησαυρό του Ατρέα. Η χωροθέτηση του κτηρίου έγινε με ιδιαίτερη μέριμνα, ώστε να μην προσβάλλεται η θέα προς τον αρχαιολογικό χώρο. Η αρχιτεκτονική του, βασισμένη στην πολυγωνική λιθοδομή και τη λιτή μοντέρνα γραμμή, εναρμονίζεται πλήρως με το τοπίο.

ΥΓ. 1: Σχετικά με το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Πολιτισμού, με ιδιώτες να μπαίνουν στο… παιχνίδι της διαχείρισης και της εκμετάλλευσης της πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως αναφέραμε, προκαλεί σφοδρές αντιδράσεις, με βασικά σημεία τριβής την εμπορική αξιοποίηση και τις καταγγελίες για ιδιωτικοποίηση.

Το ΥΠΠΟ λέει ότι αφορά την αναδιοργάνωση του ΟΔΑΠ (μαζί με τον εκσυγχρονισμό του), τη διαχείριση εσόδων του πολιτιστικού αποθέματος και την προστασία της ενάλιας κληρονομιάς. 

Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχουν οι δεσμεύσεις ότι δεν υπάρξει μετατροπή της πολιτιστικής κληρονομιάς σε προϊόν αγοραίο, να μην περάσουν… σημαντικές λειτουργίες, όπως στη διαχείριση και στην οικονομική εκμετάλλευση ορισμένων δραστηριοτήτων, σε ιδιώτες.  Για παράδειγμα η προστασία των αρχαιοτήτων θα πρέπει να βασίζεται στην αρχαιολογική επιστήμη και στο κράτος και όχι να γίνεται μελλοντικά με βάση τα έσοδα.

Η βελτίωση της διοικητικής αποτελεσματικότητας, η ανάπτυξη και υλοποίηση έργων πολιτιστικής υποδομής, θα μπορούσαν να γίνουν και με άλλον τρόπο, διαφορετικά να το κλείσουμε το «μαγαζί» με το όνομα «Ελλάδα». Το ΥΠΠΟ τονίζει ότι δεν αλλάζει το ιδιοκτησιακό καθεστώς ούτε αποδυναμώνεται η νομική προστασία των αρχαιοτήτων και επισημαίνει ότι τα μνημεία προστατεύονται πλήρως από το Σύνταγμα και την κείμενη αρχαιολογική νομοθεσία. Απομένει να φανεί αυτό...

Δηλαδή η αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας και των εμπορικών δικαιωμάτων που σχετίζονται με την πολιτιστική κληρονομιά, η διαχείριση χορηγιών, δωρεών και επενδυτικών προγραμμάτων, η λειτουργία και ανάπτυξη υπηρεσιών που συνδέονται με αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία και πολιτιστικές διαδρομές και η προσέλκυση επενδύσεων και συνεργασιών για την ενίσχυση των εσόδων του πολιτισμού, χρειάζονται… ΑΕ για να πραγματοποιηθούν;

Βλέπετε, υπάρχουν και οι υποχρεώσεις της χώρας βάσει των διεθνών συμβάσεων που έχει υπογράψει για το χρέος, από την εποχή των μνημονίων και όπως σας έχουμε αναφέρει ακόμα δεν έχουν… λυθεί τα «πόδια» μας! Και έχουμε πολλά χρόνια μπροστά μας για να φτάσουμε να λέμε ότι μπορούμε να αποφασίζουμε μόνοι μας, πόσω μάλλον εάν έχουμε μια κυβέρνηση που απλά ζει σε άλλον κόσμο, προσβλέποντας σε μείωση του χρέους με κάθε… τρόπο για βρουν καλύτερο μέλλον οι επόμενες γενιές, αλλά για να υποφέρουν πολλοί εδώ και χρόνια.

ΥΓ. 2: Ρωτήθηκε η Λίνα Μενδώνη για τον Γιώργο Διδασκάλου; Υπενθυμίζεται ότι ο μέχρι πρότινος γενικός γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού, που κατάγεται από το Ναύπλιο και πρόσφερε πολύτιμες υπηρεσίες και στα μέρη μας, υπέβαλε στις 11 Ιουνίου την παραίτησή του, η οποία έγινε δεκτή, και όπως έγραψαν ρεπορτάζ, αυτό έγινε στον απόηχο των αποκαλύψεων για το μεγάλο κύκλωμα διαφθοράς και εκβιασμών στις πολεοδομίες της Αττικής.

Δημοσιεύματα και στοιχεία της δικογραφίας έφεραν στενό συνεργάτη του να περιλαμβάνεται στους κατηγορούμενους της υπόθεσης (χωρίς να έχει συλληφθεί).

Ο Γιώργος Διδασκάλου με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αρνήθηκε οποιαδήποτε προσωπική εμπλοκή. Ανέφερε ότι η αποχώρησή του ζητήθηκε στο πλαίσιο της γενικότερης ανανέωσης των γενικών γραμματέων. Κυβερνητικές πηγές ανέφεραν ότι ορισμένοι γενικοί γραμματείς που συμπλήρωσαν πολλά χρόνια στην ίδια θέση (ο κ. Διδασκάλου βρισκόταν στη θέση αυτή από το 2019) «έκλεισαν τον κύκλο τους». 

Είχαν προηγηθεί οι παραιτήσεις του Γενικού Γραμματέα Περιβάλλοντος Ευθύμιου Μπακογιάννη και του Γενικού Γραμματέα Μεταναστευτικής Πολιτικής Μάνου Λογοθέτη, σε μια περίοδο που η πολιτική πίεση στην κυβέρνηση ήταν άμεση.

ΥΓ. 3: Επειδή δεν είναι η 1η φορά που εκπρόσωπος της τοπικής αυτοδιοίκησης καταγγέλλει ότι… απομονώθηκε, λόγω κριτικής του προς την κυβέρνηση και συγκεκριμένου Υπουργείου, θα σας μεταφέρουμε ότι ακόμα και τα παρακάτω λόγια δείχνουν τρόπο αντιμετώπισης και σεβασμού: «Μου είπε ότι ήθελε να μας ευχαριστήσει για αυτά που κάνουμε. Και του απάντησα χαλαρά: “Μα να μας ευχαριστήσετε αφού λέτε ότι δεν κάνουμε τίποτα;”».

Αναφερόμαστε στα όσα κατήγγειλε περί απαγόρευσης χαιρετισμού του σε εγκαίνια αρχαιολογικών έργων παρουσία της Λίνας Μενδώνη ο δήμαρχος της Ρόδου Αλέξανδρος Κολιάδης, όταν η Υπουργού Πολιτισμού επισκέφτηκε το νησί των «Ιπποτών» τον προηγούμενο μήνα. Εσείς διαψεύσατε τους ισχυρισμούς του Δημάρχου, αλλά ούτε τα παραπάνω λόγια χρειάζονταν. 

Η επίσκεψη της Υπουργού στα Δωδεκάνησα πραγματοποιήθηκε με αφορμή την ολοκλήρωση έργων αποκατάστασης και ανάδειξης μνημείων που χρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Στο πλαίσιο της τελετής παραδόθηκαν προς χρήση το τέμενος Ρετζέπ Πασά, οι επιθαλάσσιες οχυρώσεις της Μεσαιωνικής Πόλης και το οθωμανικό αρχοντικό Χασάν Μπέη.

ΥΓ. 4: Όπως έγινε γνωστό από το Παρατηρητήριο Πειραϊκής, υπάρχει θέμα με την ύπαρξη του οχυρωματικού καταφυγίου, καθώς καταγγέλλεται ότι παραδόθηκε στις «ορέξεις» κάποιων στο «βωμό» του real estate, αντί να αξιοποιηθεί ως βιώσιμο μουσείο ιστορικής μνήμης από το βομβαρδισμό του Πειραιά.

Διαβάστε ακόμα:

Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας: Γι’ αυτούς τους λόγους επελέγη ο Γρηγορακάκης – Οι πολλές προκλήσεις και το «βαρύ» βιογραφικό του (βίντεο, εικόνες)

«Κατεδαφίζεται μου είπαν το όνειρό μου...» (βίντεο, εικόνες)

Μενδώνη – Αργολίδα: Όταν… προλαβαίνεις τις εξελίξεις και μιλάς μέσα από ρεπορτάζ (βίντεο, εικόνες)

Ο καβγάς της Μενδώνη στο Άργος αποκάλυψε και άλλα ερωτήματα που θέλουν απαντήσεις (βίντεο, εικόνες)

Χρειάζονται… ανασκαφές για να βρεθούν οι υποσχέσεις έργων κ. Μενδώνη; (εικόνες)

Δράση για την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου της Λέρνας (εικόνες)

Φωτογραφίες: ΥΠΠΟ

Αλλαγή «σελίδας» είχαμε στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας και ο Γρηγόρης Γρηγορακάκης είναι αυτός που κάλυψε το κενό που άφησε στη θέση του Προϊστάμενου η Άλκηστις Παπαδημητρίου, η οποία, όπως η ίδια βγήκε και έκανε γνωστό, συνταξιοδοτήθηκε…

Όπως αναφέρθηκε σε ρεπορτάζ, πρόκειται για μια κομβική αλλαγή στη διοικητική πυραμίδα μιας εκ των σημαντικότερων εφορειών της χώρας, σ’ έναν νομό στον οποίο υπάρχουν μνημεία παγκόσμιας εμβέλειας, όπως οι Μυκήνες, η Τίρυνθα, η Επίδαυρος, ενώ και η Ερμιονίδα συγκαταλέγεται στον ίδιο παρανομαστή… Σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, η τοποθέτησή του θεωρείται από πολλούς ως κίνηση με σαφές μήνυμα ανανέωσης στη διοίκηση της υπηρεσίας, με τον Γρηγόρη Γρηγορακάκη να έχει «βαρύ» βιογραφικό.

Η Αργολίδα έχει πολλά θέματα, πολλά εκ των οποίων είναι ανοιχτά, που αφορούν το Υπουργείο Πολιτισμού. Υπενθυμίζεται, μάλιστα, ότι ο γενικός γραμματέας του Υπουργείου, Γιώργος Διδασκάλου κατάγεται από το Ναύπλιο και γνωρίζει πολύ καλά όλες τις υποθέσεις για τον νομό μας, προσπαθώντας και… μόνος του να βρει λύσεις!

Πολλοί λένε, μάλιστα, ότι δεν είναι τυχαίο πως ο νέος Προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αργολίδας επέλεξε να πραγματοποιήσει την πρώτη επίσημη συνάντησή του, έχοντας αναλάβει τη νέα του θέση, με τον Δήμαρχο Άργους-Μυκηνών, Γιάννη Μαλτέζο, καθώς θέλησε να στείλει σαφές μήνυμα συνεργασίας για την επόμενη ημέρα στον τομέα του πολιτισμού.

Όπως θυμάστε, περίπου πριν από έναν χρόνο, η Λίνα Μενδώνη είχε έρθει… φουριόζα στο Άργος, με αποτέλεσμα η επίσκεψή της να συνοδευτεί από… έκρηξή της, καθώς επίπληξε την πρώην επικεφαλής της Εφορίας Αρχαιοτήτων Αργολίδας, Άλκηστη Παπαδημητρίου για την κατάσταση που συνάντησε σε συγκεκριμένο κτήριο, που γκρεμίστηκε μερικούς μήνες αργότερα, μέσα στην αρχαιότερη πόλη της χώρας. Βλέπετε, είχαν προηγηθεί και οι… πιέσεις του Γιάννη Ανδριανού (τότε ήταν μόνο βουλευτής) για συγκεκριμένα έργα που εκκρεμούσαν. Νωρίτερα, και ο «Πολίτης Αργολίδας» είχε εγκαλέσει την Υπουργό Πολιτισμού για καθυστερήσεις σε έργα στην Αργολίδα, κάνοντας ειδική αναφορά και στην Ερμιονίδα, μετά από συγκεκριμένα στοιχεία που είχαμε συλλέξει.

Πριν από περίπου έναν μήνα, η Άλκηστις Παπαδημητρίου βγήκε… μπροστά και τόνισε ότι είχε δρομολογηθεί το τέλος της από Προϊσταμένη Εφορείας Αρχαιοτήτων, λόγω συνταξιοδότησής της, αντιδρώντας σε θέμα ιστοσελίδας που ανέφερε ότι εκδιώχθηκε… Η Άλκηστις Παπαδημητρίου θεωρώντας ότι η ανάρτηση την θίγει, προχώρησε σε άμεση διάψευση όσων αναφέρονταν, ζητώντας την πλήρη αποκατάσταση της με συγκεκριμένο κείμενο που απέστειλε…

Ποιος είναι ο νέος Προϊστάμενος

Ο Γρηγόρης Γρηγορακάκης ανέλαβε, λοιπόν, μια δύσκολη θέση και έχει μια σημαντική πορεία, όντας και αρχαιολόγος, στο Υπουργείο Πολιτισμού. Προέρχεται από τους κόλπους της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, διαθέτει στον συγκεκριμένο τομέα μεγάλη εμπειρία, τόσο σε επίπεδο ανασκαφών όσο και στη διοίκηση.

