Η ελαιοπαραγωγή αποτελεί σημαντικό τομέα ενασχόλησης για κατοίκους σε Αργολίδα, Πελοπόννησο, αλλά και άλλες περιοχές της Ελλάδας, που είναι κατάλληλες για την καλλιέργεια της ελιάς…
Σε μια περίοδο που οι παραγωγοί ελαιόλαδου ετοιμάζουν τα δέντρα (κλάδεμα και άλλες εργασίες) για την ανθοφορία, το «δέσιμο» και την επόμενη συγκομιδή, ο «Πολίτης Αργολίδας» θα σας παρουσιάσει τα μέρη της χώρας μας που μπορεί να ζει η ελιά.
Αυτό θα γίνει μέσω της 1ης επιστημονικής χαρτογράφησης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, που παρουσιάσει η «Καθημερινή» και δείχνει ότι η Πελοπόννησος (ειδικότερα και η Αργολίδα), ανήκει στις περιοχές με τις υψηλότερες βαθμολογίες (με άριστα το 10 παίρνει από 7 έως 9) καταλληλότητας για καλλιέργεια ελιάς, με το 60% της Ελλάδας να θεωρείται συνολικά κατάλληλο βάσει κλιματικών και γεωμορφολογικών δεικτών…
Η Αργολίδα έχει, άλλωστε, παράδοση στην παραγωγή ελαιόλαδου. Το ελαιόλαδο του Κρανιδίου έχει, άλλωστε, αποκτήσει προστατευόμενη ονομασία προέλευσης (ΠΟΠ). Θα σας παρουσιάσουμε και ένα τηλεοπτικό οδοιπορικό του ΑΠΕ-ΜΠΕ με τίτλο «Αργολίδα: Στους δρόμους του λαδιού», που έπαιξε τον περασμένο Νοέμβριο.
Όλα αυτά, ενώ πέρασε μια δύσκολη περίοδο για τους ελαιοπαραγωγούς, τόσο λόγω της μειωμένης παραγωγής, όσο και λόγω της χαμηλής τιμής. Βλέπετε, ενώ στα ράφια των super market το ελαιόλαδο πωλείται «χρυσάφι» από τα… χωράφια φεύγει σε χαμηλές τιμές. Με την ανησυχία για τις εισαγωγές από άλλες χώρες από τη λεκάνη της Μεσογείου Θάλασσας να είναι πολύ έντονη.
Είναι χαρακτηριστικό πως στην Ισπανία, τις πρώτες ημέρες του 2026, καταγράφηκε μικρή υποχώρηση των τιμών παραγωγού. Σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος «Poolred», για το διάστημα από 29 Δεκεμβρίου 2025 έως 4 Ιανουαρίου 2026, οι τιμές διαμορφώθηκαν ως εξής: Εξαιρετικό παρθένο: 4,20 ευρώ/κιλό, Παρθένο: 3,74 ευρώ/κιλό, Lampante: 3,59 ευρώ/κιλό.
Η έρευνα για τις πιο κατάλληλες περιοχές για καλλιέργεια
Όπως σας αναφέραμε, τις περιοχές της Ελλάδας που έχουν ιδανικές κλιματικές συνθήκες για την καλλιέργεια ελιάς εντόπισε η έρευνα του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Πρόκειται για την 1η επιστημονική χαρτογράφηση της κλιματικής καταλληλότητας για τη δημιουργία ελαιώνων σε όλη την επικράτεια, την οποία παρουσίασε τον περασμένο Νοέμβριο η «Καθημερινή». Η χαρτογράφηση, η οποία μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμη στη χάραξη αγροτικής πολιτικής, αναδεικνύει και τις ιδανικές για καλλιέργεια περιοχές της χώρας που δεν έχουν τύχει της ανάλογης προσοχής, αλλά μπορούν να μετατραπούν σε πρωταθλήτριες της ελιάς, δίπλα στην Κρήτη και την Πελοπόννησο.
Ο επικεφαλής της έρευνας, ο βιοκλιματολόγος και μέλος του διδακτικού προσωπικού του ΓΠΑ Γιάννης Χαραλαμπόπουλος λέει στην «Καθημερινή» ότι αυτή η κλιματική χαρτογράφηση προσφέρει ένα απλό στην κατανόηση εργαλείο που απευθύνεται σε αγρότες, γεωπόνους και στο κράτος, με σκοπό να γνωρίζουν όλοι με βεβαιότητα αν και πόσο κατάλληλη είναι μια περιοχή για τη φύτευση και την καλλιέργεια ελαιόδεντρων.
