Εντός και εκτός των τειχών της πόλης

Όταν κάποιοι σας έγραφαν, ανάμεσά τους και ο «Πολίτης Αργολίδας», ότι μεγάλη μερίδα του κόσμου είναι στα «κάγκελα» με την κατάσταση στη χώρα, εσείς μάλλον δεν είχατε καταλάβει πόσο σοβαρό είναι το θέμα. Και ήρθαν τα μπλόκα των αγροτών και άλλων εκπροσώπων του πρωτογενούς τομέα για να νιώσετε στο… πετσί σας

«Μεγάλο μέρος της κοινωνίας "βράζει", πιεσμένη… η κυβέρνηση», σας αναφέραμε και συμπληρώναμε, πάντως, ότι «δεν είναι λύση η βία και οι τραμπουκισμοί», βλέποντας και όσα βίωσε ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Γιάννης Ανδριανός.

Εσείς κρίνατε ότι δε θα αποφύγετε να… ξυθείτε στην «γκλίτσα του τσοπάνη», αλλά δεν σκεφτήκατε ότι αυτή η απόφαση κρύβει τον κίνδυνο να σας εμφανίσει κατάματα τη… φράση «Που σε πονεί και που σε σφάζει».

Κάποτε ο τότε Πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής, αρνήθηκε να επιβεβαιώσει αν και πότε θα γίνει ανασχηματισμός. Ξέφυγε σε επίσκεψή του στη Σανγκάη, από τις καταιγιστικές ερωτήσεις με τη σιβυλλική φράση «μην ξύνεστε στην γκλίτσα του τσοπάνη», ενώ απαντώντας σε ερώτηση αν θα γίνει ανασχηματισμός στις 14 Φεβρουαρίου είπε «δεν δίνω ημερομηνίες». Τώρα, λέτε να τρέξουν για εσάς εξελίξεις;

Θα σας μεταφέρουμε κάποια πράγματα «καθαρά και ξάστερα» για να ξέρετε τι μας γίνεται, είναι μαζεμένες σκέψεις – ίδιες έχουν εκφραστεί και από άλλους συναδέλφους – μετά από επαφές με πολίτες και πολιτικούς, μετά από ρεπορτάζ.

Όταν ο άλλος είναι απελπισμένος, όταν βλέπει ότι δεν έχει… αύριο, όταν για τον ίδιο υπάρχει θέμα επιβίωσης, όταν δεν έχει να χάσει τίποτα, τότε είναι αποφασισμένος για όλα και δεν έχει να φοβηθεί κάτι. Αυτό το γεγονός δεν το έχετε δει σε ανθρώπους που είναι στους δρόμους. Ποιος τους έφερε σ’ αυτήν την κατάσταση; Οι αγρότες, οι κτηνοτρόφοι δεν ακούνε… καν το «η κυβέρνηση είναι πάντα ανοιχτή για διάλογο». Είναι θέμα επιβίωσης για χιλιάδες αγρότες και κτηνοτρόφους, που εκτός των άλλων, νιώθουν ότι κάποιοι τους εμπαίζουν.

Όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Παύλος Μαρινάκης μιλούν για «έντιμους» και «ειλικρινείς» αγρότες, αναφέροντας στην οικονομική πολιτική της κυβέρνησης προς αυτούς, σημαίνει ότι παραδέχονται πως υπάρχουν «μη τίμιοι» και «μη ειλικρινείς». Και ποιος επωφελήθηκε από τους τελευταίους. Αυτά βλέπουν οι «έντιμοι» και «ειλικρινείς» με αποτέλεσμα να χτυπούν τις κατσούνες τους στο έδαφος. «Τέλος στο καθεστώς είσπραξης επιδοτήσεων από επιτήδειους.

Οι έντιμοι αγρότες θα λάβουν στο ακέραιο όσα δικαιούνται», τα πρόσφατα λόγια του Πρωθυπουργού. Κύριοι της κυβέρνησης, τον κόσμο δεν τον ενδιαφέρει τι έγινε στο παρελθόν, δεν τον ενδιαφέρει η πολιτική σας στο θέμα και η επικοινωνία. Βάσει των αναφορών της ευρωπαϊκής εισαγγελέως μη τίμιοι αγρότες παρουσιάζονται μπλεγμένοι στα «γρανάζια» της κυβέρνησης και από εκεί θα έπρεπε να ξεκινήσετε το ξεκαθάρισμα. Κύριοι της κυβέρνησης διανύετε, πλέον, τον 7ο χρόνο διακυβέρνησης της χώρας.