Έχει περάσει με επιτυχία από θέσεις ευθύνης, από το 2018 έως το 2025 ήταν Προϊστάμενος στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Κεφαλονιάς και Ιθάκης. Σύμφωνα με τους ντόπιους είχε σημαντικό έργο στον τομέα της προστασίας και της ανάδειξης μνημείων των συγκεκριμένων περιοχών. Και τώρα πήρε μια θέση, στην οποία βρισκόταν η Άλκηστις Παπαδημητρίου για πολλά έτη, έχοντας και η τελευταία αφήσει το δικό της «χρώμα» στην Αργολίδα, στον τομέα του Πολιτισμού, μόνο που πρέπει να γίνουν πολλά, υπάρχουν ανοιχτά θέματα, όπως έχουν τονίσει και βουλευτές του νομού μας.

«Είχα τη χαρά σήμερα να καλωσορίσω τον νέο Προϊστάμενο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αργολίδας, κ. Γρηγόρη Γρηγορακάκη. Του ευχήθηκα ολόψυχα καλή επιτυχία στα καθήκοντά του και καλή συνεργασία», δήλωσε ο Δήμαρχος Άργους-Μυκηνών Γιάννης Μαλτέζος στη συνάντησή του με τον Γρηγόρη Γρηγορακάκη, με στόχο να ξεκινήσει περίοδος συνεργασίας με κοινό στόχο την ουσιαστική προστασία, ανάδειξη και αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής, της αρχαιότερης πόλης της χώρας και πολλών άλλων ιστορικών μνημείων και στις υπόλοιπες Δημοτικές κοινότητες. Υπάρχουν και οι εκδηλώσεις υψηλού πολιτιστικού επιπέδου, όπως για παράδειγμα και οι συναυλίες που φιλοξενεί το Άργος και γενικότερα ο νομός μας.

Στοιχεία από το βιογραφικό του, όπως έγιναν γνωστά όταν ανέλαβε προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κεφαλληνίας και Ιθάκης το 2018:

1. Όνομα: ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ
2. Επώνυμο: ΓΡΗΓΟΡΑΚΑΚΗΣ
3. Ημερομηνία Γέννησης: 21 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1974
4. Οικογενειακή κατάσταση: ΑΓΑΜΟΣ

Τίτλοι σπουδών

1. Βασικοί τίτλοι σπουδών
Τίτλος: ΠΤΥΧΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ
Εκπ. Ίδρυμα: ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
Βαθμός πτυχίου: 9 (εννέα) – Άριστα

2. Μεταπτυχιακοί τίτλοι
Τίτλος: ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΔΙΠΛΩΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ (διετούς φοίτησης)
Τίτλος Διπλ. Εργασίας: Η Ανδριαντοποιία των Ατταλιδών.
Εκπ. Ίδρυμα: ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
Βαθμός τίτλου: Άριστα

3. Ξένες Γλώσσες: ΑΓΓΛΙΚΑ
Τίτλος: CERITFICATE OF PROFICIENCH IN ENGLISH

4. Γνώση Ηλεκτρονικού Υπολογιστή : ΑΡΙΣΤΗ [MS OFFICE (Word, Excel, PowerPoint, Access) – MS PROJECT – ARCGIS – SPSS] [Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης.], Photoshop – Illustrator.

5. Πρόσθετοι τίτλοι σπουδών (δεύτερα πτυχία ή διπλώματα, αποφοίτηση από τη Σχολή Δημόσιας Διοίκησης, κ.α.):
Τίτλος: ΑΠΟΦΟΙΤΟΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (ΑΡΙΣΤΑ)
Τίτλος Διπλ. Εργασίας: Πολιτιστική Κληρονομιά και Περιφερειακή Ανάπτυξη.
Εκπ. Ίδρυμα: ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

6. Υποψήφιος Διδάκτορας στο Τμήμα Γεωγραφίας του Χαροκοπείου Παν/μίου με θέμα διατριβής : «Αρχαιολογική Έρευνα και Γεωπληροφορική. Η περιοχή της Κυνουρίας από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού μέχρι την Ύστερη Aρχαιότητα: Συνδυαστική Ανάλυση των μεταμορφώσεων του οικιστικού προτύπου (δομημένο περιβάλλον, δίκτυα, και ιερά) και του γεωπεριβάλλοντος».

Υπηρεσιακή κατάσταση

1. Ημερομηνία διορισμού και ΦΕΚ διορισμού:
Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΦΕΚ 99/
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ/ 29.10.2001.
Β. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΣΤΟ ΥΠΠΟ ΣΤΙΣ 2/11/2003, ΒΑΣΕΙ ΤΗΣ ΥΠΠΟ/
ΔΙΟΙΚ/ Α1/ 69546/ 22. 12. 2003 (ΦΕΚ 13/Γ/ 19.1.2004).
2. Κατηγορία / Κλάδος: ΠΕ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΩΝ
3. Προϋπηρεσία: (διάρκεια και φορέας στον οποίο έχει διανυθεί)
• ΥΠΕΣ (Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης) 2001 – 2003,
• Υπουργείο Πολιτισμού: 2003 έως σήμερα.
• Ως μόνιμος υπάλληλος του ΥΠ.ΠΟ έχω εργαστεί στις παρακάτω υπηρεσιακές μονάδες:
α) Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων (ΔΙΠΚΑ: 2003 – 2006). (Γραφείο Γενικού Δ/ντή Αρχαιοτήτων)
β) Κ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων (2006)
γ) ΛΘ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων (2006 έως 2014)
δ) Εφορεία Αρχαιοτήτων Αρκαδίας (2014-2017)
ε) Εφορεία Αρχαιοτήτων Κεφαλληνίας και Ιθάκης (2018 – 2025)
στ) Προϊστάμενος Τμήματος Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιολογικών Χώρων, Μνημείων και Αρχαιογνωστικής Έρευνας στη ΛΘ’ ΕΠΚΑ
ζ) Προϊστάμενος Τμήματος Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιολογικών Χώρων, Μνημείων, Αρχαιογνωστικής Έρευνας και Μουσείων στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Αρκαδίας.

Άλλη Διοικητική Δραστηριότητα

α) Αναπληρωτής προϊστάμενος στην Κ’ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων
β) Αναπληρωτής προϊστάμενος στη ΛΘ’ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων
δ) Αναπληρωτής προϊστάμενος στη Εφορείας Αρχαιοτήτων Αρκαδίας.
γ) Γραμματέας του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, βάσει των ΥΑ/ ΥΠΠΟ/ ΔΙΟΙΚ/ Α4/ 40698/ 2936/ 1.6.2004 και ΥΑ/ ΥΠΠΟ/ ΔΙΟΙΚ/ Α4/ Φ 83/ 28285/ 13. 4. 2005 (2004 – 2006)
δ) Γραμματέας στην Επιστημονική Επιτροπή Επιδαύρου – ΕΣΜΕ (2004 – 2006 – ΥΠΠΟ/ ΔΙΟΙΚ/ Α3/ Φ.70/ 86893/ 9661/ 17.11.2004).
ε) Εκπρόσωπος του ΥΠΠΟ στο Περιφερειακό Συμβούλιο ΧΟΠ της Δ/νσης
ΠΕ.ΧΩ. της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου
(ΥΠΠΟ/ΔΙΟΙΚ/Α5/ΠΜΥ/45661/14.6.2006)

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

• Γ. Γρηγορακάκης. «Ένας θησαυρός αργυρών πτολεμαϊκών νομισμάτων από την πόλη της Χίου. Στο Το νόμισμα στα νησιά του Αιγαίου: Νομισματοκοπεία, κυκλοφορία, εικονογραφία, ιστορία: Πρακτικά συνεδρίου της Ε΄ Επιστημονικής Συνάντησης, Μυτιλήνη, 16-19 Σεπτεμβρίου 2006 (Π. Τσελέκας επιστ. επιμ.): 263-82.
• Γ. Γρηγορακάκης, «ΚΥΝΟΥΡΙΑ». Στο Αρχαιολογία. Πελοπόννησος, (Ανδ. Βλαχόπουλος επιμ.): 286-91
• G. Grigorakakis. “New investigations by the 39th Ephoreia of Prehistoric and Classical antiquities at Helleniko, n. Kynouria. The burial of Late Classical date from the western roadside cemetery”. ΣτοHonouring the Dead in the Peloponnese. Proceedings of the conference held at Sparta 23-25 April 2009.HelenCavanagh, WilliamCavanagh and JamesRoyeds): 183-200.
• Γ. Γρηγορακάκης, «Το δυτικό παρόδιο νεκροταφείο στην Εύα Θυρεάτιδος. Η ταφή των ύστερων κλασικών χρόνων». ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΑ (2011), τ. 33α.
• Γ. Γρηγορακάκης, λ. “Δαφνών”, “Τάνος”,” Βρασιάτης». Στο Αρκαδίας Οδοί Ύδατος, Τρίπολη 2014: 8-9, 12-3 και 26-7.
• Γ. Γρηγορακάκης, Σ. Φριτζίλας, Νομίσματα από τις νεότερες ανασκαφές στο Παλλάντιο της Αρκαδίας. Στην ΣΤ΄ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ. ΑΡΓΟΣ, 26-29 ΜΑΐΟΥ 2011. ΤΟ ΝΟΜΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΚΟΠΕΙΑ, ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΑ, ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙA ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΕΩΣ ΚΑΙ ΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΗΣΤΗΜΝΗΜΗΤΟΥ TONY HACKENS (Υπό έκδοση).
• Γ. Γρηγορακάκης, «Το Μουσείο της Τεγέας και οι Αρχαιότητες της Τεγεάτιδος μέσα από τις αρχειακές πηγές». Στο Η ιστορική και Αρχαιολογική Έρευνα στην Πελοπόννησο, όπως προκύπτει από τα αρχεία των ΓΑΚ Νομών Πελοποννήσου και αρχεία άλλων φορέων για την Πελοπόννησο. 4 – 5.10.2013 (Υπό έκδ.).
• Α. Τσάτσαρης, Γ. Γρηγορακάκης κ.α. «ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ : Ανάπτυξη Μεθόδων και Προτύπων Χαρτογραφικής Αναπαράστασης Περιοχών Αρχαιολογικού Ενδιαφέροντος της Αρκαδίας». Στο 11ο Εθνικό Συνέδριο Χαρτογραφίας «H Χαρτογραφία του Ελληνικού Κράτους”. Δεκέμβριος 2010.
(http://xeee.web.auth.gr/…/powerpoint…/03/tsatsaris_et_al.pdf)
• Γ. Γρηγορακάκης, “Αρχαίες Πρασιές. Μία πόλη αποκαλύπτεται”. Αρχείο Τσακωνιάς (Υπό έκδ.).
• «Τεγέα. Από το Μύθο στην Ιστορία». Σειρά οδηγών τσέπης, Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων (υπό έκδ.)
• Lanérès N. &Grigorakakis Gr., “un haltère pour les MaleateiaouSparte à la conquête de sacôteorientale”, REG 128 (2015/2), 647-658.
• Γρηγορακάκης, Γ., Τσάτσαρης, Αν., 2011. Η Συστηματική Αρχαιολογική Έρευνα στη ΝότιαΚυνουρία. ΑρχαιολογικόνΔελτίον : Χρονικά (υπό έκδοση).).
• Γρηγορακάκης, Γ., Τσάτσαρης, Αν., 2012. Η Συστηματική Αρχαιολογική Έρευνα στη ΝότιαΚυνουρία. ΑρχαιολογικόνΔελτίον : Χρονικά (υπό έκδοση).).
• Γρηγορακάκης, Γ., Τσάτσαρης, Αν., 2013. Η Συστηματική Αρχαιολογική Έρευνα στη ΝότιαΚυνουρία. ΑρχαιολογικόνΔελτίον : Χρονικά (υπό έκδοση).
• Παγούνης Β., Τσάτσαρης Αν., Γρηγορακάκης, Γ., 2012, « Η αρχαιολογική έρευνα στην ΠλάκαΛεωνιδίου. Γεωμετρική τεκμηρίωσηανασκαφέντωνμνημείωνμέσωτρισδιάστατηςσάρωσης, Πλεονεκτήματα και Προοπτικές», στο ΔιεθνέςΣυνέδριο για το « Αρχαιολογικό Έργο στην Πελοπόννησο», Τρίπολη 7-11 Νοεμβρίου 2012 (υπό έκδοση).
• Γ. Γρηγορακάκης, “Μεταλλουργική δραστηριότητα στη Νότια Κυνουρία. Tα νέα ευρήματα”, Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Πελοποννησιακών Σπουδών – Η Αρχαιολογία στην Πελοπόννησο αρ. 3 (2014), 29-36.
• Τεγεάτις: Ένα Χαρτογραφικό Ταξίδι στη Γη του Μύθου και της Ιστορίας. Στο “Χαρτογραφίες Νου, Ψυχής και Γνώσης”, Τιμητικός Τόμος Ομότιμου Καθηγητή Μύρωνα Μυρίδη, Θεσσαλονίκη, 176-89
• Από την σταθερότητα στην αγωνία. Η Κυνουρία στους Ρωμαϊκούς Χρόνους. ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Νεότερα από την Ελλάδα της Ρωμαϊκής Εποχής Αθήνα, 8-10 Οκτωβρίου 2015 ΕΙΕ, Αμφιθέατρο Λεωνίδας Ζέρβας INTERNATIONALCONFERENCEWhat’sNewinRomanGreeceAthens, 8-10 October 2015 NHRF, AuditoriumLeonidasZervas.

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑ

1. Πενταετής Συστηματική Ανασκαφική Έρευνα στις αρχαίες Πρασιές (Πλάκα Λεωνιδίου) – Α’ ΦΑΣΗ

Διευθυντής της συστηματικής ανασκαφικής έρευνας στην Πλάκα Λεωνιδίου Η ανασκαφική έρευνα εντοπίζεται στις θέσεις «Ευριάς», Άγιος Λεωνίδης, και Μάκρος. Το Πρόγραμμα περιλαμβάνει και έρευνα επιφανείας σε θέσεις της ενδοχώρας του Λεωνιδίου. Βασικός πυλώνας στην εκτεταμένη αυτή ερευνητική προσπάθεια είναι και η Γεωπληροφορική. Στο πλαίσιο της ανασκαφικής αυτής έρευνας και σε συνεργασία με τον υπεύθυνο τεκμηρίωσης, αν. Καθηγητή Γεωπληροφορικής, κ. ΆνδρέαΤσάτσαρη, προχωρήσαμε στη διαμόρφωση της βασικής υποδομής της βάσεως αρχαιοχωρικών δεδομένων «Καλλιστώ». Η Χωρική ανάλυστη των αρχαιολογικών δεδομένων βρίσκεται στο επίκεντρο της όλης ερευνητικής προσπάθειας.

2. Επανέκθεση Αρχαιολογικού Μουσείου Τεγέας (βραβείο από το Συμβούλιο της Ευρώπης 2016):

• Συγγραφή Τευχών Διεθνούς Διαγωνισμού για το Γ’ Υποέργο του έργου της Επανέκθεσης του Αρχαιολογικού Μουσείου Τεγέας, το οποίο αφορούσε στην προμήθεια ηλεκτρονικού εξοπλισμού, στη δημιουργία και ανάπτυξη ηλεκτρονικών εφαρμογών και την εγκατάσταση αυτών στο Μουσείο Τεγέας.

• ProjectManager – Διοίκηση Έργου.
Υπεύθυνος και των τριών υποέργων του έργου της Επανέκθεσης. ΕπίβλεψητουΈργου.
Eπιστημονική επιμέλεια της έκθεσης.
Συγγραφή των κειμένων αναλογικών εποπτικών οπίσθιου φωτισμού του Μουσείου και επιλογή φωτογραφιών και χαρτοσυνθέσεων.
Συγγραφή κειμένων διαδραστικών τραπεζών.
Επιμέλεια κειμένων λεζαντών προθηκών και ιδιοκατασκευών.
Συγγραφή και επιμέλεια κειμένων ηχητικής περιήγησης.
Επιστημονική ευθύνη – από κοινού με αν. καθηγητή κ. Α. Τσάτσαρη – της διαμόρφωσης χαρτοσυνθέσεων.
Ενεργός συμμετοχή στη διαδικασία σχεδιασμού των εφαρμογών.
Συλλογή, κατάταξη, σχολιασμός του συνόλου του αρχειακού υλικού, που περιλαμβάνεται στα εποπτικά μέσα του Μουσείου.
Συνεργασία με τους υπευθύνους της αναδόχου εταιρίας για τη δημιουργία της ιστοσελίδας του Μουσείου: Σχεδιασμός ιστοσελίδας, συγγραφή κειμένων, επιστημονική επιμέλεια.
Επιστημονική επιμέλεια της τρισδιάστατης σάρωσης του ναού της Αθηνάς Αλέας και των πανοραμικών αποτυπώσεων μεμονωμένων ή συνόλων μνημείων στην Τεγεάτιδα.
Στήσιμο εκθεμάτων εντός προθηκών (τελική επιλογή των εκθεμάτων).
Στήσιμο «ελεύθερων εκθεμάτων» (Επιλογή υλικού – τελικές τροποποιήσεις μελέτης). Ανασχεδιασμός τμήματος στην Αίθουσα 4.
Σχεδιασμός – Δημιουργία της υπαίθριας έκθεσης του Μουσείου (αρχιτεκτονική επιμέλεια: Αναστασία Δάλκου).
Συνεργασία με υπεύθυνο φωτισμού και σχεδιαστή για την τελική σύνταξη της μελέτης φωτισμού του Μουσείου και επίβλεψη των τελικών επί τόπου ρυθμίσεων.

3. Ανάπτυξη της βάσης αρχαιοχωρικών δεδομένων «ΚΑΛΛΙΣΤΩ»

Η ανάπτυξη της βάσης αρχαιοχωρικών δεδομένων στηρίζεται στην τεχνολογία των Συστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών (ΣΓΠ) και συνεργάζεται με τα πληροφοριακά συστήματα που έχουν αναπτυχθεί από τις αρμόδιες Διευθύνσεις της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς του ΥΠΠΟΑ.
Η βάση «ΚΑΛΛΙΣΤΩ» αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο για την αρχαιολογική έρευνα στην Αρκαδία, αφού διευκολύνει την οργάνωση, διαχείριση και τεκμηρίωση κινητών και ακινήτων αρχαίων μνημείων μέσα από έναν καινοτόμο τρόπο επεξεργασίας χωρικών δεδομένων που αφορούν στην πολιτιστική κληρονομιά.
Επιστημονικός υπεύθυνος του προγράμματος είναι ο δρ. Ανδρέας Τσάτσαρης, Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Τοπογραφίας του ΤΕΙ Αθήνας, ενώ στη διεπιστημονική ομάδας εργασίας συμμετέχουν οι κ.κ. Γρηγόρης Γρηγορακάκης, Αρχαιολόγος της ΛΘ’ ΕΠΚΑ (Συγκέντρωση αρχαιοχωρικών δεδομένων, κατάταξη, ομαδοποίηση, συμμετοχή στο Σχεδιασμό της Βάσης), και Δημήτρης Σκουλουφιανάκης, Τοπογράφος Μηχανικός Τ.Ε.

4. Πρόγραμμα κηρύξεων αρχαιολογικών χώρων και μεμονωμένων μνημείων Κυνουρίας.

Έρευνα Επιφανείας – Αρχαιολογική Τεκμηρίωση – τοπογράφηση με χρήση GPS – Γεωαναφορά σημείων – δημιουργία χαρτοσυνθέσεων για τους εξής αρχαιολογικούς χώρους και μεμονωμένα μνημεία:

• Έπαυλη Ηρώδου του Αττικού στην Εύα – Λουκού Κυνουρίας
• Ρωμαϊκό λατομείο επιφανειακής εξόρυξης πωρολίθου στη θέση «Κουφογή» της Βόρειας Κυνουρίας
• Νησί ΠαραλίουΆστρους – ΤείχοςΑιγινητών
• Αρχαία Εύα στο “Ελληνικό – Τειχιό” Βόρειας Κυνουρίας
• Αρχαίο φυλακείο στη θέση “Χάραδρος”
• Αρχαίο φυλακείο στη θέση “Σπαθοκομμένο”
• Αρχαία ακρόπολη στη θέση “Νησί” Αγίου Ανδρέα
• Χερρονήσι (θέση προϊστορικών – αρχαϊκών χρόνων)
• ΑρχαίεςΠρασιέςστηνΠλάκα Λεωνιδίου
• Αρχαία Πολίχνη (Πούλιθρα)
• Μυκηναϊκό νεκροταφείο στο Παλαιοχώρι Νότιας Κυνουρίας
• ΙερόΑρτέμιδοςΚνακεάτιδος

5. Ανασκαφική δραστηριότητα στην Επαρχία Κυνουρίας και τον Δήμο Κορυθίου

• Σωστική ανασκαφική έρευνα στη θέση «Κουφογή» (Αρχαίο λατομείο ύστερων ρωμαϊκών χρόνων)
• Σωστική ανασκαφή στη θέση «Άστρα» (Λουτρικό συγκρότημα της Ύστερης Αρχαιότητας)
• Σωστική ανασκαφική έρευνα στη θέση «Πλάκα» ή «Πλακάκια» στο Ελληνικό (νεκροταφείο των Ύστερων Κλασικών – πρώιμων Ελληνιστικών Χρόνων).
• Σωστική ανασκαφική έρευνα στη θέση «Πλάκα», (οικισμός της ύστερης αρχαιότητας)
• Σωστική ανασκαφική έρευνα στη θέση «Νησί» Αγίου Ανδρέα (Τείχος κλασικών χρόνων και οικιστικά κατάλοιπα της ύστερης αρχαιότητας)
• Σωστική ανασκαφική έρευνα στη θέση «Άρνακας» στη ΣοχάΒασκίνας Λεωνιδίου (Νεκροταφείο Μυκηναϊκών Χρόνων).
• Σωστική ανασκαφική έρευνα στη θέση «Γράλλος» στα Αγιωργίτικα (εγκατάσταση Κλασικών Χρόνων).

6. «Πόλεις Κυνουρίας. Πολιτιστική διαδρομή στην ανατολική Αρκαδία»

Εκπόνηση μελέτης η οποία περιλαμβάνει : Θεματικές πολιτιστικές διαδρομές στην Παράλια Κυνουρία, μέσω της χρήσης νέων τεχνολογιών Γεωγραφικής Ανάλυσης (ΣΓΠ). Ανάδειξη των πόλεων – λιμένων. Σύνδεση ιερών και πόλεων.

Δημιουργία ιστοσελίδας. Εφαρμογή της αρχής της “συμπληρωματικότητας”. Συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας. Η μελέτη έτυχε της ομόφωνης θετικής αποδοχής του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου και εγκρίθηκε με Απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού.

Πληροφορίες για το βιογραφικό από www.linkedin.com και culture.academia.edu

Διαβάστε ακόμα:

«Κατεδαφίζεται μου είπαν το όνειρό μου...» (βίντεο, εικόνες)

Μενδώνη – Αργολίδα: Όταν… προλαβαίνεις τις εξελίξεις και μιλάς μέσα από ρεπορτάζ (βίντεο, εικόνες)

Ο καβγάς της Μενδώνη στο Άργος αποκάλυψε και άλλα ερωτήματα που θέλουν απαντήσεις (βίντεο, εικόνες)

Χρειάζονται… ανασκαφές για να βρεθούν οι υποσχέσεις έργων κ. Μενδώνη; (εικόνες)

Με τη Λίνα Μενδώνη έχουμε ασχοληθεί εκτενώς στον «Πολίτη Αργολίδας», ασκώντας και αυστηρή κριτική στην Υπουργό Πολιτισμού, για έργα και καταστάσεις που έχουν συμβεί ή που δεν έχουν υλοποιηθεί στον νομό μας, μια περιοχή με πλούσια ιστορία και μεγάλη πολιτιστική κληρονομιά. Ο Γεώργιος Διδασκάλου, που είναι στη θέση του γγ του Υπουργείου Πολιτισμού, γεννήθηκε, άλλωστε, στο Ναύπλιο…

Έτσι, δεν θα μπορούσαμε να μην αναφερθούμε στο… περίφημο κτήριο της Αρχαίας Αγοράς του Άργους που έγινε γνωστό πανελληνίως πριν από έξι μήνες, τον περασμένο Μάρτιο, καθώς οι εικόνες που αντίκρισε η Λίνα Μενδώνη και όσα είπε στην έφορο Αρχαιοτήτων Αργολίδας, Άλκηστις Παπαδημητρίου, αποτέλεσε τη… βάση για να δημιουργηθεί μια μεγάλη λεκτική αντιπαράθεση ανάμεσα στις δυο γυναίκες…

Βλέπετε, όπως διαβάσαμε στο «argolika.gr», αυτό το κτήριο κατεδαφίστηκε το πρωί της Δευτέρας 15 Σεπτεμβρίου 2025, με αποτέλεσμα ο σχετικός χώρος στην είσοδο της Αρχαίας Αγοράς του Άργους, απέναντι από το Αρχαίο Θέατρο να… καθαρίσει!

Υπενθυμίζεται ότι τον περασμένο Μάρτιο, η Λίνα Μενδώνη που είχε βρεθεί στον χώρο, λόγω επίσκεψής της, είχε μιλήσει με ιδιαίτερα έντονο ύφος μπροστά στις κάμερες, θα λέγαμε και υποτιμητικά, στην αρχαιολόγο και έφορο Αρχαιοτήτων για την κακή κατάσταση του κτηρίου, που ήταν ετοιμόρροπο, με βρωμιές και τα συνθήματα στους τοίχους. Τελικά, όπως αποδείχθηκε στη συνέχεια, με εικόνες από ψηλά, η σκεπή του κτηρίου είχε πέσει…

Όπως ανέφερε το «argolika.gr»: «Το παλιό κτήριο (γνωστό στους Αργείτες ως «καφενείο Καρμόγιαννη») είναι πλέον ανάμνηση και δεν έχει γίνει γνωστό εάν στη θέση του φτιαχτεί ένα σύγχρονο που θα αποτελέσει σημείο έλξης και εξυπηρέτησης των επισκεπτών των αρχαιολογικών χώρων του Άργους».

Και αυτό είναι ένα σημαντικό ερώτημα… Έχει προγραμματιστεί να φτιαχτεί κάτι στον συγκεκριμένο χώρο που θα… κολλάει με τις υπόλοιπες αρχαιότητες; Αυτό το κτήριο γκρεμίστηκε, τελικά, επειδή δεν μπορούσαν οι υπεύθυνοι να του δώσουν κανονικό «χρώμα»; Δεν πιστεύουμε να ακολουθήσαμε την τακτική που αναφέρει ότι δεν… γιατρεύεται το… κόβουμε!

Ο Vassilis Tsaoussidis έγραψε στο προφίλ του στο Facebook:

«Άκουσα στη συνέντευξη της Μενδώνη ότι το επίμαχο κτήριο στο Άργος, εκεί που έγινε ο δημόσιος διάλογος "σε παρακαλώ πάρα πολύ – όχι εγώ σε παρακαλώ πάρα πολύ", τελικά βάφτηκε, καθαρίστηκε, φτιάχτηκε και τώρα θα κατεδαφιστεί.

O λόγος που δεν είχε βαφτεί, ωστόσο, όπως επικαλέστηκε η αρχαιολόγος όταν της ζήτησε τα ρέστα η Μενδώνη, δεν ήταν ότι θα κατεδαφιστεί αλλά ότι "δεν υπάρχουν τα χρήματα". Τώρα αποκαλύπτεται, δια στόματος Μενδώνη, ότι το κτήριο "ούτε μνημείο είναι ούτε τίποτα, ένα ερείπιο ήταν με σκουπίδια ποντίκια και κατσαρίδες, και από κάτω είναι διαπιστωμένα σημαντικά αρχαιολογικά κατάλοιπα".

Τώρα λοιπόν που βρέθηκαν τα χρήματα, παραδίδεται καθαρισμένο και βαμμένο, έτοιμο προς κατεδάφιση. Το κράτος, οι υπηρεσίες του και τα στελέχη του για μια ακόμα φορά απέδειξαν ότι λειτουργούν ανιδιοτελώς, οργανωμένα, συντονισμένα και με αίσθημα εuθύνης για την υπεράσπιση του δημοσίου συμφέροντος. Και, απ' ό,τι φαίνεται από τις δημοσκοπήσεις, οι πολίτες αυτό το πιστώνουν στην κυβέρνηση».

Θα μας επιτρέψετε να αφιερώσουμε το τραγούδι «Κατεδαφίζεται» από τον Βασίλη Καρρά:

Λίνα Μενδώνη στο Ναύπλιο: Το Παλαιό Τελωνείο πρότυπο πολιτιστικής διαχείρισης και τοπικής ανάπτυξης

Την ίδια ώρα, να υπενθυμίσουμε ότι τον περασμένο Ιούλιο, πραγματοποιήθηκε, όπως είχε προγραμματιστεί, στο Ναύπλιο η παράδοση του Παλαιού Τελωνείου, ένα κτήριο-σύμβολο της ιστορικής και αρχιτεκτονικής ταυτότητας της πόλης. Παραδόθηκε επισήμως στο κοινό σε μια λαμπρή τελετή εγκαινίων που έγινε παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη.

Το έργο αποκατάστασης, το οποίο χρηματοδοτήθηκε με περίπου 1.400.000 ευρώ μέσω του ΕΣΠΑ (Τομεακό Πρόγραμμα ΥΜΕΠΕΡΑΑ 2014–2020 και 2021–2027), ολοκληρώθηκε με πρότυπη τεχνική και πολιτιστική προσέγγιση από την Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Δυτικής Ελλάδας και Πελοποννήσου.

Διαβάζουμε από τον «Αναγνώστη»:

Η επαναλειτουργία του Τελωνείου σηματοδοτεί μια νέα εποχή για τον πολιτιστικό και τουριστικό χάρτη του Ναυπλίου, ενισχύοντας τη δυναμική της πόλης ως κορυφαίου προορισμού πολιτιστικού ενδιαφέροντος. Η Λίνα Μενδώνη, τονίζοντας τη σημασία της πολιτιστικής διαχείρισης με αναπτυξιακό πρόσημο, δήλωσε πως «το Τελωνείο μετατρέπεται σε ενεργό οργανισμό πολιτισμού και δημιουργίας, σημείο αναφοράς και εφαλτήριο σύγχρονης ταυτότητας».

Κατά την εκδήλωση, υπογράφηκε Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του Δήμου Ναυπλιέων, διαμορφώνοντας το πλαίσιο κοινής διαχείρισης του χώρου. Το δυτικό τμήμα του κτηρίου παραχωρείται στον Δήμο για τα επόμενα πέντε χρόνια, με δυνατότητα ανανέωσης, προκειμένου να λειτουργήσει ως κέντρο τουριστικής πληροφόρησης με τη χρήση σύγχρονων ψηφιακών μέσων και διαδραστικών εφαρμογών.

Το Τελωνείο σχεδιάστηκε ώστε να διαθέτει ξεχωριστούς χώρους και εισόδους, διευκολύνοντας παράλληλες δράσεις τόσο του ΥΠΠΟΑ όσο και του Δήμου, εξυπηρετώντας με ευελιξία τις πολιτιστικές και τουριστικές ανάγκες της περιοχής.

«Το Τελωνείο, που ιστορικά συνδεόταν απολύτως με το λιμάνι και τη θάλασσα, ανοίγει και πάλι τις πύλες του με μία σημαντική έκθεση που αναδεικνύει αυτή τη διαχρονική σχέση του», τόνισε η Υπουργός Πολιτισμού. «Το ιστορικό αυτό κτήριο, που χρονολογείται από τις απαρχές του νέου ελληνικού κράτους, μετατρέπεται σε ενεργό οργανισμό πολιτισμού και δημιουργίας, εφαλτήριο σύγχρονης ταυτότητας για το Ναύπλιο», πρόσθεσε.

Έκθεση-αφιέρωμα στη θάλασσα με υπογραφή Εθνικής Πινακοθήκης

Τα εγκαίνια πλαισιώθηκαν από την έκθεση «Θάλασσα, ζείδωρος πνοή», αποτέλεσμα συνεργασίας με την Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου, που θα διαρκέσει έως τις 20 Σεπτεμβρίου 2025. Η έκθεση φωτίζει την αδιάρρηκτη σχέση των Ελλήνων με τη θάλασσα, αναδεικνύοντας το Ναύπλιο ως λιμάνι-σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού.

Το «παρών» στην εκδήλωση έδωσαν, μεταξύ άλλων, ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Γιάννης Ανδριανός, ο Γενικός Γραμματέας του ΥΠΠΟ Γιώργος Διδασκάλου, ο καλλιτεχνικός διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Γιώργος Κουμεντάκης και η πρόεδρος της Εθνικής Πινακοθήκης Όλγα Μεντζαφού.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Η πλήρης αποκατάσταση και επαναλειτουργία του Παλαιού Τελωνείου Ναυπλίου αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η πολιτιστική κληρονομιά μπορεί να ενταχθεί δυναμικά και δημιουργικά στον σύγχρονο κοινωνικό, πολιτιστικό – και εν προκειμένω- αστικό ιστό. Το ιστορικό αυτό κτήριο, χρονολογούμενο στις αρχές του νέου ελληνικού κράτους και αποδιδόμενο στον σπουδαίο αρχιτέκτονα Σταμάτη Κλεάνθη, παρέμεινε για 25 χρόνια ανενεργό.

Από το 2019, μέσα από το συνεκτικό σχέδιό μας για την Πολιτιστική Χάρτα Ανάπτυξης και Ευημερίας κάθε Περιφέρειας, και με τη συνεργασία του Υπουργείου Πολιτισμού με τον Δήμο Ναυπλιέων, καταφέραμε να επανεκκινήσουμε το έργο και να το ολοκληρώσουμε με χρηματοδότηση από το Τομεακό Πρόγραμμα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Το Τελωνείο, που ιστορικά συνδεόταν απολύτως με το λιμάνι και τη θάλασσα, ανοίγει και πάλι τις πύλες του με μία σημαντική έκθεση που αναδεικνύει αυτή τη διαχρονική σχέση του. Η Εθνική Πινακοθήκη διοργάνωσε για τα σημερινά εγκαίνια μια απολύτως αντιπροσωπευτική έκθεση με έργα σημαντικών Ελλήνων ζωγράφων, που καλύπτει τα 204 χρόνια ζωής του κράτους μας, αφιερωμένη στη θάλασσα.

Η Εθνική Λυρική Σκηνή ανέλαβε να καλύψει με ξεχωριστή παραδοσιακή μουσική εμπνευσμένη και αυτή από τη θάλασσα των Ελλήνων τη σημερινή εκδήλωση. Επιδίωξή μας είναι η δημιουργία ενός ζωντανού πολιτιστικού κυττάρου στην καρδιά της πόλης, ανοικτού και προσβάσιμου σε όλους. Επιπλέον, σήμερα, αποδεικνύεται για μια ακόμη φορά η πολιτική που εφαρμόζουμε τα τελευταία χρόνια με σταθερότητα και συνέπεια. Οι υπηρεσίες και οι εποπτευόμενοι φορείς του ΥΠΠΟ να συνεργάζονται με δημιουργικό τρόπο, αποδεικνύοντας ότι ο ελληνικός πολιτισμός αποτελεί ενιαίο αδιάσπαστο σύνολο, που αναπτύσσεται αδιάλειπτα από την αρχαιότητα έως σήμερα.

Το Τελωνείο μετατρέπεται σε ενεργό οργανισμό πολιτισμού και δημιουργίας, σημείο αναφοράς της πόλης και εφαλτήριο εξωστρέφειας και σύγχρονης ταυτότητας. Ευχαριστώ όλους όσοι συνέβαλαν στην υλοποίηση του έργου. Ιδιαίτερα τον Γενικό Γραμματέα Γιώργο Διδασκάλου, στο πρόσωπο του Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων Γιώργου Παπανδρέου όλο το προσωπικό της υπηρεσίας, την Πρόεδρο και τη Γενική Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Όλγα Μεντζαφού και Συραγώ Τσιάρα και τις επιμελήτριες της έκθεσης, τον Καλλιτεχνικό Διευθυντή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Γιώργο Κουμεντάκη, για την υποδειγματική συνεργασία μας. Ελπίζω οι κάτοικοι του Ναυπλίου να αγκαλιάσουν το Τελωνείο τους και οι επισκέπτες να το ανακαλύψουν ως σημείο πολιτιστικής εμπειρίας και μνήμης».

Η εκδήλωση των εγκαινίων πλαισιώθηκε από τα εγκαίνια της έκθεσης «Θάλασσα, ζείδωρος πνοή», σε συνεργασία με την Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου. Η έκθεση, βασισμένη στην παρουσίαση που είχε προηγηθεί στα Ηνωμένα Έθνη στη Νέα Υόρκη, εμπλουτισμένη με νέα έργα και επιμελημένη από τη Λαμπρινή Καρακούρτη – Ορφανοπούλου σε συνεργασία με την Έφη Αγαθονίκου, φωτίζει τη διαχρονική σχέση των Ελλήνων με τη θάλασσα μέσα από τη θαλασσογραφία, αναδεικνύοντας το Ναύπλιο ως λιμάνι-σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού.

Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 20 Σεπτεμβρίου 2025 και ο χώρος θα είναι εφεξής ανοικτός στο κοινό, ενισχύοντας την πολιτιστική ταυτότητα του Ναυπλίου και λειτουργώντας ως τόπος εξωστρέφειας και δημιουργικής συνεργασίας.

Στην τελετή των εγκαινίων παραβρέθηκαν ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Γιάννης Ανδριανός, ο Γενικός Γραμματέας Πολιτισμού του Υπουργείου Πολιτισμού Γιώργου Διδασκάλου, ο βουλευτής Αργολίδας του ΣΥΡΙΖΑ Γιώργος Γαβρήλος, ο καλλιτεχνικός διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Γιώργος Κουμεντάκης, η πρόεδρος του ΔΣ της Εθνικής Πινακοθήκης Όλγα Μεντζαφού, η Γενική Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Συραγώ Τσιάρα, τοπικοί παράγοντες και πλήθος κόσμου.

Διαβάστε ακόμα:

Μενδώνη – Αργολίδα: Όταν… προλαβαίνεις τις εξελίξεις και μιλάς μέσα από ρεπορτάζ (βίντεο, εικόνες)

Ο καβγάς της Μενδώνη στο Άργος αποκάλυψε και άλλα ερωτήματα που θέλουν απαντήσεις (βίντεο, εικόνες)

Χρειάζονται… ανασκαφές για να βρεθούν οι υποσχέσεις έργων κ. Μενδώνη; (εικόνες)

Η Επίδαυρος αποκτάει νέο αρχαιολογικό μουσείο, προκειμένου να στεγάσει τα σημαντικά ευρήματα από το ιερό του Ασκληπιού, ένα μέρος των οποίων εκτίθεται σήμερα στο υπάρχον παλαιό κτήριο, που έχει ξεπεράσει τον έναν αιώνα ύπαρξης, αλλά και έχει ξεπεραστεί βέβαια εντελώς, μουσειακά.

Αυτό είναι ένα πού σημαντικό γεγονός για τον νομό μας και την πολιτιστική κληρονομιά του και πίσω από αυτή τη δημιουργία είναι ο Βασίλης Λαμπρινουδάκης. Πρόκειται για τον αρχαιολόγο που ασχολείται με τη δημιουργία του νέου αρχαιολογικού μουσείου της Επιδαύρου, καθώς θα βασιστεί σε δική του πρόταση.

Οι χρήσεις που προτείνονται για το νέο κτήριο του μουσείου από την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας έχουν λάβει υπ’ όψιν την προκαταρκτική μουσειολογική πρόταση, που έχει συνταχθεί από τον εξέχοντα αρχαιολόγο, καθηγητή Βασίλειο Λαμπρινουδάκη, ο οποίος ανασκάπτει και μελετά το ιερό του Ασκληπιού για περισσότερο από 50 χρόνια.

Στη συνέχεια θα σας παρουσιάσουμε τι προβλέπεται να ετοιμαστεί με βάση τα σχέδια και ποιες θα είναι οι χρήσεις του νέου αρχαιολογικού μουσείου. Θα σας ενημερώσουμε για την ιστορία του μουσείου και τα εκθέματα. Με πληροφορίες του Μ. Θερμού (MonoNews Ανασκαφή). Ακολούθως, μπορείτε να διαβάσετε και τι ανέφερε ο Βασίλειος Λαμπρινουδάκης στην εφημερίδα «Lifo», μαθαίνοντας πολλά πράγματα για τον συγκεκριμένο αρχαιολόγο.

Εκεί θα χτιστεί το νέο μουσείο

Το νέο κτήριο, εμβαδού περί τα 2.500 τμ προβλέπεται να ανεγερθεί στην περιοχή, όπου βρίσκεται το Ξενία και οι άλλες σύγχρονες εγκαταστάσεις που εξυπηρετούν διάφορες χρήσεις (Θεατρικό Μουσείο, καμαρίνια, γραφεία, αρχεία, βιβλιοθήκη, εργαστήριο συντήρησης, αποθήκες κ.λπ.). Το σημείο βρίσκεται εκτός του μνημειακού συνόλου του Ασκληπιείου, στο οποίο επίσης, δεν υπάρχουν αρχαιολογικά κατάλοιπα ενώ στην ίδια περιοχή, ας σημειωθεί, είναι ήδη υπό ανέγερση το πωλητήριο του ΟΔΑΠ, καθώς και ένα κτήριο πολλαπλών χρήσεων για το Ελληνικό Φεστιβάλ.

Σε γενικές γραμμές δηλαδή, είναι το καταλληλότερο για τη χωροθέτηση του νέου μουσείου, καθώς έτσι ολοκληρώνεται ο σχεδιασμός για την συγκέντρωση όλων των νέων κτηριακών εγκαταστάσεων, που απαιτούνται για την λειτουργία του αρχαιολογικού χώρου.

Πιο συγκεκριμένα, και σύμφωνα με το κτηριολογικό πρόγραμμα που κατατέθηκε στο Συμβούλιο Μουσείων του υπουργείου Πολιτισμού, το μουσείο προβλέπεται να κτισθεί στο τέλος της νέας διαδρομής περιήγησης στον αρχαιολογικό χώρο, που θα ξεκινά από τα Προπύλαια (την αρχαία είσοδο) του ιερού στα βόρεια και θα καταλήγει στο αρχαίο θέατρο, στο νότιο άκρο του ιερού και στην έξοδό του από αυτό. Σε κάθε περίπτωση πάντως, όλη αυτή η περιοχή βρίσκεται εντός της Ζώνης Α’ του κηρυγμένου αρχαιολογικού χώρου.

Οι χρήσεις του νέου μουσείου

Σημαντικό είναι το γεγονός εξάλλου, ότι οι χρήσεις που προτείνονται για το νέο κτήριο του μουσείου από την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας έχουν λάβει υπ’ όψιν την προκαταρκτική μουσειολογική πρόταση, που έχει συνταχθεί από τον εξέχοντα αρχαιολόγο, καθηγητή Βασίλειο Λαμπρινουδάκη, ο οποίος ανασκάπτει και μελετά το ιερό του Ασκληπιού για περισσότερο από 50 χρόνια.

Σύμφωνα με αυτήν η μόνιμη έκθεση στο ισόγειο του κτηρίου θα καταλαμβάνει έκταση 1.100 τμ ενώ το μουσείο εκτός από τον χώρο υποδοχής και τα γραφεία του θα διαθέτει επίσης αίθουσα πολλαπλών χρήσεων για διαλέξεις, εκπαιδευτικά προγράμματα στο ημιυπόγειο ενώ φυσικά θα υπάρχουν και όλοι οι απαιτούμενοι βοηθητικοί χώροι και οι απαραίτητες εγκαταστάσεις.

Η όλη πρόταση εξάλλου, για τη δημιουργία ενός νέου κτηρίου, αφορά στον ευρύτερο σχεδιασμό της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αργολίδας και έρχεται να συμπληρώσει το πρώτο τμήμα του αρχικού σχεδιασμού για την ανάδειξη του Ασκληπιείου σε αρχαιολογικό και περιβαλλοντικό πάρκο, μέσω της υπογραφείσας από το 2019 Προγραμματικής Σύμβασης μεταξύ Υπουργείο Πολιτισμού, Περιφέρειας Πελοποννήσου και Δήμου Επιδαύρου.

Η ιστορία και τα εκθέματα

Εντός του αρχαιολογικού χώρου του ιερού του Ασκληπιού, που αποτελούσε την μητρόπολη όλων των ασκληπιείων του αρχαίου κόσμου βρίσκεται το εν λειτουργία αρχαιολογικό μουσείο, που κτίσθηκε το 1898-1900 από την Αρχαιολογική Εταιρεία. Άρχισε να λειτουργεί το 1909 στεγάζοντας πολλά από τα ευρήματα των ανασκαφών, που είχαν διεξαχθεί από το 1881 ως το 1928 από τον αρχαιολόγο Παναγή Καββαδία. Στον ίδιο οφείλεται και η έκθεση των αρχαίων, που διατηρείται ως σήμερα, χαρακτηριστικό δείγμα της μουσειακής αντίληψης των αρχών του 20ού αιώνα, με την πυκνή και παρατακτική διάταξη των εκθεμάτων, αν και αναγκαστική, λόγω της στενότητας του χώρου.

Τα εκθέματα του Μουσείου χρονολογούνται από την Αρχαϊκή ως την Ρωμαϊκή εποχή και προέρχονται από τα Προπύλαια του ιερού, τον ναό του Ασκληπιού και τον ναό της Άρτεμης και τον Θόλο της Επιδαύρου. Είναι επιγραφές, ιατρικά εργαλεία, σίμες αρχαίων κτηρίων, ακροκέραμα, ανάγλυφα, αγάλματα μεγάλου μεγέθους αλλά και πολλά μικρά αναθήματα, το σημαντικό γνωστό, ημιτελές κορινθιακό κιονόκρανο που βρέθηκε κοντά στη Θόλο, καθώς και μεγάλα τμήματα σημαντικών αρχαίων κτηρίων.

Στο μουσείο εκτίθενται επίσης και εκμαγεία σημαντικών αγαλμάτων όπως της Υγείας 4ου π.Χ. αιώνα, της Αφροδίτης (ρωμαϊκό αντίγραφο), του Ασκληπιού (Ρωμαϊκής εποχής), των αετωμάτων του ναού του Ασκληπιού, των ακρωτηρίων του ναού της Άρτεμης καθώς και αναγλύφων, τα οποία βρίσκονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στην Αθήνα.

Το κτήριο του μουσείου, ένα από τα αρχαιότερα της Ελλάδας είναι κτισμένο μεταξύ του αρχαίου Θεάτρου και του υπόλοιπου ιερού του Ασκληπιού, στη νότια πλευρά μικρού χειμάρρου και αποτελείται από τον προθάλαμο και δύο μακρόστενες αίθουσες. Στην νότια του πλευρά κατασκευάστηκε μεταγενέστερα πρόσθετο υπόστεγο, το οποίο στεγάζει μεγάλο αριθμό επιγραφών.

Βασίλης Λαμπρουδάκης: Ο αρχαιολόγος πίσω από το νέο μουσείο της Επιδαύρου

Ο αρχαιολόγος που ασχολείται με τη δημιουργία του νέου αρχαιολογικού μουσείου της Επιδαύρου, καθώς θα βασιστεί σε δική του πρόταση, είναι ο Βασίλης Λαμπρινουδάκης. Από τις ανασκαφές στην Επίδαυρο και τη Νάξο, ο ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας αφηγείται μια ζωή αφιερωμένη στην ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Και όπως λέει, το πιο πολύτιμο εύρημα δεν ήταν αρχαιολογικό – ήταν η γυναίκα του.

Τα ανέφερε ο ίδιος στην εφημερίδα «Lifo», μιλώντας και για την Επίδαυρο. Διαβάστε όσα αποκάλυψε:

Γεννήθηκα στη Χίο τον Ιούλιο του 1939 και έζησα στο νησί μέχρι τα δεκαοκτώ μου χρόνια, όταν έφυγα για σπουδές στην Αθήνα. Μεγάλωσα στο αστικό περιβάλλον της πόλης, σε μια εποχή γεμάτη αντιθέσεις. Αποφοίτησα από το Γυμνάσιο Aρρένων Χίου, ένα σχολείο με μακρά πνευματική παράδοση από την εποχή που το ίδρυσε ο Όσιος Αθανάσιος ο Πάριος. Το σπίτι μας βρισκόταν μόλις λίγα βήματα από τη βιβλιοθήκη Κοραή – έναν πνευματικό θησαυρό που επισκεπτόμουν συχνά και που διαμόρφωσε την αγάπη μου για τη γνώση και την Ιστορία. Από την παιδική μου ηλικία κουβαλώ ένα πλήθος αναμνήσεων.

Δεν ξεχνώ τις ατέλειωτες ώρες παιχνιδιού στη γειτονιά με τους φίλους μου αλλά ούτε και τις δυσκολίες και τις στερήσεις της περιόδου της γερμανικής κατοχής, που σημάδεψαν τη γενιά μου. Θυμάμαι επίσης με ευχαρίστηση τα μαθήματα γαλλικών στο κολέγιο Saint Joseph, που λειτουργούσε τότε στη Χίο. Ως παιδί, ήμουν ιδιαίτερα σκανταλιάρης και ατίθασος. Από τις ζωντανές εκείνες αναμνήσεις ξεχωρίζω τις φάρσες μας: μαζί με τους συμμαθητές μου βάζαμε φωτιά σε παλιά φιλμ και τα πετούσαμε από το παράθυρο. Οι καλόγριες, βλέποντας πως δεν μας έβαζαν εύκολα σε τάξη, συχνά μας άφηναν τελικά να κάνουμε ό,τι θέλαμε.

• Οι γονείς μου ήταν πρόσφυγες από την περιοχή της Σμύρνης. Και στους δύο χρωστάω τις ηθικές αρχές και αξίες που διέπουν σταθερά τη ζωή μου. Ιδιαίτερα στον πατέρα μου οφείλω την αγάπη για τα γράμματα και τη γνώση της αγγλικής γλώσσας. Ξέρετε, ο πατέρας μου έζησε για χρόνια στην Αμερική και όταν επέστρεψε δίδασκε αγγλικά στη Χίο. Όσον αφορά τη μητέρα μου, θα έλεγα ότι της χρωστώ την ικανότητα να προσεγγίζω με θετικό τρόπο τα όποια προβλήματα της ζωής.

«Η ζωή μου με έχει διδάξει πως η τίμια εργασία, αργά ή γρήγορα, αμείβεται. Και κάτι ακόμη σημαντικό: το έργο που έχεις παραγάγει δεν μπορεί κανείς να σ’ το αφαιρέσει. Είναι τελικά αυτό που μένει, όταν όλα τα άλλα παρέλθουν».

Σπούδασα Κλασική Αρχαιολογία και Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Δίδαξα έως το 2006 (οπότε και αφυπηρέτησα ως ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας), ενώ το επιστημονικό μου έργο επικεντρώνεται στην αρχαία ελληνική τέχνη, την αρχιτεκτονική, την τοπογραφία της αρχαίας Ελλάδας, την επιγραφική, τη θρησκεία και λατρεία των αρχαίων, τη θεωρία της αρχαιολογίας, καθώς και τη διαχείριση και ανάδειξη μνημείων. Για μένα, η αρχαιολογία είναι πρωτίστως Ιστορία.

Ανατρέχοντας στο παρελθόν, αναγνωρίζω πως το άσβεστο ενδιαφέρον μου για την Ιστορία γεννήθηκε μέσα από τα μαθήματα –και τις παράπλευρες δράσεις– ενός φωτεινού δασκάλου στο Γυμνάσιο της Χίου: του Γιάννη Κουνέλλη. Μαζί του επισκεπτόμασταν μνημεία στο νησί, προσπαθώντας να αναπλάσουμε την ιστορία τους και να αποκωδικοποιήσουμε τα μηνύματά τους. Διδάσκοντας, έμαθα πως ταυτόχρονα διδάσκεσαι κι εσύ. Και κάτι ακόμη: στα χρόνια που ήμουν καθηγητής στο πανεπιστήμιο, συνειδητοποίησα ότι ο καλός συνδικαλισμός μπορεί να αποφέρει καρπούς και να κάνει καλό, ενώ ο κακός λειτουργεί ως φρένο και τροχοπέδη.

• Όλα αυτά τα χρόνια είχα την τιμή να διευθύνω τις αρχαιολογικές έρευνες, τις εργασίες ανασκαφής, αναστήλωσης και ανάδειξης στο Ασκληπιείο και στην αρχαία πόλη της Επιδαύρου. Παράλληλα, υπηρέτησα ως διευθυντής των ανασκαφών και των εργασιών του Πανεπιστημίου Αθηνών σε σειρά σημαντικών αρχαιολογικών θέσεων στη Νάξο: στη Γρόττα, στο Ιερό των Υρίων, στο Ιερό του Γύρουλα, καθώς και στην περιοχή των αρχαίων λατομείων και του υδραγωγείου των Μελάνων. Επίσης, διηύθυνα τις ανασκαφές στην Παλαιομάνινα της Ακαρνανίας.

Η ανασκαφή και ανάδειξη των αρχαιολογικών χώρων των Υρίων και του Γύρουλα στη Νάξο τιμήθηκε με το Α΄ Βραβείο της Europa Nostra. Δεν ήταν κάτι εύκολο. Η πρόταση για βράβευση κατατέθηκε από την Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού και η συγκίνηση ήταν μεγάλη όταν πληροφορηθήκαμε πως, ανάμεσα σε περισσότερα από σαράντα αντίστοιχα έργα σε μνημεία διαφόρων εποχών από όλη την Ευρώπη, η Νάξος απέσπασε την κορυφαία διάκριση. Σημαντική προσωπική στιγμή αποτέλεσε και η απονομή, το 2003, του παράσημου του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, ως αναγνώριση της συμβολής μου στην προβολή της ελληνικής ιστορίας και αρχαιολογίας σε διεθνές επίπεδο.

Τα ευρήματα που με συγκινούν ιδιαίτερα είναι αυτά που παρέχουν νέα στοιχεία για τη γνώση του παρελθόντος και ιδιαίτερα εκείνα που επιβεβαιώνουν μια υπόθεση που έχει κάνει κανείς κατά την ερευνητική στόχευσή του. Για παράδειγμα, στον ναό της Δήμητρας στο Σαγκρί της Νάξου οι παραστάδες των θυρών είχαν έναν χαρακτηριστικό τρόπο ανάρτησης της θύρας. Σ’ έναν άλλο χώρο κοντά στην πόλη, στα Ύρια, σ’ ένα εκκλησάκι ήταν εντοιχισμένο ένα κομμάτι τέτοιας παραστάδας, όμως τα στοιχεία του τρόπου ανάρτησης είχαν άλλες διαστάσεις από εκείνες του Σαγκρίου. Η λογική υπόθεση που προέκυπτε ήταν ότι στην περιοχή υπήρχε άλλος αρχαίος ναός, ανάλογος με αυτόν του Σαγκρίου. Η χαρά και ικανοποίηση ήταν λοιπόν μεγάλη όταν, μετά από διερευνητικές συζητήσεις με τους κατοίκους και ανασκαφική έρευνα εντοπίστηκε ο αρχαϊκός ναός του Διονύσου στα Ύρια. Είμαι πολύ περήφανος για όσα φέραμε στο φως στο νησί της Νάξου. Βρέθηκα στο νησί το 1961 ως τελειόφοιτος Αρχαιολογίας για να συμμετάσχω στην ανασκαφή στη Νάξο, ύστερα από πρόσκληση του Νίκου Κοντολέοντος.

Οι πρώτες μου εμπειρίες από την ανασκαφή φαντάζουν σήμερα στο μυαλό μου κάπως μυθικές. Μικρή πόλη σε σχέση με τη Χίο, δύσκολη ανασκαφή στη συνήθως ανταριασμένη ακτή της Γρόττας, που έφθανε στα αρχαία πολύ κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, ωράριο από τις επτά το πρωί ως τις πέντε το απόγευμα, έρευνα σε περισσότερες περιοχές με διαφορετικών εποχών αρχαία (Γρόττα, Απλώματα, Αγορά, Γύρουλας στο Σαγκρί). Και, πάνω απ’ όλα, σοβαρές απαιτήσεις στην ανασκαφή από έναν πρωτόπειρο τελειόφοιτο Αρχαιολογίας, αφού αρχή του Νίκου Κοντολέοντος ήταν ότι στα βαθιά μαθαίνεις κολύμπι.

• Όσον αφορά στο νησί της Νάξου, θυμάμαι ακόμη ένα περιστατικό. Το 1982 επιχειρήσαμε μια μικρή ανασκαφή γύρω από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, η οποία όμως απέδωσε αποκλειστικά χριστιανικές ταφές, χωρίς άλλα αρχαιολογικά ευρήματα. Τότε αποφασίσαμε να εφαρμόσουμε μεθόδους ντετέκτιβ. Αρχίσαμε να ρωτάμε τους ντόπιους που καλλιεργούσαν τα γύρω χωράφια: «Μήπως σκάβοντας πέσατε ποτέ πάνω σε κάτι αρχαίο;». Οι απαντήσεις ήταν συνήθως: «Στο δικό μου χωράφι, όχι. Αλλά άκουσα ότι στου τάδε κάτι είχε βρεθεί». Συλλέγοντας και συγκρίνοντας αυτές τις μαρτυρίες, κάναμε μια ιδιότυπη στατιστική, σε ποιον γείτονα συνέκλιναν οι περισσότερες σχετικές πληροφορίες. Έτσι καταλήξαμε σε ένα συγκεκριμένο σημείο, περίπου 200 μέτρα βορειοανατολικά του Αγίου Γεωργίου, όπου ξεκινήσαμε επιτόπια έρευνα του εδάφους. Καθώς η έρευνά μας άρχισε να δείχνει ότι βρισκόμασταν στον σωστό δρόμο, οι ντόπιοι μάς αποκάλυψαν ότι το 1961 είχε γίνει πράγματι εκεί μια λαθρανασκαφή. Οι αρχαιοκάπηλοι όμως απογοητεύτηκαν, καθώς βρήκαν μόνο μάρμαρα και όχι αγάλματα ή ειδώλια. Μας υπέδειξαν τον χώρο και πολύ σύντομα εντοπίσαμε τον σχετικά πρόσφατο λάκκο τους. Από τα περιφρονημένα κατάλοιπα καταλάβαμε αμέσως πως ανήκαν σε μεγάλο αρχαίο οικοδόμημα. Η συνέχεια των ανασκαφών επιβεβαίωσε τις υποψίες μας: επρόκειτο για τη νοτιοδυτική γωνία του ναού του Διονύσου, ανακατασκευασμένη κατά τα ρωμαϊκά χρόνια.

• Το δεύτερο παράδειγμα αφορά την Επίδαυρο. Ένας βωμός στο κέντρο του Ασκληπιείου διαπιστώθηκε ότι ήταν αξονικά προσανατολισμένος προς τη Θόλο. Ο βωμός είχε τρεις φάσεις λειτουργίας, η πρώτη από τις οποίες ήταν αρχαϊκή, αναγόμενη στο τέλος του 7ου πΧ αιώνα. Όμως η Θόλος, με την οποία λόγω προσανατολισμού φαινόταν να συνδέεται ο βωμός, χρονολογείται στον 4ο π.Χ. αι. Το λογικό συμπέρασμα και εδώ ήταν ότι πριν από τη Θόλο στη θέση της υπήρξε αντίστοιχο οικοδόμημα προς το οποίο έβλεπε ο βωμός. Και εδώ η συγκίνηση ήταν πολύ μεγάλη, όταν η ανασκαφή δίπλα και κάτω από τη Θόλο άρχισε να αποκαλύπτει ένα κτίριο με υπόγειο, προδρομικό της Θόλου.

• Η Επίδαυρος είναι για μένα ο τόπος στον οποίο τεκμηριώνεται με μνημεία χωρίς διακοπή η ιστορία της φροντίδας της υγείας από την προϊστορική εποχή μέχρι το τέλος της αρχαιότητας και ο τόπος όπου άκμασε το μεγαλύτερο θεραπευτήριο της αρχαιότητας. Είναι το μεγάλο σχολείο για την απόκτηση γνώσης για την ιστορία της ιατρικής, και είναι ακόμη ο χώρος των ευχάριστων εμπειριών από την αποκάλυψη άγνωστων ως σήμερα μνημείων της και διερεύνησης της ιστορίας και των μηνυμάτων τους. Τόπος φροντίδας σώματος και ψυχής. Αυτό το διάστημα ασχολούμαι ενδελεχώς με τη δημιουργία του νέου αρχαιολογικού μουσείου που θα αποκτήσει η Επίδαυρος.

Το νέο κτήριο, εμβαδού περί τα 2.500 τμ, προβλέπεται να ανεγερθεί στην περιοχή. Σύμφωνα με τη μουσειολογική πρόταση που έχω συντάξει, η μόνιμη έκθεση θα εκτίθεται στο ισόγειο του κτιρίου και θα καταλαμβάνει μια έκταση 1.100 τμ. Την ίδια στιγμή, το μουσείο, εκτός από τον χώρο υποδοχής και τα γραφεία του, θα διαθέτει ακόμη μια αίθουσα πολλαπλών χρήσεων που θα λειτουργεί για διαλέξεις και εκπαιδευτικά προγράμματα στο ημιυπόγειο, ενώ έχουν προβλεφθεί και άλλοι βοηθητικοί χώροι σε ένα σύνολο 200 τ.μ. Σκεφτείτε ότι όλα τα ευρήματα που αφορούν τον Απόλλωνα Μαλεάτα βρίσκονται στις αποθήκες. Είναι πλέον σαφές ότι το υφιστάμενο μουσείο στον αρχαιολογικό χώρο της Επιδαύρου δεν ανταποκρίνεται ούτε στις σύγχρονες ανάγκες ούτε στη σπουδαιότητα του χώρου.

Γι’ αυτόν τον λόγο, δημιουργείται ένα νέο μουσείο, το οποίο θα αναδείξει με σύγχρονο τρόπο την ιστορία της ιατρικής μέσα από τα κινητά ευρήματα του Ασκληπιείου. Το παλαιό μουσείο όμως δεν καταργείται. Αντιθέτως, διατηρείται και αποκτά έναν νέο ρόλο: εκεί θα εκτίθενται οι οικοδομικές επιγραφές, οι οποίες τεκμηριώνουν τον τρόπο διαχείρισης των οικονομικών και τεχνικών έργων της εποχής. Ο επισκέπτης θα έχει έτσι τη δυνατότητα να γνωρίσει την αρχιτεκτονική μορφή και τη διοικητική οργάνωση του ιερού. Ελπίζουμε ότι σε διάστημα δύο ετών το νέο μουσείο θα είναι έτοιμο να υποδεχθεί το κοινό.

• Η θητεία μου στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο υπήρξε για μένα το μεγαλύτερο σχολείο ενημέρωσης για την αρχαιολογική έρευνα στην Ελλάδα αλλά και για τους τρόπους διαχείρισης των μνημείων. Οι περισσότερες αποφάσεις του Συμβουλίου είναι καθοριστικές για την τύχη των μνημείων τα οποία αφορούν. Μια από αυτές είναι, π.χ., ο καθορισμός των ζωνών προστασίας των μνημείων. Και θεωρώ ότι τα τελευταία χρόνια έχει γίνει πολύ καλή δουλειά για την ανάδειξη των μνημείων της Αθήνας και την προσβασιμότητα και αναγνωσιμότητά τους από το ευρύ κοινό. Τώρα, αν μπορούσα να αναστήσω ένα κτήριο που έχει χαθεί στο πέρασμα του χρόνου; Είναι πολλά. Μια σημαντική περίπτωση είναι η περίφημη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, που καταστράφηκε από φωτιά κατά τη διάρκεια των ρωμαϊκών εμφύλιων πολέμων. Μια διαφορετική περίπτωση είναι ο ναός της Αγροτέρας Αρτέμιδος στον Ιλισό, ανάλογης σπουδαιότητας για την αρχιτεκτονική με τον ναό της Αθηνάς Νίκης στην Ακρόπολη, που κατεδαφίστηκε από τον βοεβόδα της Αθήνας Χατζή Αλή Χασεκή το 1776.

• Από τότε που ξεκίνησα μέχρι σήμερα, η αρχαιολογία έχει αλλάξει. Σε θεωρητικό επίπεδο έχει αναπτυχθεί περισσότερο ως προς τη μελέτη των κοινωνικών δομών των αρχαίων κοινωνιών, στο μεθοδολογικό και τεχνικό επίπεδο έχει αναπτυχθεί η διεπιστημονική έρευνα των καταλοίπων του παρελθόντος, και στο επίπεδο διαχείρισης των μνημείων η συντήρηση και αποκατάσταση των ήδη γνωστών μνημείων αφενός βαρύνει στις επιλογές μας περισσότερο από την αποκάλυψη νέων και αφετέρου έχει αναπτύξει εξαιρετική τεχνογνωσία για την προστασία και προβολή της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

• Ακούμε το συχνά το δίλημμα: τουριστική ανάπτυξη ή «αρχαία»; Είναι μια δύσκολη εξίσωση, που όμως πάντα με σεβασμό στα μνημεία αλλά και με κοινωνική ευαισθησία μπορεί να λυθεί. Στη διαχείριση των μνημείων, ανάλογα με την κλίμακα αξιών τους, υπάρχει η περίπτωση διατήρησης του μνημείου ορατού και επισκέψιμου, ώστε να απαιτείται απαλλοτρίωση του ιδιωτικού χώρου στον οποίο αυτό βρίσκεται· υπάρχει η περίπτωση της διατήρησης σε υπόγειο και η περίπτωση της επίχωσης, ώστε να μπορεί να οικοδομηθεί υπό όρους ο ιδιωτικός χώρος· ή μπορεί να κριθεί ότι ενδείκνυται η απόσπαση και μεταφορά των αρχαίων σε άλλο χώρο ή ακόμα και η αρχαιολογική διάλυσή τους. Πάντα υπάρχουν λύσεις. Θυμηθείτε τη μεταφορά σημαντικών εκθεμάτων από την αρχαιολογική ανασκαφή του Συντάγματος στην Πανεπιστημιούπολη του Ζωγράφου. Λύση είναι ακόμη και η διάλυση με επιστημονικό τρόπο, όταν το εύρημα δεν έχει ιδιαίτερη αξία. Τέτοιες λύσεις δόθηκαν, επί παραδείγματι, όταν κατασκευάστηκε η Αττική Οδός.

• Η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν αρχαιολόγο είναι η έντονη οικοδομική δραστηριότητα, η οποία, σε συνδυασμό με την εγγενή στην αρχαιολογική έρευνα χρονοβόρα διαδικασία, απαιτεί πολύ αυξημένη απασχόληση, που το υπάρχον προσωπικό στην αρμόδια κρατική υπηρεσία δεν μπορεί πολλές φορές να καλύψει. Από την άλλη πλευρά, μια θετική πρόκληση για τον αρχαιολόγο του σήμερα είναι το έντονα αυξημένο ενδιαφέρον του κοινού, το οποίο μάλιστα στις μέρες μας είναι υψηλότερου μορφωτικού επιπέδου. Ο αρχαιολόγος πρέπει σήμερα στους μνημειακούς χώρους και στα μουσεία να συνθέτει και να παρουσιάζει ένα έγκυρο, θελκτικό και εύκολα κατανοητό αφήγημα για τη σημασία και τα μηνύματα των χώρων και των μνημείων που έχει στην αρμοδιότητά του.

• Προσωπικά, πιστεύω ότι η διαχείριση των μνημείων είναι επιστήμη, γιατί χρησιμοποιεί και παράγει διεπιστημονικές γνώσεις για την προστασία και την ανάδειξη των μνημείων. Ωστόσο είναι και τέχνη, γιατί χρειάζεται εξειδικευμένες ικανότητες και εμπειρία για την εφαρμογή των γνώσεων αυτών, αλλά είναι και δημόσια πολιτική, αφού η προστασία των μνημείων είναι αρμοδιότητα του κράτους και οι επιλογές των κυβερνήσεων επηρεάζουν τον τρόπο που θα γίνει και την έκταση που θα πάρει.

• Αναρωτιέμαι πολλές φορές τι κάνει μοναδική την ελληνική αρχαιολογία. Πρώτα απ’ όλα, ο πλούτος, η υψηλή ποιότητα και το διαχρονικό εύρος του πολιτιστικού αποθέματος της Ελλάδας. Οι Έλληνες αρχαιολόγοι, με την εμπειρία που τους χαρίζει η ενασχόληση με αυτόν τον πλούτο και την άμεση επαφή μέσω της ανασκαφής με τα κατάλοιπα του παρελθόντος, διακρίνονται στον διεθνή χώρο για τη σφαιρική γνώση του αντικειμένου τους και τις αντίστοιχες ερμηνείες τους.

• Η αρχαία λατρεία και θρησκεία έχει αφήσει πάμπολλα πολιτιστικά κατάλοιπα στη σημερινή ζωή. Τι να πρωτοθυμηθώ; Είναι πολλά, από την ονοματοθεσία των παιδιών (τα εγγόνια παίρνουν το όνομα του παππού και της γιαγιάς = αναγέννηση) και τις φωτιές του Αϊ-Γιάννη (καθαρμός) μέχρι το σιτάρι και το ρόδι στα κόλλυβα των μνημοσύνων (καθαρή επιβίωση της λατρείας της Δήμητρας και της Περσεφόνης, που σχετίζεται με τη διαλεκτική σχέση του θανάτου με τη ζωή). Η επίδραση της αρχαίας λατρείας φαίνεται και στη σημερινή τέχνη και πολιτιστική δραστηριότητα, με τη χρήση των προσώπων των θεών ή θεμάτων από την ελληνική μυθολογία, όπως, για παράδειγμα, η θυσία της Ιφιγένειας στο θέατρο.

• Ζούμε στην εποχή της ταχύτητας και της εικόνας και αρκετοί διερωτώνται πώς μπορεί να βρει κάποιος χώρο για μελέτη και προβολή της αρχαίας τέχνης. Η εικόνα είναι πράγματι το κύριο μέσο με το οποίο επικοινωνούμε σήμερα. Η εικαστική παραγωγή των αρχαίων Ελλήνων, πλαστική, ζωγραφική, αγγειογραφία, ψηφιδωτά κ.ά. υπήρξε πλουσιότατη και έχει σωθεί σε μεγάλο βαθμό. Τα αρχαία έργα, όπως και τα σύγχρονα έργα τέχνης, εκφράζουν την κοσμοθεωρία του δημιουργού τους και της εποχής τους, και έτσι αποδίδουν άμεσα την ιστορική στιγμή κατά την οποία παράχθηκαν, αποτελώντας τα πιο άμεσα τεκμήρια για την ανασύσταση του παρελθόντος. Στο τέλος του 20ού αιώνα, μια διεθνής ομάδα μελετητών της αρχαίας εικονογραφίας κατέγραψε και παρουσίασε σε μια εγκυκλοπαίδεια οκτώ διπλών τόμων όλες τις σωζόμενες αρχαίες ελληνικές, ρωμαϊκές και ετρουσκικές μυθολογικές παραστάσεις σε όλο τον κόσμο. To έργο αυτό ανταποκρίθηκε στο ενδιαφέρον όχι μόνο των ειδικών αλλά και του ευρύτερου κοινού και αναζωογόνησε τις σπουδές για την αρχαία εικονογραφία και την έμπνευση σύγχρονων δημιουργών από αυτήν.

• Στις μέρες μας, με ανησυχούν ιδιαίτερα φαινόμενα όπως η νεανική παραβατικότητα, η διάδοση των ναρκωτικών, οι πόλεμοι που εκτυλίσσονται στη γειτονιά μας, καθώς και ο αδιάκοπος βομβαρδισμός από τα μέσα ενημέρωσης με ειδήσεις γύρω από τη βία, τις συγκρούσεις και το έγκλημα. Η συνεχής αυτή έκθεση δεν αφήνει ανεπηρέαστη την ψυχολογία, ούτε την κοινωνική μας συνοχή. Σε ό,τι αφορά την ελληνική κοινωνία, πιστεύω ότι έχει εξελιχθεί σημαντικά και δεν θα πρέπει να χαρακτηρίζεται εύκολα ως «συντηρητική».

Η διαχρονικά ισχυρή παρουσία και αντοχή του θεσμού της οικογένειας, σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές κοινωνίες, δεν αποτελεί απαραίτητα δείγμα συντήρησης, μπορεί αντιθέτως να λειτουργεί ως στήριγμα κοινωνικής συνοχής. Παράλληλα, ας μην ξεχνάμε ότι η ελληνική νομοθεσία έχει σημειώσει τα τελευταία χρόνια αξιοσημείωτα βήματα στον τομέα της συμπερίληψης. Σε αρκετούς τομείς, η κοινωνική ισότητα στην Ελλάδα αποτυπώνεται με ουσιαστικό τρόπο. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η υψηλή αναλογία γυναικών σε θέσεις πανεπιστημιακών διδασκόντων, κάτι που δεν παρατηρείται το ίδιο συχνά σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Φυσικά, υπάρχουν ακόμη φωνές συντηρητισμού και σκληρές κοινωνικές εκφάνσεις. Όμως, στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτές αποδοκιμάζονται από τη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών. Άλλωστε, είναι σημαντικό να αποσαφηνίσουμε τι εννοούμε με τον όρο «συντήρηση». Η προσήλωση σε δοκιμασμένες και αποτελεσματικές κοινωνικές πρακτικές δεν είναι οπισθοδρόμηση – μπορεί, αντιθέτως, να αποτελέσει τη βάση για πρόοδο με θετικό πρόσημο.

• Στην Αθήνα αγαπώ το ωραίο της κλίμα και τη ζωντάνια της πόλης, την πανταχού παρούσα πολιτιστική κληρονομιά της με λαμπρά μνημεία τόσο από το απώτερο παρελθόν όσο και από τη σύγχρονη εποχή, γύρω από τα οποία έχουν αναπτυχθεί χώροι ελεύθεροι από την καθημερινή πολύβουη κίνηση, όπως η οδός Διονυσίου Αρεοπαγίτου και το πάρκο της Ακαδημίας Πλάτωνος. Με ενοχλούν όμως η μόνιμη κυκλοφοριακή συμφόρηση στο μεγαλύτερο μέρος του Λεκανοπεδίου και τα κακόγουστα γκράφιτι σε δημόσια και ιδιωτικά κτίρια.

• Επιτυχία σημαίνει για μένα η επίτευξη του επιδιωκόμενου αποτελέσματος σε μια προσπάθεια δημιουργίας ενός σημαντικού έργου ή διαμόρφωσης μιας εποικοδομητικής κατάστασης πραγμάτων. Το τίμημα είναι σκληρή και εντατική δουλειά με παράλληλο περιορισμό σε καθημερινές «χαρές» και συχνά αντιμετώπιση δίκαιης ή άδικης κριτικής, ενίοτε δε και κακοήθους υπονόμευσης.

• Ο μεγαλύτερός μου φόβος είναι η ανθρώπινη αδυναμία, που μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένες αποφάσεις και πράξεις. Σήμερα, δύναμη μού δίνει η στήριξη της οικογένειάς μου, η θέληση να ολοκληρώσω τα έργα μου που βρίσκονται σε εξέλιξη και η πίστη μου στη βοήθεια του Θεού. Για μένα Θεός είναι εκείνη η υπερβατική δύναμη που διέπει τη φύση και τη ζωή μας, και που κατά τη θεολογία της Εκκλησίας είναι «ανέκφραστος, απερινόητος, αόρατος, ακατάληπτος, αεί ων, ωσαύτως ων», δηλαδή αυτός ο οποίος υπερβαίνει τη δυνατότητα της ανθρώπινης λογικής να τον κατανοήσει και να τον περιγράψει, πολλώ μάλλον να τον δει, και που είναι άχρονος, αιώνιος.

• Οι ανθρώπινες σχέσεις που αναπτύχθηκαν γύρω από την ανασκαφή σφράγισαν τη ζωή μου με τρόπο καθοριστικό. Το καλοκαίρι του 1963, μια όμορφη και χαρούμενη Ναξιώτισσα – η Πίτσα Λογαρά, φοιτήτρια τότε στο πρώτο έτος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών – άρχισε να επισκέπτεται την ανασκαφή και πολύ σύντομα έγινε αναπόσπαστο μέλος της ανασκαφικής παρέας. Εκείνη την περίοδο υπηρετούσα τη στρατιωτική μου θητεία, ωστόσο με ειδική άδεια κατάφερα να επιστρέψω και να συμμετάσχω ξανά στις ανασκαφές της Νάξου. Έτσι, το σπουδαιότερο εύρημα που μου επιφύλασσε η Νάξος δεν ήταν αρχαιολογικό: ήταν η γυναίκα μου.

• Από το 1963 και έπειτα, συνδέθηκα άρρηκτα με το νησί, με τα μνημεία και την ιστορία του, αλλά και –ίσως ακόμη περισσότερο– με τους ανθρώπους του. Από τότε χτίσαμε την οικογένεια που στάθηκε ο θεμέλιος λίθος για ό,τι ακολούθησε στην επαγγελματική μου πορεία. Ομολογώ πως αυτό υπήρξε και το μεγαλύτερό μου ρίσκο. Ο γάμος σε νεαρή ηλικία, χωρίς ακόμη σταθερή εργασία, είχε μέσα του ανασφάλεια και μια δόση περιπέτειας. Aποδείχθηκε, όμως, η πιο ευτυχής απόφαση της ζωής μου: με οδήγησε σε μια όμορφη οικογένεια, με μια εξαιρετική σύζυγο, δύο θαυμάσια παιδιά και δύο υπέροχα εγγόνια, την Εύα και τον Πάνο.

Δύσκολες καταστάσεις αντιμετωπίζει κανείς πολλές στη ζωή του. Στη δουλειά του, στις σχέσεις του, στην υγεία του, και δεν είναι εύκολο να τις αξιολογήσει. Σίγουρα κάτι που δεν λησμονώ ήταν το ατύχημα που είχα το 1999, όταν με χτύπησε αυτοκίνητο στη Νάξο – τελείωνα την ανασκαφή μου – και μου προκάλεσε συντριπτικό κάταγμα στο πόδι. Μεταφέρθηκα αεροπορικώς στην Αθήνα και συγκεκριμένα στο ΚΑΤ, όπου χειρουργήθηκα αμέσως. Την επόμενη μέρα ακριβώς έγινε ο μεγάλος σεισμός της Αθήνας και έπρεπε να φύγω αμέσως από το νοσοκομείο, όχι μόνο από φόβο για τους σεισμούς αλλά και επειδή χρειάζονταν κρεβάτια για τους τραυματισμένους. Έτσι έκανα αναγκαστικά την αποθεραπεία στο σπίτι μου, ταλαιπωρούμενος και από τους πολλούς μετασεισμούς.

• Ύστερα από τόσα χρόνια ζωής και εμπειριών, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα πως η αληθινή ευτυχία βρίσκεται στην ήσυχη συνείδηση και στην ικανότητα να ζει κανείς με αξιοπρέπεια, καλύπτοντας τις βασικές του ανάγκες. Δεν με φοβίζει ο θάνατος, άλλωστε είναι στη φύση μας το θνητό. Συνηθίζω να λέω σχετικά ότι αυτό που επιθυμώ είναι τα τέλη της ζωής μου να είναι «ανώδυνα, ανεπαίσχυντα και ειρηνικά», όπως τα θέλει η ευχή της Εκκλησίας. Αν κάτι μου λείπει, είναι ορισμένα αγαπημένα πρόσωπα – φίλοι και συνοδοιπόροι ζωής – που δεν βρίσκονται πια κοντά μας. Τέλος, η ζωή μου με έχει διδάξει πως η τίμια εργασία, αργά ή γρήγορα, αμείβεται. Και κάτι ακόμη σημαντικό: το έργο που έχεις παραγάγει κανείς δεν μπορεί να σ’ το αφαιρέσει. Είναι τελικά αυτό που μένει, όταν όλα τα άλλα παρέλθουν.

Πηγές: LiFO, Μ. Θερμού, MonoNews Ανασκαφή

Φωτογραφίες:  LiFO

Δεν πρόλαβε να εγκαλέσει ο «Πολίτης Αργολίδας» την Λίνα Μενδώνη για τη μη υλοποίηση έργων – σε πολλά έχουν εκπονηθεί οι μελέτες – ειδικά στην Ερμιονίδα, όπου υπάρχει «αναβρασμός», ακολούθησαν πολλά, όπως ο δημόσιος καβγάς της Υπουργού Πολιτισμού, με την πρόεδρο της εφορείας Αρχαιοτήτων, Άλκηστη Παπαδημητρίου στο Άργος για την κατάσταση συγκεκριμένου χώρου στην πόλη. Συνεχίζονται, όμως, πολλά, καθώς τα ερωτήματα που έθεσε ο «Πολίτης Αργολίδας, μετά και την επίσκεψη της Λίνας Μενδώνη στα μέρη μας, χρειάζονται απαντήσεις…

Το «Mega» φιλοξένησε, μάλιστα, ρεπορτάζ, κάνοντας λόγο για «πειθαρχικά μέτρα στα έργα Πολιτισμού που δεν τηρούνται χρονοδιαγράμματα». Το είπε, η Χριστίνα Κοραή, που διαθέτει έγκυρο ρεπορτάζ από το κυβερνών κόμμα. Την ίδια ώρα που συνεχίζονται οι αντιδράσεις στην Αργολίδα, όπως και στην Ερμιονίδα για τις καθυστερήσεις σε έργα. Όσον αφορά στον τομέα της συμπεριφοράς, όπως τονίσαμε, καθένας κρίνεται γι’ αυτήν απ’ όλους μας. Και όταν είσαι επικεφαλής, κοιτάς πρώτα απ’ όλα, τι έχεις κάνεις εσύ σωστά ή λάθος;

Ας δούμε το σχετικό ρεπορτάζ του «Mega», πριν από μερικές ημέρες:

Αργολίδα: Πειθαρχικά μέτρα στα έργα Πολιτισμού που δεν τηρούνται χρονοδιαγράμματα

Οι μέρες περνούν και το κτήριο μπροστά από το οποίο εκτυλίχθηκε το φραστικό επεισόδιο ανάμεσα στη Λίνα Μενδώνη και την Άλκηστις Παπαδημητρίου παραμένει γεμάτο γκράφιτι και ύβρεις.

Το εσωτερικό του ένα ερείπιο όπως κατέγραψε η κάμερα της εκπομπής «Live News»… Σύμφωνα με το «Mega» παρά τις αντιδράσεις και τη δημοσιότητα που πήρε η δημόσια επίπληξη της υπουργού Πολιτισμού στην προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αργολίδας, τίποτα δεν άλλαξε από την περασμένη Δευτέρα (24/03).

Οι τόνοι από το υπουργείο Πολιτισμού προσπαθούν να πέσουν, την ώρα που η Άλκηστις Παπαδημητρίου, ήταν το πρωί για δεύτερη συνεχόμενη μέρα, απούσα από το γραφείο της. Τόσο η ίδια όσο και η Λίνα Μενδώνη, δεν έχουν τοποθετηθεί εκ νέου μετά τον δημόσιο διάλογο που είχαν.

Με αφορμή το επεισόδιο, ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, έκανε λόγο για εργασιακή κακοποίηση. Το όλο θέμα προκαλεί αντιδράσεις και στην κεντρική πολιτική σκηνή, με υπουργούς να στηρίζουν τη Λίνα Μενδώνη και στελέχη κομμάτων της αντιπολίτευσης να στηλιτεύουν τη συμπεριφορά της.

Το υπουργείο Πολιτισμού επιμένει πως τα τελευταία χρόνια βρίσκεται σε εξέλιξη ένα ευρύ πρόγραμμα έργων στο Άργος και το Ναύπλιο, συνολικού προϋπολογισμού 23 εκατομμυρίων ευρώ. Για τον δήμο Άργους – Μυκηνών έχουν ήδη διατεθεί όπως επισημαίνεται 13 εκατ. προερχόμενα τόσο από ευρωπαϊκούς πόρους όσο και από τον προϋπολογισμό του υπουργείου. Οι αντιδράσεις μετά τον έντονο διάλογο μπροστά στις κάμερες συνεχίζονται και πλέον αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τα όσα θα συμβούν από εδώ και στο εξής.

Χρονοδιαγράμματα και πειθαρχικά μέτρα

Το ρεπορτάζ της Χριστίνας Κοραή σχετικά με το περιστατικό αναφέρει ότι η κυβέρνηση καλύπτει την υπουργό Πολιτισμού. Όπως ανέφερε η δημοσιογράφος ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης κάνει λόγο για «μία ανθρώπινη συμπεριφορά μπροστά σε αυτό που αντίκρυσε».

Επιπρόσθετα, η Χριστίνα Κοράη ανέφερε – κατόπιν πληροφόρησης – ότι η κυβέρνηση σε όλα τα έργα Πολιτισμού θα τηρούνται χρονοδιαγράμματα και η μη τήρηση αυτών θα συνοδεύεται με πειθαρχικά μέτρα.

Ας δούμε τι έγραψε πρόσφατα και η Βιβή Σκούρτη (πολιτεύτρια στις τελευταίες εκλογές με τον ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία) για τα έργα που… περιμένουν να γίνουν στην Ερμιονίδα, χρησιμοποιώντας και φωτογραφία από την τελευταία επίσκεψη της Λίνα Μενδώνη το 2022, χρησιμοποιώντας και φωτογραφία από… δικό μας ρεπορτάζ:

ΥΓ. 1: Στον «Πολίτη Αργολίδας» σας τονίσαμε ότι δεν ήταν τυχαία η επιλογή του Γιάννη Ανδριανού να «βομβαρδίσει» με ερωτήσεις στη Βουλή τη Λίνα Μενδώνη για έργα στην Αργολίδα, με αποτέλεσμα η Υπουργός να έρθει στο νομό μας. Το ίδιο έκανε ο βουλευτής της ΝΔ στην Αργολίδα και για τα άλλα θέματα. Ακολούθησε η κατάθεση προς τους συναρμόδιους υπουργούς ερώτηση 11 «γαλάζιων» βουλευτών (παρουσιάζονται ως δυσαρεστημένοι) για την «Εκτίναξη επιθετικών αγορών ακινήτων και επιχειρήσεων στις ακριτικές περιοχές από τουρκικά κεφάλαια που εμφανίζονται με τη μορφή ελληνικών ή ευρωπαϊκών επιχειρήσεων» με επίκεντρο τη Θράκη. κατέθεσαν προς τους συναρμόδιους υπουργούς «γαλάζιοι» βουλευτές.

Όπως σας έχουμε τονίσει, όλα… κινούνται γύρω από την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στο πολιτικό σκηνικό της χώρας, μετά και τον ανασχηματισμό, ενώ η τραγωδία των Τεμπών έχει αφήσει στη κυβέρνηση μεγάλο πλήγμα. Πλέον το Μαξίμου έχει να… αντιμετωπίσει και απαιτήσεις Υπουργών!

ΥΓ. 2: Όσον αφορά στο θέμα που έθεσαν οι 11, εδώ και καιρό είχε επισημανθεί η συγκεκριμένη τακτική της Τουρκίας. Η γειτονική χώρα… δουλεύει το θέμα της Θράκης. Ο υπογράφων είχε μάθει από πρόσωπα στους νομούς της Θράκης ότι από την εποχή της κρίσης, άνθρωποι που έχουν σχέση με την Τουρκία αγόραζαν ακίνητα στην περιοχή, εκμεταλλευόμενοι τη δύσκολη οικονομική κατάσταση πολιτών μας, οι οποίοι έβγαζαν στο… σφυρί περιουσία τους για να ανταπεξέλθουν.

Προσθέστε σ’ αυτό και την πολιτική… ζεστασιά που προσφέρει η γειτονική χώρα προς τη μουσουλμανική μειονότητα των Ελλήνων πολιτών της περιοχής. Και ξέρετε πως ασκεί επεκτατική πολιτική η Άγκυρα; Έχοντας απλώσει τα «πλοκάμια» της σε πληθυσμό περιοχής, αποκτώντας και ακίνητα, ζητάει δημοψήφισμα, ρωτώντας τους πολίτες, εάν θέλουν να είναι μαζί τους ή με τους... άλλους που τους έχουν μόνο διοικητικά μαζί τους. Εδώ να πούμε, πάντως, ότι σε Έβρο, Ροδόπη και Ξάνθη, η συνύπαρξη του πληθυσμού με τις όποιες διαφορές (η πιο βασική είναι η θρησκευτική), είναι αρμονική...   

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει δηλώσει ουκ ολίγες φορές ότι η Τουρκία δεν είναι μόνο τα 82 εκατομμύρια των πολιτών της αλλά και τα εκατομμύρια των «αδελφών» της στις γύρω γεωγραφικές περιοχές απ' τη χώρα του. Αναφερόμενος στα «σύνορα της καρδιάς του», που αφορούν πολλές περιοχές γύρω από την Τουρκία.

ΥΓ. 3: «Χάκερ» ψάχνει η ΕΥΠ και έγινε προκήρυξη για νέες θέσεις. Πού φτάσαμε, ώστε να υπάρχει η απαραίτητη κυβερνοασφάλεια;