Τέτοιες πληροφορίες μπορούν να αξιοποιηθούν για την άσκηση πολιτικής και την παροχή δίκαιων ασφαλιστικών υπηρεσιών. «Χωρίς να έχουμε επιστημονικά δεδομένα, δεν μπορούμε να κάνουμε πολιτική για τις καλλιέργειες. Δεν μπορεί το κράτος να συστήσει με ασφάλεια σε έναν αγρότη τι μπορεί να καλλιεργήσει και πού. Επί αιώνες αυτό γίνεται εμπειρικά», αναφέρει.
Στον χάρτη αποτυπώνεται ο συνολικός Κλιματικός Δείκτης Καταλληλότητας. Η προσθήκη όλων των επιμέρους θερμοκρασιακών και παγετικών δεικτών οδηγεί στο συμπέρασμα ότι σημαντικό μέρος της Ελλάδας βαθμολογείται με 0, υποδεικνύοντας ακατάλληλες κλιματικές συνθήκες. Αυτές αφορούν κυρίως τη βορειοανατολική και την κεντρική Ελλάδα, καθώς και το εσωτερικό της Πελοποννήσου και περιοχές της Αττικής. Ωστόσο, πολλές περιοχές στη νότια και την κεντρική Ελλάδα παρουσιάζουν υψηλές βαθμολογίες (8–10), υποδεικνύοντας καλές έως άριστες συνθήκες
Η μεθοδολογία
Η μεθοδολογία του κ. Χαραλαμπόπουλου και των συνεργατών του για την αξιολόγηση της κλιματικής καταλληλότητας κάθε περιοχής ήταν απλή. Αξιολόγησαν από το 0 έως το 10 μια σειρά από 11 δείκτες (θερμοκρασία συγκεκριμένων μηνών του χρόνου, ετήσιες βροχοπτώσεις και ημέρες παγετού) και από τον μέσο όρο προέκυψε η καταλληλότητα κάθε περιοχής. «Αν έστω και ένας δείκτης είναι 0 σημαίνει ότι η συγκεκριμένη περιοχή είναι απαγορευτική για την καλλιέργεια ελιάς», εξηγεί ο κ. Χαραλαμπόπουλος.
Με 10 βαθμολογούνται οι περιοχές του Λασιθίου αλλά και η Κάρπαθος, η Νάξος και η Αμοργός.
Με 9 βαθμολογούνται δύο περιοχές που θεωρούνται κλιματικά ιδανικές, αλλά μέχρι σήμερα δεν ταυτίζονται με την καλλιέργεια της ελιάς, η Καβάλα και η Αιτωλοακαρνανία.
Τα αποτελέσματα της μελέτης, πάντως, επιβεβαιώνουν την εμπειρία αιώνων. Οι περιοχές της Ελλάδας που είναι διάσημες για το λάδι τους, όπως η Κρήτη και η δυτική Πελοπόννησος, βαθμολογούνται από 8 και πάνω, κάτι που σημαίνει ότι είναι ιδανικές για την καλλιέργεια ελιάς. Με 10 βαθμολογούνται οι περιοχές του Λασιθίου αλλά και η Κάρπαθος, η Νάξος και η Αμοργός.
Με 9 βαθμολογούνται δύο περιοχές που θεωρούνται κλιματικά ιδανικές, αλλά μέχρι σήμερα δεν ταυτίζονται με την καλλιέργεια της ελιάς, η Καβάλα και η Αιτωλοακαρνανία. «Στην Καβάλα υπάρχουν σήμερα λίγοι ελαιώνες, αλλά το λάδι που παράγουν έχει λάβει διεθνή βραβεία. Στην Αιτωλοακαρνανία εγκαταλείπεται σιγά σιγά η καλλιέργεια καπνών και έχουν αρχίσει να φυτεύουν ελιές που δείχνουν ότι πηγαίνουν καλά», τονίζει ο κ. Χαραλαμπόπουλος.
Ο πίνακας δείχνει ότι το 36,29% της χώρας βαθμολογείται με 0, ενώ το 59,4% παρουσιάζει υψηλές βαθμολογίες (8–10), με υψηλότερη καταλληλότητα σε Κρήτη, Κάρπαθο, Αμοργό και Νάξο
Κατάλληλο το 60% της επικράτειας
Εκτός από τις κλιματικές συνθήκες, οι ερευνητές του ΓΠΑ κατέγραψαν με την ίδια μεθοδολογία και τη γεωμορφολογική καταλληλότητα των περιοχών της Ελλάδας για την καλλιέργεια ελιάς. Οι παράμετροι που εξετάστηκαν ήταν το υψόμετρο, η κλίση, ο προσανατολισμός και η τραχύτητα του εδάφους. Ο συνδυασμός κλιματικών συνθηκών και γεωμορφολογίας έδωσε ένα συνολικό «σκορ καταλληλότητας» το οποίο επιβεβαιώνει τα αποτελέσματα της κλιματικής ανάλυσης.