Άργησε, αλλά νιώθει, πλέον, η κυβέρνηση πόσο σημαντική είναι η κατάσταση και θα κοιτάξει να τη μαζέψει πριν επιδεινωθεί και άλλο, πριν γίνει μη αναστρέψιμη για την ίδια. Το ακούς και στην κοινωνία, το δείχνουν και οι δημοσκοπήσεις, ότι και άλλα κοινωνικά στρώματα είναι με τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους, αναφέροντας ότι δίκαια διαμαρτύρονται, αν και το κλείσιμο των δρόμων… διχάζει. Και όπως σας έχουμε αναφέρει η εξουσία ποντάρει πολλές στον διχασμό, με ότι σημαίνει αυτό.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η πλειοψηφία των αγροτών και των κτηνοτρόφων που διαμαρτύρονται στήριξαν τη ΝΔ στο πρόσφατο παρελθόν. Το ξέρουν οι ίδιοι, το γνωρίζουν και στο Μέγαρο Μαξίμου.

Κύριοι της κυβέρνησης και όλοι όσοι ασκείτε τη νομοθετική, την εκτελεστική και τη δικαστική εξουσία. Μεγάλη πλειοψηφία του κόσμου αναφέρει ότι ζει σ’ ένα απέραντο «πλυντήριο» σκανδάλων και διαφθοράς. Θα σας το λέμε συνέχεια, μέχρι να το νιώσετε στο… πετσί σας και να σταματήσετε να στηρίζετε στην πελατειακή σχέση. Ήδη σας γυρίζει «μπούμερανγκ» όλη αυτή η κατάσταση που χτίστηκε στο παρελθόν.

Μία εφημερίδα κάνει εκδήλωση για τα 15 χρόνια ζωής της και ακούς εκπροσώπους του πολιτικού συστήματος και όχι μόνο να αναφέρουν ότι: «Το Κοινοβούλιο υποβαθμίζεται, η Δικαιοσύνη επηρεάζεται, τα ΜΜΕ χειραγωγούνται. Οι Εξεταστικές λειτουργούν προσχηματικώς. Η δικαιοσύνη δεν έδωσε απαντήσεις για τις υποκλοπές. Ο Τύπος δεν είναι για να λιβανίζει. Κίνδυνος από την αργόσυρτη διολίσθηση. Οι πολίτες θεωρούν ότι τους πρόδωσαν. Νάρκη τα γκέτα πλουσίων. Βολές Βενιζέλου για την ακρίβεια, διαφθορά, αλαζονεία εξουσίας, ανισότητες, μονοπρόσωπες εξουσίες»… Το λένε αυτοί που έχουν περάσει από την εξουσία και δεν κουνιέται… φύλλο.

Οι έντιμοι αγρότες ξέρουν ότι διακινήθηκαν επιδοτήσεις χωρίς διαφάνεια, γνωρίζουν ότι χάθηκαν φάκελοι, εξαφανίστηκαν ευθύνες, βλέπουν μηχανισμοί ελέγχου να έχουν μετατραπεί σε πολιτικό καταφύγιο. Και βλέπουν να είναι οι ίδιοι θύματα όλης αυτής της κατάστασης, με χρήματα που θα έρθουν με... καθυστέρηση, αφού τώρα θα κάνουμε «κάθαρση», με την πίεση και της ευρωπαίας εισαγγελέως, την ίδια στιγμή που κάποιοι από τους… ευνοούμενους μη έντιμους το παίζουν… ιστορία.

Διαβάζουμε αναλυτικά σε σχόλιο στο διαδίκτυο: «Όταν δεν μπορεί κάποιος να ζήσει την οικογένεια του, να συντηρήσει τα αγροκτήματα του, να ψοφούν τα ζώα, τα τους παίρνουν τα funs τα σπίτια, να έρχονται χρονιάρες μέρες και μην έχουν ευρώ στην τσέπη και να τους χαρακτηρίζουν εγκληματική οργάνωση, ενώ την ίδια ώρα κάποιοι άλλοι πουλούν τρελίτσα στην εξεταστική, τότε η έκρηξη είναι αναμενόμενο αποτέλεσμα!!!».

Εμείς θα επαναλάβουμε από εδώ ότι δεν είμαστε υπέρ της βίας, αλλά θα πρέπει κάποιοι να προβληματιστούν το πώς φτάσαμε σ’ αυτό το σημείο. Γιατί να υπάρχει κόσμος που να πιστεύει ότι η δικαιοσύνη έχει παράξενες προτεραιότητες, όταν πολλοί διεκδικούν πράγματα; Τελικά, μένει ή θα μείνει για ακόμα μία φορά ατιμώρητη η πραγματική αυθαιρεσία. Όπως διαβάσαμε, «είναι τελικά ζήτημα νομιμότητας ή ζήτημα… σκοπιμότητας;».

Πάμε και στο… συνάφι μας. Υπάρχουν εκπρόσωποι του Τύπου που έχουν μετατρέψει την ενημέρωση σε… αυλή εξουσίας! Πού είναι ο έλεγχος της εξουσίας κύριοι; Κατάντια για πολλούς. Είναι αυτοί που απλά λειτουργούν ως κάτοπτρα κυβερνητικών αφηγήσεων, που βλέπουν τη δημοσιογραφία όχι για την ενημέρωση. Μόνο που σε πολύ κόσμο δεν… περνάει το μοντάζ. Έχετε διανοηθεί πόσο επικίνδυνο είναι να προσπαθείτε κάποιοι να… βάψετε τη συνείδηση της κοινής γνώμης, όταν ο κόσμος δεν «κοιμάται»;

Κάποιοι αναφέρουν ότι αυτή η χώρα πρέπει να «γκρεμιστεί», βλέπετε η φτώχεια δεν «μπαζώνεται». Δεν έχετε διδαχθεί από την ιστορία το πού μπορεί να οδηγήσει η πείνα και η απελπισία; Σίγουρα με καταστολή δεν λύνονται, επίσης, προβλήματα… Η πλειοψηφία των αγροτών και κτηνοτρόφων πονάνε για όσα χάνουν, είτε είναι ζώα, είτε γη, είναι μέρος της ζωής τους ό,τι τους καταστρέφετε... Γι’ αυτόν τον λόγο ξεσπούν και σε κλάματα.

Διαβάζουμε ότι το πραγματικό εισόδημα των Ελλήνων είναι 15% χαμηλότερο από το 2009, δηλαδή από τα επίπεδα που βρισκόταν πριν από την κρίση!!! Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα της κρίσης που δεν έχει επανέλθει στα προ κρίσης επίπεδα πραγματικού εισοδήματος. Εδώ σας έχουμε αναφέρει ότι η χώρα για να επανέλθει σε επίπεδα που ήταν πριν από τα μνημόνια θα πρέπει να διανύσει ακόμα πολύ δρόμο. Αυτά δε στα λένε οι πολιτικοί. Πραγματοποιούν φοροελαφρύνσεις και υπερηφανεύονται γι’ αυτό, ενώ ξέρουν πως τα χέρια μας είναι ακόμα… δεμένα. Η χώρα δεν έχει ανακτήσει την τεράστια απώλεια εισοδήματος όπως αποκαλύπτει το νέο «policy brief» του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) και αυτό θα συμβεί στο μακρινό μέλλον!

Για να μιλήσουμε για τα ληξιπρόθεσμα χρέη, βάσει στοιχείων της ΑΑΔΕ, με αποτέλεσμα πολλοί πολίτες να βιώνουν και να απειλούνται με κατασχέσεις και πλειστηριασμούς, ακόμα και για ποσά πολύ μικρότερα από… άλλους. Πού είναι κύριοι το κοινωνικό κράτος;

Πότε θα λειτουργήσουμε ως κανονικό κράτος; Και ρωτάμε ειδικά εσάς που έχετε το «πηδάλιο» της χώρας από το 2019. Ως πολίτες ψηφίζουμε κάποιους να αναλάβουν την κυβέρνηση της χώρας, δηλαδή να διαχειριστούν τα οικονομικά μας, τα πάσης φύσεως προβλήματα που μας απασχολούν και με τους φόρους που εισπράττουν να κάνουν έργα και κυρίως κοινωνική πολιτική. Φτάνει πια με τις «μπακαλίστικες» ενέργειες που ευνοούν τα λαμόγια, εις βάρος νόμιμων πολιτών.

Σαν μην έφταναν όλα τα παραπάνω, έχουμε και το… ποδοπάτημα της Δημοκρατίας και του Κράτους Δικαίου! Αχ, αυτή η απληστία σας.

Επαναλαμβάνουμε ότι δεν ασπαζόμαστε ακραίες καταστάσεις. Εσείς δεν έχετε καταλάβει ότι κάποιος πάνω στην απελπισία του μπορεί να φτάσει στα άκρα; Ποια είναι η απάντησή σας σε ανθρώπους που έχουν μεγαλώσει μέσα στις κακουχίες; Διότι η πλειοψηφία έχει περάσει δύσκολα…

Ξέρετε, βέβαια, ποια είναι η άποψή μας. Ότι όντως δεν γνωρίζετε τι περνάει ο κόσμος. Δε νιώθετε, διότι απλά ζείτε στη δική σας στρογγυλή γυάλα, που έχει όρια ανάμεσα στη Βουλή, στο πολιτικά σας γραφεία, στο Κολωνάκι και σας σαλόνια σας. Εσείς και οι… κολλητοί σας, οι «πελάτες» σας. Κάνατε «πελατειακή τις σχέσεις σας με όλους…

Εμείς σας αναφέραμε ότι «η πραγματικότητα “μιλάει”, τα στοιχεία δείχνουν ανθρώπους απογοητευμένους και χωρίς ελπίδα», οι νέοι και οι επιστήμονες συνεχίζουν να σκέφτονται τη μετανάστευση και έρχεται η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως να μας πει «…να δώσουμε την ευκαιρία στους πατριώτες μας να σκεφτούν την επιστροφή στην πατρίδα». Ακολούθησε η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαϊλήδου, που είπε: «Οι περισσότεροι Έλληνες επιστρέφουν, πλέον, στην πατρίδα από αυτούς που φεύγουν. Επιστήμονες, γιατροί και άλλοι πετυχημένοι επιστήμονες, που έχουν καταξιωμένα δικαιώματα σε άλλες χώρες γυρίζουν άρον, άρον στην Ελλάδα της ...σιγουριάς της ασφάλειας και των υψηλών αμοιβών».

Όλοι μας έχουμε γνωστούς που ζουν στο εξωτερικό, που άφησαν την πατρίδα, ειδικά τα χρόνια των μνημονίων, και τι μας λένε; «Δεν έχουμε κίνητρα με τις πολιτικές που ακολουθούνται, στο εξωτερικό υπάρχει τάξη, διαφάνεια, ποιότητα ζωής, ανταμοιβή στην εργασία, σεβασμός». Πλέον όλο και περισσότεροι βλέπουν την πραγματικότητα, όλο και περισσότεροι βγάζουν τα πολιτικά «γυαλιά». Εκεί έξω, συνήθως δεν υπάρχουν… δυο μέτρα και σταθμά, δεν γίνεται… πλιάτσικο, κυριαρχεί η δικαιοσύνη, οι φόροι πιάνουν τόπο. Εδώ αμείβονται καλά οι «χαρτογιακάδες» και οι… δικοί μας. Οι Έλληνες συνεχίζουν να αναζητούν δουλειά στο εξωτερικό και οι περισσότεροι είναι επιστήμονες, καθώς υπάρχουν οι προϋποθέσεις για να αναπτυχθούν, αλλά και αμειφθούν.

Όλο και περισσότερος κόσμος καταλαβαίνει (εκτός από τους «πελάτες») ότι η δυστοπία της λειτουργίας της χώρας ξεκινάει από το Σύνταγμα που… καλύπτει Υπουργούς και βουλευτές, βάσει του άρθρου 84, και συγκεντρώνει όλες τις εξουσίες σε αυτόν που κυβερνά. Εδώ διαμορφώνουν όπως του βολεύει το Σύνταγμα. Με μπόνους εδρών, λες και είναι κακό να μην έχουμε αυτοδύναμη κυβέρνηση, με ακαταδίωκτο υπουργών και συγκέντρωση εξουσιών. Με «φραπέδες», «χασάπηδες», κομματικά στελέχη που έχουν πλουτίσει, γιατί έτσι πρέπει να κάνουμε με τα… δικά μας παιδιά, και υπουργούς που συνομιλούν μαζί τους, αλλά όλοι παραμένουν στις θέσεις τους...

Στο ίδιο μήκος πνεύματος και το κείμενο που ανέβασε πριν από μερικές ημέρες ο Nikos Sirigos στο προφίλ του στο Facebook:

«Οι κινητοποιήσεις των αγροτών δεν θα σταματήσουν. Και θα ενταθούν. Θα το φτάσουν μέχρι τέλους. Γιατί; Διότι δεν έχουν πια τίποτα να χάσουν. Τα έχουν χάσει όλα. Γι’ αυτό και δεν πρόκειται να κάνουν πίσω. Όχι γιατί δεν θέλουν. Γιατί δεν μπορούν.

Ο αγρότης που έφαγε ξύλο σε ζωντανή μετάδοση, ένας από τους πολλούς, φώναζε "ρε καταλαβαίνετε; Χρωστάω παντού!". Και το φώναζε με όλη τη δύναμη της ψυχής του. Αντί να τον χτυπήσουν κάποιοι στην πλάτη για παρηγοριά, τον χτύπησαν κανονικά… Στο ψαχνό.

Και η δικαιολογία ήταν ότι κλείνουν τους δρόμους, κουνάνε τα αστυνομικά λεωφορεία κλπ. Κάνουν δηλαδή ό,τι τους επιτρέπει η… απελπισία τους. Μιλάμε για ανθρώπους που χωρίς να φταίνε έχουν βρεθεί από τη μία στιγμή στην άλλη να χρωστάνε παντού. Άνθρωποι που βγάζουν το μεροκάματο δουλεύοντας σκληρά. Δουλεύοντας τη γη. Μαζί τους και οι κτηνοτρόφοι. Οι κανονικοί αγρότες και οι κανονικοί κτηνοτρόφοι. Όχι τα λαμόγια.

Αυτοί δεν τραβάνε κανένα ζόρι. Και είναι τόσο θρασείς που συνεχίζουν να πουλάνε τρέλα. Από το πού παίρνουν αυτό το δικαίωμα; Από τους ίδιους που τους έδιναν επιδοτήσεις-μαϊμού. Από τους ίδιους που τους έκαναν κομμάτι αυτού του σάπιου συστήματος. Από τους ίδιους που καμάρωναν για την «εκλογική πελατεία» τους βγάζοντας φωτογραφίες με τα λαμόγια.

Ξέρουν ότι στο τέλος της ημέρας το σύστημα θα φροντίσει για αυτούς. Όπως φρόντισε και για τους άλλους… Ξέρουν πως ακόμα και αν λένε πως ξέχασαν πότε έπιασαν το Τζόκερ, το ΛΟΤΤΟ, το λαχείο, θα τη βγάλουν λάδι γιατί έχουν πιασμένο τον «Πάπα» από εκεί που πρέπει… Ξέρουν ότι ζουν στη χώρα που δεν έχει σημασία τι ξέρεις αλλά ποιον ξέρεις. Κι αυτοί ξέρουν αυτούς που πρέπει.

Στην Ελλάδα στους έντιμους αγρότες δίνουμε ξύλο και στα λαμόγια επιδοτήσεις. Γιατί; Γιατί είναι καταφερτζήδες με τα ψηφαλάκια… Τόσο απλά, τόσο ανέντιμα, τόσο κυνικά.

ΥΓ. Την ίδια ώρα που οι αγρότες τρώνε ξύλο, η Σεμερτζίδου ειρωνεύεται τον Πανό Ρούτσι και ο «Φραπές» πρώτα απειλεί και μετά τα γυρίζει… Θράσος; Όχι! Συνήθεια».

ΥΓ. 1: Πήγε και ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης στα μπλόκα των αγροτών και μεταξύ άλλων τόνισε δεν θα επιτρέψει την ιδιωτικοποίηση του νερού, αφού είναι δημόσιο αγαθό. Για τα σχέδια που υπάρχουν σας είχαμε μιλήσει και εμείς πριν από μερικούς μήνες.

Με τους πολίτες να επιλέγουν τον «κανένα» για πρωθυπουργό και ενίοτε το χάος παρά τη σημερινή κυβέρνηση, με τη φτώχεια να καλπάζει και την έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς να παγιώνεται, με τη συντριπτική πλειοψηφία να πιστεύει ότι ζει σε μια διεφθαρμένη χώρα, η Ελλάδα μοιάζει να… κρατάει την ανάσα της λίγο πριν από μια μεγάλη έκρηξη.

Και είναι καλό να βλέπουμε κάποια στοιχεία, σχετικά με την κατάσταση στη χώρα, η οποία έχει πολλά χρόνια για να διανύσει, ώστε να βρεθεί σε καλύτερο βιοτικό επίπεδο η ζωή των πολιτών, μαζί με την οικονομική σταθερότητα που επικαλούνται οι πολιτικοί μας και η κυβέρνηση… Κάτι που σας έχει αναφέρει και ο «Πολίτης Αργολίδας».

Το «Ευρωβαρόμετρο 2025» αναφέρει:

• 97% των Ελλήνων πιστεύουν η διαφθορά στη χώρα είναι ένα πολύ διαδεδομένο φαινόμενο – 69% των πολιτών στην ΕΕ συνολικά έχουν ίδια πεποίθηση.
• 43% των πολιτών στην Ελλάδα πιστεύουν «η καταγγελία θα ήταν άσκοπη γιατί οι υπεύθυνοι δεν θα τιμωρηθούν» – 27% είναι το αντίστοιχο ποσοστό στην ΕΕ.

Από τα πολιτικά κόμματα μέχρι το προσωπικό των κρατικών μηχανισμών, από τις φορολογικές αρχές μέχρι την αστυνομία και τις δικαστικές αρχές, σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, οι πολίτες έχουν την αίσθηση ότι ζουν σε μια χώρα που τους αδικεί βαθιά – και όχι άδικα.

Έλληνες που ζουν εδώ κι άλλοι που έφυγαν στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, νέοι άνθρωποι που θέλουν να φύγουν από τη χώρα κι άλλοι που έφυγαν και την νοσταλγούν αλλά νοιώθουν πως η Ελλάδα εξακολουθεί να τους απωθεί. Στις φράσεις όλων των πολιτών με τους οποίους κουβεντιάσαμε μια λέξη επαναλαμβανόταν συνεχώς: «σάπιο». «Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει, αλλά σαπίζει». «Τι να ελπίζω; Όλα είναι σάπια». «Φυσικά και φοβάμαι που ζω εδώ, σαπίλα». Πώς η διαφθορά επηρεάζει τη ζωή, την αντίληψη, την πολιτική μας στάση, τα συναισθήματα και τον ψυχισμό μας;

«Τα δεδομένα προσφέρουν σημαντικές ενδείξεις ότι τα ζητήματα που ακουμπούν άμεσα ή έμμεσα τον ευρύ χώρο της διαφάνειας, της διαφθοράς και της δικαιοσύνης διαδραματίζουν ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στην διαμόρφωση της πολιτικής σκέψης και ενδεχομένως και της εκλογικής συμπεριφοράς», τονίζει ο επιστημονικός Διευθυντής της «Prorata», Άγγελος Σεριάτος.

«Η αντίληψη των πολιτών περί διαφθοράς, η διάβρωση του κράτους δικαίου, η αίσθηση ότι δεν είμαστε όλοι ως πολίτες ίσοι και ίσες απέναντι στον νόμο είναι το δηλητήριο της δημοκρατίας», εξηγεί η πολιτική επιστήμονας, Δανάη Κολτσίδα. «Αν και δεν πρόκειται αποκλειστικά για ελληνικό φαινόμενο, η Ελλάδα έρχεται πρώτη ως προς το ποσοστό των πολιτών που θεωρούν ότι η διαφθορά είναι πολύ διαδεδομένη στη χώρα τους. Και ξεχωρίζει - κάτι που αποτελεί σημαντική διαφοροποίηση από την υπόλοιπη Ευρώπη - στο ότι οι Έλληνες πολίτες δεν πιστεύουν ότι έχει νόημα να καταγγείλουν φαινόμενα διαφθοράς».

Ήδη από την «λαμπερή» δεκαετία της «ισχυρής Ελλάδας» οι Έλληνες πίστευαν πως η διαφθορά στη χώρα είναι διαδεδομένη, ωστόσο τα ποσοστά κυμαίνονταν χαμηλότερα, αν και πάλι έφερναν τη χώρα ψηλά στο… κλαμπ των διεφθαρμένων, όπως μας εξηγεί ο Σεριάτος. Ωστόσο, η κατάσταση – ή η αντίληψή μας για αυτή – επιδεινώνεται.

• 66% των Ελλήνων εκτιμά ότι το φαινόμενο της διαφθοράς επηρεάζει άμεσα την καθημερινή του ζωή, – μόλις 30% των πολιτών στην ΕΕ εκτιμούν κάτι ανάλογο
• 30% δηλώνει πως γνωρίζει προσωπικά κάποιο άτομο που έχει δωροδοκηθεί – το αντίστοιχο ποσοστό στην ΕΕ είναι 9%

Σύμφωνα με τα ευρήματα του σφυγμού της «Prorata», από το 2016 έως και τα τέλη του 2021 τα ζητήματα διαφθοράς και διαφάνειας ιεραρχούνταν σχετικά χαμηλά στη λίστα των σημαντικότερων προβλημάτων που αντιμετωπίζει η χώρα, αλλά μετά το ξέσπασμα του σκανδάλου των υποκλοπών αυτό άλλαξε. «Σταδιακά αυξάνεται η σημαντικότητα τέτοιων θεμάτων στις ιεραρχήσεις των πολιτών, φθάνοντας μάλιστα κατά την περίοδο του δυστυχήματος των Τεμπών να «ανταγωνίζεται» τα ζητήματα ακρίβειας για την πρώτη θέση στη σχετική λίστα, αναφέρει ο Σεριάτος, εξηγώντας πως μέχρι και σήμερα θέματα όπως η έλλειψη διαφάνειας, η διαφθορά και δικαιοσύνη, όπως και η ακρίβεια συνδιαμορφώνουν την πολιτική σκέψη της κοινωνικής πλειοψηφίας.

Η Κολτσίδα επικαλείται το δείκτη CPI (Corruption Perception Index) της Διεθνούς Διαφάνειας, ο οποίος δείχνει ότι η κατάσταση επιδεινώθηκε μετά το 2022-23. «Η οργάνωση συνδέει ευθέως – και σωστά – την επιδείνωση της επίδοσης της χώρας μας στην αντίληψη περί ύπαρξης διαφθοράς με την πρόσφατη κρίση του κράτους δικαίου, λόγω των υποκλοπών, των επιθέσεων στην ελευθερία του Τύπου και στην ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης».

Με δεδομένο ότι η πολιτική σκέψη διαμορφώνεται και από το συναίσθημα, πως άραγε αυτή η αίσθηση της «σάπιας χώρας» εγγράφεται σε ψυχικό επίπεδο πριν γίνει πολιτικός λόγος και πράξη; Άραγε η διαφθορά αγγίζει τους ανθρώπους σε ένα επίπεδο βαθύτερο από το πολιτικό και το ιδεολογικό; Έχουν επίγνωση ότι τα αποτελέσματά της επηρεάζουν διαβρωτικά την καθημερινότητά τους; Και, εντέλει, πόσο τα φαινόμενα διαφθοράς «γράφουν» στον ψυχισμό τους; Η λαμογιά βρίσκει χώρο στο «ντιβάνι» της ψυχοθεραπείας; Η Αγγελική Μενεδιάτου είναι κλινική ψυχολόγος με δεκαετίες εμπειρίας. ψυχολόγος - και μας ξαφνιάζει ήδη από τις πρώτες της κουβέντες.

«Υπάρχουν έρευνες που συσχετίζουν τη διαφθορά με την ψυχική υγεία», λέει η Μενεδιάτου παραπέμποντας σε μελέτες που έγιναν στην Ασία και την Αφρική, με πρώτες χώρες το Βιετνάμ και την Γκάνα. «Τα τελευταία χρόνια ωστόσο το φαινόμενο μελετάται και στην Ευρώπη. Έχει αποδειχθεί ότι η αντίληψη που έχουν οι πολίτες για το κατά πόσο διεφθαρμένη είναι η χώρα τους επηρεάζει την ψυχική τους υγεία και μπορεί να πυροδοτήσει από αγχώδεις διαταραχές έως κατάθλιψη».

Η διαφθορά, όπως εξηγεί η κλινική ψυχολόγος, σημαίνει αδικία σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο. Όταν οι άνθρωποι νιώθουν αδικημένοι συλλογικά, χάνουν την εμπιστοσύνη τους στους θεσμούς, οι οποίοι κανονικά θέτουν κανόνες και διασφαλίζουν την τήρησή τους. Κι ίσως ο σημαντικότερος όλων των θεσμών για την ψυχική υγεία είναι η Δικαιοσύνη, τόσο σημαντικός που, όπως υπογραμμίζει η Μενεδιάτου, ο ψυχίατρος – ειδικός εισηγητής του ΟΗΕ χαρακτηρίζει την ορθή λειτουργία του δικαστικού συστήματος πιο σημαντική για την θεραπεία της κατάθλιψης από τα φάρμακα ή την ψυχοθεραπεία.

«Η εμπιστοσύνη στους θεσμούς συνδέεται με τη βαθιά ανθρώπινη ανάγκη για έλεγχο, όπως και την απαραίτητη αίσθηση ότι ο κόσμος είναι δίκαιος και ασφαλής. Η πίστη συνδέεται με την ελπίδα, αλλά και τη Δικαιοσύνη, η οποία είναι θεμελιώδες προαπαιτούμενο για να νιώθουν οι πολίτες ασφαλείς σε περίπλοκες κοινωνίες. Η Δικαιοσύνη σκοράρει πολύ ψηλά στους δείκτες διαφοράς στην Ελλάδα και βρισκόμαστε σε μια γκρίζα ζώνη: ο θεσμός υφίσταται, αλλά δυσλειτουργεί».

Η Κολτσίδα δίνει ένα παράδειγμα, που τους τελευταίους μήνες κυριαρχεί στη δημόσια σφαίρα: «πώς αισθάνεται άραγε ένας αγρότης που καταστράφηκε από τις πλημμύρες του 2023 στη Θεσσαλία και άργησε δύο χρόνια να αποζημιωθεί, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την επιβίωσή του, όταν έμαθε ότι κάποιοι έπαιρναν παράνομα χιλιάδες ή εκατομμύρια ευρώ επιδοτήσεις από τον ΟΠΕΚΕΠΕ; Το αίσθημα της αδικίας -αν δεν βρει θεσμική και πολιτική διέξοδο και απάντηση - γρήγορα μετατρέπεται σε αίσθημα δυσπιστίας προς τους θεσμούς. Κι έπειτα σε πολιτικό κυνισμό («όλοι ίδιοι είναι», «η πολιτική δεν ενδιαφέρεται για ανθρώπους σαν εμένα» κ.λπ.), σε πολιτική αποστασιοποίηση και αποχή ή, ακόμα, και σε σκεπτικισμό ή ανοιχτή εχθρότητα προς τη δημοκρατία».

Όπως εξηγεί η Μενεδιάτου, «οι άνθρωποι νιώθουν ότι βρίσκονται στο έλεος των συμφερόντων και των πράξεων άλλων. Αυτό προκαλεί θυμό. Κι όταν ο θυμός δεν εκτονώνεται, προκαλεί κατάθλιψη, παράλυση, παθητικότητα ή καθημερινή, μακροχρόνια, διαβρωτική δυσθυμία. Οι άνθρωποι που έρχονται στα γραφεία μας αναζητώντας θεραπεία θα πρέπει να υποστηριχθούν ώστε να θέσουν την ατομική δυσφορία που τους προκαλεί η ζωή σε αυτή τη χώρα στα πλαίσια του κοινωνικού γίγνεσθαι».

Πώς μετουσιώνεται το προσωπικό σε πολιτικό; Πώς το βίωμα του καθενός μας μεταγράφεται σε κοινωνικό επίπεδο; Η Δανάη Κολτσίδα μας εξηγεί: «Υπάρχουν περιπτώσεις που το αίσθημα της αδικίας και το αίτημα της δικαιοσύνης είναι τόσο ισχυρό, που οδηγεί σε εντυπωσιακές κοινωνικές αντιδράσεις, όπως οι μαζικές και με διάρκεια κινητοποιήσεις που βλέπουμε τον τελευταίο χρόνο στη Σερβία ή οι συγκεντρώσεις για τα Τέμπη. Ωστόσο, ακόμα κι όταν οι άνθρωποι δεν βγαίνουν μαζικά στον δρόμο – ή, μάλλον, ιδίως τότε – η αντίληψη περί διαφθοράς και ατιμωρησίας των ισχυρών, η αντίληψη ότι δεν μπορεί ο καθένας σε αυτή τη χώρα να βρει το δίκιο του, η αίσθηση ότι κάποιοι πλουτίζουν παράνομα ανενόχλητοι, ενώ άλλοι αγωνίζονται χωρίς τέλος, σιγά-σιγά διαβρώνει τα θεμέλια της δημοκρατίας».

Πού οδηγούν όλα αυτά; Άγνωστο για την ώρα ωστόσο, όπως θα πει ο Σεριάτος, έχουν ήδη ενεργοποιήσει ένα κοινωνικό ρήγμα. «Το σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών και η διαχείριση του από τους εμπλεκόμενους πολιτικούς και μη θεσμούς, νωρίτερα το ζήτημα των παρακολουθήσεων αλλά και προσφάτως η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δείχνουν να ενεργοποιούν ένα κοινωνικό ρήγμα, που παρέμεινε σε σχετική αδράνεια για περίπου μια δεκαετία», μας λέει ο Σεριάτος και συνεχίζει: «Το ρήγμα στον πυρήνα του έχει το περαιτέρω βάθεμα της απόστασης μεταξύ της κοινωνίας και των ελίτ και θυμίζει πάρα πολύ το αντίστοιχο του 2012. Ωστόσο, οι συσχετισμοί δύναμης και το πολιτικό τοπίο συνολικά σήμερα είναι, πολύ διαφορετικά».

Ποιος είναι ο πυρήνας των κοινωνικών ομαδοποιήσεων του ρήγματος; Οι νεότερες και πιο παραγωγικές ηλικίες αλλά και τα άτομα που «δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα» οικονομικά, όπως τεκμηριώνουν ευρήματα της «Prorata». «Και είναι ακριβώς οι νεότεροι εκλογείς, παραγωγικότερες ηλικίες, άτομα σε κατάσταση υψηλής υλικής αποστέρησης) εντός των οποίων οι δυνάμεις πέραν της ΝΔ σημειώνουν δημοσκοπικά εντυπωσιακές επιδόσεις κατά τα τελευταία τουλάχιστον δυόμισι χρόνια», αναφέρει ο Σεριάτος.

«Σε αυτή τη φάση, τα ευρήματα των μετρήσεων προτείνουν ότι κανένας υφιστάμενος πολιτικός σχηματισμός (με την κλασσική έννοια του πολιτικού κόμματος) δεν μπορεί να συζητήσει, να κατανοήσει και να «οργανώσει» την διευρυμένη κοινωνικά δυσπιστία απέναντι στην λειτουργία θεσμών που αφορούν στη διαφθορά, τη διαφάνεια και τη δικαιοσύνη», μας λέει ο Σεριάτος και συμπληρώνει: «Και τούτο είναι ένα στοιχείο που φαίνεται πως σε σημαντικό βαθμό εξηγεί την ανθεκτικότητα των δυνάμεων της Άκρας Δεξιάς τα τελευταία χρόνια - και - στη χώρα μας».

Η Μαριάννα, που της αφήνουμε τον επίλογο αυτού του ρεπορτάζ, είναι μια νέα γυναίκα 30 χρόνων, που δεν έφυγε και δεν θέλει να φύγει από τη χώρα: «Όταν ακούω τη λέξη διαφθορά, φοβάμαι. Γιατί ξέρουμε πως η διαφθορά σκοτώνει - κυριολεκτικά. Σκοτώνει τα όνειρά μας και σκοτώνει την αξιοπρέπειά μας. Γιατί κάθε μέρα εγώ μετρά και το τελευταίο ευρώ για να βγάλω την βδομάδα μου, ενώ γύρω μου “χορεύουνε” μαύρα δισεκατομμύρια. Και, ειλικρινά, δεν ξέρω τι, αλλά κάτι πρέπει να γίνει. Χτες».

Πηγή: Ευρωβαρόμετρο 2025, dnews.gr