Συνολικά, το 59,4% της επιφάνειας της Ελλάδας έχει πολύ καλές κλιματικές συνθήκες για την καλλιέργεια ελιάς και στο 33,44% της επιφάνειας της χώρας καταγράφεται πολύ υψηλό σκορ στη γεωμορφολογική καταλληλότητα. Ο συνδυασμός των δύο δείχνει ότι περίπου το 60% της επιφάνειας της Ελλάδας είναι κατάλληλο για τη δημιουργία και την εκμετάλλευση ελαιώνων.
Όποιος παρατηρήσει τους χάρτες θα διαπιστώσει ότι οι περιοχές με υψηλή βαθμολογία είναι περισσότερες από αυτές στις οποίες φυτεύονται ελαιόδεντρα. Η μελέτη δεν συνυπολογίζει οικονομικούς παράγοντες ή παραμέτρους όπως η γονικότητα του χώματος και οι δυνατότητες άρδευσης. «Η καλλιέργεια ελιάς δεν είναι τόσο επικερδής όσο άλλες καλλιέργειες σε σχέση με τις απαιτήσεις που έχει. Μπορούμε να πούμε ότι η ελιά και το αμπέλι είναι οι καλλιέργειες των μειονεκτικών περιοχών», εξηγεί ο κ. Χαραλαμπόπουλος.
Ο τελικός χάρτης καταλληλότητας ελιάς στην Ελλάδα προκύπτει από τη συνδυαστική προσθήκη γεωμορφολογικών και κλιματικών παραμέτρων. Πολλά σημεία λαμβάνουν βαθμολογία 0 λόγω του συνδυασμού υπερβολικά αρνητικών παραμέτρων. Παρ’ όλα αυτά, εκτεταμένες περιοχές παρουσιάζουν υψηλή συνολική καταλληλότητα. Συνολικά, η Ελλάδα εμφανίζει υψηλό επίπεδο καταλληλότητας, γεγονός που εξηγεί την εκτεταμένη παραγωγή ελιάς, παρά το ότι δεν έχουν ληφθεί υπόψη παράγοντες όπως άρδευση, έδαφος, κόστος εργασίας και κίνδυνοι προσβολών
Λόγω της κλιματικής αλλαγής κάποιες περιοχές θα δεχτούν πιέσεις και σε κάποιες άλλες θα ανοίξει η δυνατότητα για καλλιέργεια.
Ο κ. Χαραλαμπόπουλος διευκρινίζει ότι τα αποτελέσματα που αποτυπώνονται στους χάρτες είναι μια φωτογραφία της περιόδου που διανύουμε και δεν λαμβάνουν υπόψη το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής. Αυτό θα γίνει στο επόμενο στάδιο της έρευνας στην οποία θα διακριβωθούν τυχόν μεταβολές στο ποιες περιοχές είναι καταλληλότερες για την καλλιέργεια ελιάς. «Κάποιες περιοχές θα δεχτούν πιέσεις και σε κάποιες άλλες θα ανοίξει η δυνατότητα για καλλιέργεια», λέει και κάνει την εκτίμηση ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα θα το αντιμετωπίσουν οι καλλιεργητές της νοτιοδυτικής Πελοποννήσου και της Κρήτης. «Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η άνοδος της θερμοκρασίας, και κυρίως της ελάχιστης. Για να παραγάγει άνθη η ελιά θα πρέπει να αισθανθεί κρύο τον χειμώνα. Πρόβλημα θα αποτελέσει και η χρονική κατανομή των βροχοπτώσεων κατά τη διάρκεια του έτους και οι αλλαγές στη συχνότητα και τη ραγδαιότητά τους», συμπληρώνει…
Ακολουθεί το τηλεοπτικό οδοιπορικό του ΑΠΕ-ΜΠΕ με τίτλο «Αργολίδα: Στους δρόμους του λαδιού»:
Δείτε απ’ το «Μεσόγειος TV», γιατί θεωρήθηκε καταστροφική η περυσινή χρονιά για ελαιοπαραγωγούς και ελαιοτριβείς της Μεσσηνίας και γιατί υπάρχουν φόβοι και για αυτή που διανύουμε:
