Η Επίδαυρος αποκτάει νέο αρχαιολογικό μουσείο, προκειμένου να στεγάσει τα σημαντικά ευρήματα από το ιερό του Ασκληπιού, ένα μέρος των οποίων εκτίθεται σήμερα στο υπάρχον παλαιό κτήριο, που έχει ξεπεράσει τον έναν αιώνα ύπαρξης, αλλά και έχει ξεπεραστεί βέβαια εντελώς, μουσειακά.

Αυτό είναι ένα πού σημαντικό γεγονός για τον νομό μας και την πολιτιστική κληρονομιά του και πίσω από αυτή τη δημιουργία είναι ο Βασίλης Λαμπρινουδάκης. Πρόκειται για τον αρχαιολόγο που ασχολείται με τη δημιουργία του νέου αρχαιολογικού μουσείου της Επιδαύρου, καθώς θα βασιστεί σε δική του πρόταση.

Οι χρήσεις που προτείνονται για το νέο κτήριο του μουσείου από την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας έχουν λάβει υπ’ όψιν την προκαταρκτική μουσειολογική πρόταση, που έχει συνταχθεί από τον εξέχοντα αρχαιολόγο, καθηγητή Βασίλειο Λαμπρινουδάκη, ο οποίος ανασκάπτει και μελετά το ιερό του Ασκληπιού για περισσότερο από 50 χρόνια.

Στη συνέχεια θα σας παρουσιάσουμε τι προβλέπεται να ετοιμαστεί με βάση τα σχέδια και ποιες θα είναι οι χρήσεις του νέου αρχαιολογικού μουσείου. Θα σας ενημερώσουμε για την ιστορία του μουσείου και τα εκθέματα. Με πληροφορίες του Μ. Θερμού (MonoNews Ανασκαφή). Ακολούθως, μπορείτε να διαβάσετε και τι ανέφερε ο Βασίλειος Λαμπρινουδάκης στην εφημερίδα «Lifo», μαθαίνοντας πολλά πράγματα για τον συγκεκριμένο αρχαιολόγο.

Εκεί θα χτιστεί το νέο μουσείο

Το νέο κτήριο, εμβαδού περί τα 2.500 τμ προβλέπεται να ανεγερθεί στην περιοχή, όπου βρίσκεται το Ξενία και οι άλλες σύγχρονες εγκαταστάσεις που εξυπηρετούν διάφορες χρήσεις (Θεατρικό Μουσείο, καμαρίνια, γραφεία, αρχεία, βιβλιοθήκη, εργαστήριο συντήρησης, αποθήκες κ.λπ.). Το σημείο βρίσκεται εκτός του μνημειακού συνόλου του Ασκληπιείου, στο οποίο επίσης, δεν υπάρχουν αρχαιολογικά κατάλοιπα ενώ στην ίδια περιοχή, ας σημειωθεί, είναι ήδη υπό ανέγερση το πωλητήριο του ΟΔΑΠ, καθώς και ένα κτήριο πολλαπλών χρήσεων για το Ελληνικό Φεστιβάλ.

Σε γενικές γραμμές δηλαδή, είναι το καταλληλότερο για τη χωροθέτηση του νέου μουσείου, καθώς έτσι ολοκληρώνεται ο σχεδιασμός για την συγκέντρωση όλων των νέων κτηριακών εγκαταστάσεων, που απαιτούνται για την λειτουργία του αρχαιολογικού χώρου.

Πιο συγκεκριμένα, και σύμφωνα με το κτηριολογικό πρόγραμμα που κατατέθηκε στο Συμβούλιο Μουσείων του υπουργείου Πολιτισμού, το μουσείο προβλέπεται να κτισθεί στο τέλος της νέας διαδρομής περιήγησης στον αρχαιολογικό χώρο, που θα ξεκινά από τα Προπύλαια (την αρχαία είσοδο) του ιερού στα βόρεια και θα καταλήγει στο αρχαίο θέατρο, στο νότιο άκρο του ιερού και στην έξοδό του από αυτό. Σε κάθε περίπτωση πάντως, όλη αυτή η περιοχή βρίσκεται εντός της Ζώνης Α’ του κηρυγμένου αρχαιολογικού χώρου.

Οι χρήσεις του νέου μουσείου

Σημαντικό είναι το γεγονός εξάλλου, ότι οι χρήσεις που προτείνονται για το νέο κτήριο του μουσείου από την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας έχουν λάβει υπ’ όψιν την προκαταρκτική μουσειολογική πρόταση, που έχει συνταχθεί από τον εξέχοντα αρχαιολόγο, καθηγητή Βασίλειο Λαμπρινουδάκη, ο οποίος ανασκάπτει και μελετά το ιερό του Ασκληπιού για περισσότερο από 50 χρόνια.

Σύμφωνα με αυτήν η μόνιμη έκθεση στο ισόγειο του κτηρίου θα καταλαμβάνει έκταση 1.100 τμ ενώ το μουσείο εκτός από τον χώρο υποδοχής και τα γραφεία του θα διαθέτει επίσης αίθουσα πολλαπλών χρήσεων για διαλέξεις, εκπαιδευτικά προγράμματα στο ημιυπόγειο ενώ φυσικά θα υπάρχουν και όλοι οι απαιτούμενοι βοηθητικοί χώροι και οι απαραίτητες εγκαταστάσεις.

Η όλη πρόταση εξάλλου, για τη δημιουργία ενός νέου κτηρίου, αφορά στον ευρύτερο σχεδιασμό της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αργολίδας και έρχεται να συμπληρώσει το πρώτο τμήμα του αρχικού σχεδιασμού για την ανάδειξη του Ασκληπιείου σε αρχαιολογικό και περιβαλλοντικό πάρκο, μέσω της υπογραφείσας από το 2019 Προγραμματικής Σύμβασης μεταξύ Υπουργείο Πολιτισμού, Περιφέρειας Πελοποννήσου και Δήμου Επιδαύρου.

Η ιστορία και τα εκθέματα

Εντός του αρχαιολογικού χώρου του ιερού του Ασκληπιού, που αποτελούσε την μητρόπολη όλων των ασκληπιείων του αρχαίου κόσμου βρίσκεται το εν λειτουργία αρχαιολογικό μουσείο, που κτίσθηκε το 1898-1900 από την Αρχαιολογική Εταιρεία. Άρχισε να λειτουργεί το 1909 στεγάζοντας πολλά από τα ευρήματα των ανασκαφών, που είχαν διεξαχθεί από το 1881 ως το 1928 από τον αρχαιολόγο Παναγή Καββαδία. Στον ίδιο οφείλεται και η έκθεση των αρχαίων, που διατηρείται ως σήμερα, χαρακτηριστικό δείγμα της μουσειακής αντίληψης των αρχών του 20ού αιώνα, με την πυκνή και παρατακτική διάταξη των εκθεμάτων, αν και αναγκαστική, λόγω της στενότητας του χώρου.

Τα εκθέματα του Μουσείου χρονολογούνται από την Αρχαϊκή ως την Ρωμαϊκή εποχή και προέρχονται από τα Προπύλαια του ιερού, τον ναό του Ασκληπιού και τον ναό της Άρτεμης και τον Θόλο της Επιδαύρου. Είναι επιγραφές, ιατρικά εργαλεία, σίμες αρχαίων κτηρίων, ακροκέραμα, ανάγλυφα, αγάλματα μεγάλου μεγέθους αλλά και πολλά μικρά αναθήματα, το σημαντικό γνωστό, ημιτελές κορινθιακό κιονόκρανο που βρέθηκε κοντά στη Θόλο, καθώς και μεγάλα τμήματα σημαντικών αρχαίων κτηρίων.

Στο μουσείο εκτίθενται επίσης και εκμαγεία σημαντικών αγαλμάτων όπως της Υγείας 4ου π.Χ. αιώνα, της Αφροδίτης (ρωμαϊκό αντίγραφο), του Ασκληπιού (Ρωμαϊκής εποχής), των αετωμάτων του ναού του Ασκληπιού, των ακρωτηρίων του ναού της Άρτεμης καθώς και αναγλύφων, τα οποία βρίσκονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στην Αθήνα.

Το κτήριο του μουσείου, ένα από τα αρχαιότερα της Ελλάδας είναι κτισμένο μεταξύ του αρχαίου Θεάτρου και του υπόλοιπου ιερού του Ασκληπιού, στη νότια πλευρά μικρού χειμάρρου και αποτελείται από τον προθάλαμο και δύο μακρόστενες αίθουσες. Στην νότια του πλευρά κατασκευάστηκε μεταγενέστερα πρόσθετο υπόστεγο, το οποίο στεγάζει μεγάλο αριθμό επιγραφών.

Βασίλης Λαμπρουδάκης: Ο αρχαιολόγος πίσω από το νέο μουσείο της Επιδαύρου

Ο αρχαιολόγος που ασχολείται με τη δημιουργία του νέου αρχαιολογικού μουσείου της Επιδαύρου, καθώς θα βασιστεί σε δική του πρόταση, είναι ο Βασίλης Λαμπρινουδάκης. Από τις ανασκαφές στην Επίδαυρο και τη Νάξο, ο ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας αφηγείται μια ζωή αφιερωμένη στην ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Και όπως λέει, το πιο πολύτιμο εύρημα δεν ήταν αρχαιολογικό – ήταν η γυναίκα του.

Τα ανέφερε ο ίδιος στην εφημερίδα «Lifo», μιλώντας και για την Επίδαυρο. Διαβάστε όσα αποκάλυψε:

Γεννήθηκα στη Χίο τον Ιούλιο του 1939 και έζησα στο νησί μέχρι τα δεκαοκτώ μου χρόνια, όταν έφυγα για σπουδές στην Αθήνα. Μεγάλωσα στο αστικό περιβάλλον της πόλης, σε μια εποχή γεμάτη αντιθέσεις. Αποφοίτησα από το Γυμνάσιο Aρρένων Χίου, ένα σχολείο με μακρά πνευματική παράδοση από την εποχή που το ίδρυσε ο Όσιος Αθανάσιος ο Πάριος. Το σπίτι μας βρισκόταν μόλις λίγα βήματα από τη βιβλιοθήκη Κοραή – έναν πνευματικό θησαυρό που επισκεπτόμουν συχνά και που διαμόρφωσε την αγάπη μου για τη γνώση και την Ιστορία. Από την παιδική μου ηλικία κουβαλώ ένα πλήθος αναμνήσεων.

Δεν ξεχνώ τις ατέλειωτες ώρες παιχνιδιού στη γειτονιά με τους φίλους μου αλλά ούτε και τις δυσκολίες και τις στερήσεις της περιόδου της γερμανικής κατοχής, που σημάδεψαν τη γενιά μου. Θυμάμαι επίσης με ευχαρίστηση τα μαθήματα γαλλικών στο κολέγιο Saint Joseph, που λειτουργούσε τότε στη Χίο. Ως παιδί, ήμουν ιδιαίτερα σκανταλιάρης και ατίθασος. Από τις ζωντανές εκείνες αναμνήσεις ξεχωρίζω τις φάρσες μας: μαζί με τους συμμαθητές μου βάζαμε φωτιά σε παλιά φιλμ και τα πετούσαμε από το παράθυρο. Οι καλόγριες, βλέποντας πως δεν μας έβαζαν εύκολα σε τάξη, συχνά μας άφηναν τελικά να κάνουμε ό,τι θέλαμε.

• Οι γονείς μου ήταν πρόσφυγες από την περιοχή της Σμύρνης. Και στους δύο χρωστάω τις ηθικές αρχές και αξίες που διέπουν σταθερά τη ζωή μου. Ιδιαίτερα στον πατέρα μου οφείλω την αγάπη για τα γράμματα και τη γνώση της αγγλικής γλώσσας. Ξέρετε, ο πατέρας μου έζησε για χρόνια στην Αμερική και όταν επέστρεψε δίδασκε αγγλικά στη Χίο. Όσον αφορά τη μητέρα μου, θα έλεγα ότι της χρωστώ την ικανότητα να προσεγγίζω με θετικό τρόπο τα όποια προβλήματα της ζωής.

«Η ζωή μου με έχει διδάξει πως η τίμια εργασία, αργά ή γρήγορα, αμείβεται. Και κάτι ακόμη σημαντικό: το έργο που έχεις παραγάγει δεν μπορεί κανείς να σ’ το αφαιρέσει. Είναι τελικά αυτό που μένει, όταν όλα τα άλλα παρέλθουν».

Σπούδασα Κλασική Αρχαιολογία και Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Δίδαξα έως το 2006 (οπότε και αφυπηρέτησα ως ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας), ενώ το επιστημονικό μου έργο επικεντρώνεται στην αρχαία ελληνική τέχνη, την αρχιτεκτονική, την τοπογραφία της αρχαίας Ελλάδας, την επιγραφική, τη θρησκεία και λατρεία των αρχαίων, τη θεωρία της αρχαιολογίας, καθώς και τη διαχείριση και ανάδειξη μνημείων. Για μένα, η αρχαιολογία είναι πρωτίστως Ιστορία.

Ανατρέχοντας στο παρελθόν, αναγνωρίζω πως το άσβεστο ενδιαφέρον μου για την Ιστορία γεννήθηκε μέσα από τα μαθήματα –και τις παράπλευρες δράσεις– ενός φωτεινού δασκάλου στο Γυμνάσιο της Χίου: του Γιάννη Κουνέλλη. Μαζί του επισκεπτόμασταν μνημεία στο νησί, προσπαθώντας να αναπλάσουμε την ιστορία τους και να αποκωδικοποιήσουμε τα μηνύματά τους. Διδάσκοντας, έμαθα πως ταυτόχρονα διδάσκεσαι κι εσύ. Και κάτι ακόμη: στα χρόνια που ήμουν καθηγητής στο πανεπιστήμιο, συνειδητοποίησα ότι ο καλός συνδικαλισμός μπορεί να αποφέρει καρπούς και να κάνει καλό, ενώ ο κακός λειτουργεί ως φρένο και τροχοπέδη.

• Όλα αυτά τα χρόνια είχα την τιμή να διευθύνω τις αρχαιολογικές έρευνες, τις εργασίες ανασκαφής, αναστήλωσης και ανάδειξης στο Ασκληπιείο και στην αρχαία πόλη της Επιδαύρου. Παράλληλα, υπηρέτησα ως διευθυντής των ανασκαφών και των εργασιών του Πανεπιστημίου Αθηνών σε σειρά σημαντικών αρχαιολογικών θέσεων στη Νάξο: στη Γρόττα, στο Ιερό των Υρίων, στο Ιερό του Γύρουλα, καθώς και στην περιοχή των αρχαίων λατομείων και του υδραγωγείου των Μελάνων. Επίσης, διηύθυνα τις ανασκαφές στην Παλαιομάνινα της Ακαρνανίας.

Η ανασκαφή και ανάδειξη των αρχαιολογικών χώρων των Υρίων και του Γύρουλα στη Νάξο τιμήθηκε με το Α΄ Βραβείο της Europa Nostra. Δεν ήταν κάτι εύκολο. Η πρόταση για βράβευση κατατέθηκε από την Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού και η συγκίνηση ήταν μεγάλη όταν πληροφορηθήκαμε πως, ανάμεσα σε περισσότερα από σαράντα αντίστοιχα έργα σε μνημεία διαφόρων εποχών από όλη την Ευρώπη, η Νάξος απέσπασε την κορυφαία διάκριση. Σημαντική προσωπική στιγμή αποτέλεσε και η απονομή, το 2003, του παράσημου του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, ως αναγνώριση της συμβολής μου στην προβολή της ελληνικής ιστορίας και αρχαιολογίας σε διεθνές επίπεδο.

Τα ευρήματα που με συγκινούν ιδιαίτερα είναι αυτά που παρέχουν νέα στοιχεία για τη γνώση του παρελθόντος και ιδιαίτερα εκείνα που επιβεβαιώνουν μια υπόθεση που έχει κάνει κανείς κατά την ερευνητική στόχευσή του. Για παράδειγμα, στον ναό της Δήμητρας στο Σαγκρί της Νάξου οι παραστάδες των θυρών είχαν έναν χαρακτηριστικό τρόπο ανάρτησης της θύρας. Σ’ έναν άλλο χώρο κοντά στην πόλη, στα Ύρια, σ’ ένα εκκλησάκι ήταν εντοιχισμένο ένα κομμάτι τέτοιας παραστάδας, όμως τα στοιχεία του τρόπου ανάρτησης είχαν άλλες διαστάσεις από εκείνες του Σαγκρίου. Η λογική υπόθεση που προέκυπτε ήταν ότι στην περιοχή υπήρχε άλλος αρχαίος ναός, ανάλογος με αυτόν του Σαγκρίου. Η χαρά και ικανοποίηση ήταν λοιπόν μεγάλη όταν, μετά από διερευνητικές συζητήσεις με τους κατοίκους και ανασκαφική έρευνα εντοπίστηκε ο αρχαϊκός ναός του Διονύσου στα Ύρια. Είμαι πολύ περήφανος για όσα φέραμε στο φως στο νησί της Νάξου. Βρέθηκα στο νησί το 1961 ως τελειόφοιτος Αρχαιολογίας για να συμμετάσχω στην ανασκαφή στη Νάξο, ύστερα από πρόσκληση του Νίκου Κοντολέοντος.

Οι πρώτες μου εμπειρίες από την ανασκαφή φαντάζουν σήμερα στο μυαλό μου κάπως μυθικές. Μικρή πόλη σε σχέση με τη Χίο, δύσκολη ανασκαφή στη συνήθως ανταριασμένη ακτή της Γρόττας, που έφθανε στα αρχαία πολύ κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, ωράριο από τις επτά το πρωί ως τις πέντε το απόγευμα, έρευνα σε περισσότερες περιοχές με διαφορετικών εποχών αρχαία (Γρόττα, Απλώματα, Αγορά, Γύρουλας στο Σαγκρί). Και, πάνω απ’ όλα, σοβαρές απαιτήσεις στην ανασκαφή από έναν πρωτόπειρο τελειόφοιτο Αρχαιολογίας, αφού αρχή του Νίκου Κοντολέοντος ήταν ότι στα βαθιά μαθαίνεις κολύμπι.

• Όσον αφορά στο νησί της Νάξου, θυμάμαι ακόμη ένα περιστατικό. Το 1982 επιχειρήσαμε μια μικρή ανασκαφή γύρω από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, η οποία όμως απέδωσε αποκλειστικά χριστιανικές ταφές, χωρίς άλλα αρχαιολογικά ευρήματα. Τότε αποφασίσαμε να εφαρμόσουμε μεθόδους ντετέκτιβ. Αρχίσαμε να ρωτάμε τους ντόπιους που καλλιεργούσαν τα γύρω χωράφια: «Μήπως σκάβοντας πέσατε ποτέ πάνω σε κάτι αρχαίο;». Οι απαντήσεις ήταν συνήθως: «Στο δικό μου χωράφι, όχι. Αλλά άκουσα ότι στου τάδε κάτι είχε βρεθεί». Συλλέγοντας και συγκρίνοντας αυτές τις μαρτυρίες, κάναμε μια ιδιότυπη στατιστική, σε ποιον γείτονα συνέκλιναν οι περισσότερες σχετικές πληροφορίες. Έτσι καταλήξαμε σε ένα συγκεκριμένο σημείο, περίπου 200 μέτρα βορειοανατολικά του Αγίου Γεωργίου, όπου ξεκινήσαμε επιτόπια έρευνα του εδάφους. Καθώς η έρευνά μας άρχισε να δείχνει ότι βρισκόμασταν στον σωστό δρόμο, οι ντόπιοι μάς αποκάλυψαν ότι το 1961 είχε γίνει πράγματι εκεί μια λαθρανασκαφή. Οι αρχαιοκάπηλοι όμως απογοητεύτηκαν, καθώς βρήκαν μόνο μάρμαρα και όχι αγάλματα ή ειδώλια. Μας υπέδειξαν τον χώρο και πολύ σύντομα εντοπίσαμε τον σχετικά πρόσφατο λάκκο τους. Από τα περιφρονημένα κατάλοιπα καταλάβαμε αμέσως πως ανήκαν σε μεγάλο αρχαίο οικοδόμημα. Η συνέχεια των ανασκαφών επιβεβαίωσε τις υποψίες μας: επρόκειτο για τη νοτιοδυτική γωνία του ναού του Διονύσου, ανακατασκευασμένη κατά τα ρωμαϊκά χρόνια.

• Το δεύτερο παράδειγμα αφορά την Επίδαυρο. Ένας βωμός στο κέντρο του Ασκληπιείου διαπιστώθηκε ότι ήταν αξονικά προσανατολισμένος προς τη Θόλο. Ο βωμός είχε τρεις φάσεις λειτουργίας, η πρώτη από τις οποίες ήταν αρχαϊκή, αναγόμενη στο τέλος του 7ου πΧ αιώνα. Όμως η Θόλος, με την οποία λόγω προσανατολισμού φαινόταν να συνδέεται ο βωμός, χρονολογείται στον 4ο π.Χ. αι. Το λογικό συμπέρασμα και εδώ ήταν ότι πριν από τη Θόλο στη θέση της υπήρξε αντίστοιχο οικοδόμημα προς το οποίο έβλεπε ο βωμός. Και εδώ η συγκίνηση ήταν πολύ μεγάλη, όταν η ανασκαφή δίπλα και κάτω από τη Θόλο άρχισε να αποκαλύπτει ένα κτίριο με υπόγειο, προδρομικό της Θόλου.

• Η Επίδαυρος είναι για μένα ο τόπος στον οποίο τεκμηριώνεται με μνημεία χωρίς διακοπή η ιστορία της φροντίδας της υγείας από την προϊστορική εποχή μέχρι το τέλος της αρχαιότητας και ο τόπος όπου άκμασε το μεγαλύτερο θεραπευτήριο της αρχαιότητας. Είναι το μεγάλο σχολείο για την απόκτηση γνώσης για την ιστορία της ιατρικής, και είναι ακόμη ο χώρος των ευχάριστων εμπειριών από την αποκάλυψη άγνωστων ως σήμερα μνημείων της και διερεύνησης της ιστορίας και των μηνυμάτων τους. Τόπος φροντίδας σώματος και ψυχής. Αυτό το διάστημα ασχολούμαι ενδελεχώς με τη δημιουργία του νέου αρχαιολογικού μουσείου που θα αποκτήσει η Επίδαυρος.

Το νέο κτήριο, εμβαδού περί τα 2.500 τμ, προβλέπεται να ανεγερθεί στην περιοχή. Σύμφωνα με τη μουσειολογική πρόταση που έχω συντάξει, η μόνιμη έκθεση θα εκτίθεται στο ισόγειο του κτιρίου και θα καταλαμβάνει μια έκταση 1.100 τμ. Την ίδια στιγμή, το μουσείο, εκτός από τον χώρο υποδοχής και τα γραφεία του, θα διαθέτει ακόμη μια αίθουσα πολλαπλών χρήσεων που θα λειτουργεί για διαλέξεις και εκπαιδευτικά προγράμματα στο ημιυπόγειο, ενώ έχουν προβλεφθεί και άλλοι βοηθητικοί χώροι σε ένα σύνολο 200 τ.μ. Σκεφτείτε ότι όλα τα ευρήματα που αφορούν τον Απόλλωνα Μαλεάτα βρίσκονται στις αποθήκες. Είναι πλέον σαφές ότι το υφιστάμενο μουσείο στον αρχαιολογικό χώρο της Επιδαύρου δεν ανταποκρίνεται ούτε στις σύγχρονες ανάγκες ούτε στη σπουδαιότητα του χώρου.

Γι’ αυτόν τον λόγο, δημιουργείται ένα νέο μουσείο, το οποίο θα αναδείξει με σύγχρονο τρόπο την ιστορία της ιατρικής μέσα από τα κινητά ευρήματα του Ασκληπιείου. Το παλαιό μουσείο όμως δεν καταργείται. Αντιθέτως, διατηρείται και αποκτά έναν νέο ρόλο: εκεί θα εκτίθενται οι οικοδομικές επιγραφές, οι οποίες τεκμηριώνουν τον τρόπο διαχείρισης των οικονομικών και τεχνικών έργων της εποχής. Ο επισκέπτης θα έχει έτσι τη δυνατότητα να γνωρίσει την αρχιτεκτονική μορφή και τη διοικητική οργάνωση του ιερού. Ελπίζουμε ότι σε διάστημα δύο ετών το νέο μουσείο θα είναι έτοιμο να υποδεχθεί το κοινό.

• Η θητεία μου στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο υπήρξε για μένα το μεγαλύτερο σχολείο ενημέρωσης για την αρχαιολογική έρευνα στην Ελλάδα αλλά και για τους τρόπους διαχείρισης των μνημείων. Οι περισσότερες αποφάσεις του Συμβουλίου είναι καθοριστικές για την τύχη των μνημείων τα οποία αφορούν. Μια από αυτές είναι, π.χ., ο καθορισμός των ζωνών προστασίας των μνημείων. Και θεωρώ ότι τα τελευταία χρόνια έχει γίνει πολύ καλή δουλειά για την ανάδειξη των μνημείων της Αθήνας και την προσβασιμότητα και αναγνωσιμότητά τους από το ευρύ κοινό. Τώρα, αν μπορούσα να αναστήσω ένα κτήριο που έχει χαθεί στο πέρασμα του χρόνου; Είναι πολλά. Μια σημαντική περίπτωση είναι η περίφημη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, που καταστράφηκε από φωτιά κατά τη διάρκεια των ρωμαϊκών εμφύλιων πολέμων. Μια διαφορετική περίπτωση είναι ο ναός της Αγροτέρας Αρτέμιδος στον Ιλισό, ανάλογης σπουδαιότητας για την αρχιτεκτονική με τον ναό της Αθηνάς Νίκης στην Ακρόπολη, που κατεδαφίστηκε από τον βοεβόδα της Αθήνας Χατζή Αλή Χασεκή το 1776.

• Από τότε που ξεκίνησα μέχρι σήμερα, η αρχαιολογία έχει αλλάξει. Σε θεωρητικό επίπεδο έχει αναπτυχθεί περισσότερο ως προς τη μελέτη των κοινωνικών δομών των αρχαίων κοινωνιών, στο μεθοδολογικό και τεχνικό επίπεδο έχει αναπτυχθεί η διεπιστημονική έρευνα των καταλοίπων του παρελθόντος, και στο επίπεδο διαχείρισης των μνημείων η συντήρηση και αποκατάσταση των ήδη γνωστών μνημείων αφενός βαρύνει στις επιλογές μας περισσότερο από την αποκάλυψη νέων και αφετέρου έχει αναπτύξει εξαιρετική τεχνογνωσία για την προστασία και προβολή της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

• Ακούμε το συχνά το δίλημμα: τουριστική ανάπτυξη ή «αρχαία»; Είναι μια δύσκολη εξίσωση, που όμως πάντα με σεβασμό στα μνημεία αλλά και με κοινωνική ευαισθησία μπορεί να λυθεί. Στη διαχείριση των μνημείων, ανάλογα με την κλίμακα αξιών τους, υπάρχει η περίπτωση διατήρησης του μνημείου ορατού και επισκέψιμου, ώστε να απαιτείται απαλλοτρίωση του ιδιωτικού χώρου στον οποίο αυτό βρίσκεται· υπάρχει η περίπτωση της διατήρησης σε υπόγειο και η περίπτωση της επίχωσης, ώστε να μπορεί να οικοδομηθεί υπό όρους ο ιδιωτικός χώρος· ή μπορεί να κριθεί ότι ενδείκνυται η απόσπαση και μεταφορά των αρχαίων σε άλλο χώρο ή ακόμα και η αρχαιολογική διάλυσή τους. Πάντα υπάρχουν λύσεις. Θυμηθείτε τη μεταφορά σημαντικών εκθεμάτων από την αρχαιολογική ανασκαφή του Συντάγματος στην Πανεπιστημιούπολη του Ζωγράφου. Λύση είναι ακόμη και η διάλυση με επιστημονικό τρόπο, όταν το εύρημα δεν έχει ιδιαίτερη αξία. Τέτοιες λύσεις δόθηκαν, επί παραδείγματι, όταν κατασκευάστηκε η Αττική Οδός.

• Η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν αρχαιολόγο είναι η έντονη οικοδομική δραστηριότητα, η οποία, σε συνδυασμό με την εγγενή στην αρχαιολογική έρευνα χρονοβόρα διαδικασία, απαιτεί πολύ αυξημένη απασχόληση, που το υπάρχον προσωπικό στην αρμόδια κρατική υπηρεσία δεν μπορεί πολλές φορές να καλύψει. Από την άλλη πλευρά, μια θετική πρόκληση για τον αρχαιολόγο του σήμερα είναι το έντονα αυξημένο ενδιαφέρον του κοινού, το οποίο μάλιστα στις μέρες μας είναι υψηλότερου μορφωτικού επιπέδου. Ο αρχαιολόγος πρέπει σήμερα στους μνημειακούς χώρους και στα μουσεία να συνθέτει και να παρουσιάζει ένα έγκυρο, θελκτικό και εύκολα κατανοητό αφήγημα για τη σημασία και τα μηνύματα των χώρων και των μνημείων που έχει στην αρμοδιότητά του.

• Προσωπικά, πιστεύω ότι η διαχείριση των μνημείων είναι επιστήμη, γιατί χρησιμοποιεί και παράγει διεπιστημονικές γνώσεις για την προστασία και την ανάδειξη των μνημείων. Ωστόσο είναι και τέχνη, γιατί χρειάζεται εξειδικευμένες ικανότητες και εμπειρία για την εφαρμογή των γνώσεων αυτών, αλλά είναι και δημόσια πολιτική, αφού η προστασία των μνημείων είναι αρμοδιότητα του κράτους και οι επιλογές των κυβερνήσεων επηρεάζουν τον τρόπο που θα γίνει και την έκταση που θα πάρει.

• Αναρωτιέμαι πολλές φορές τι κάνει μοναδική την ελληνική αρχαιολογία. Πρώτα απ’ όλα, ο πλούτος, η υψηλή ποιότητα και το διαχρονικό εύρος του πολιτιστικού αποθέματος της Ελλάδας. Οι Έλληνες αρχαιολόγοι, με την εμπειρία που τους χαρίζει η ενασχόληση με αυτόν τον πλούτο και την άμεση επαφή μέσω της ανασκαφής με τα κατάλοιπα του παρελθόντος, διακρίνονται στον διεθνή χώρο για τη σφαιρική γνώση του αντικειμένου τους και τις αντίστοιχες ερμηνείες τους.

• Η αρχαία λατρεία και θρησκεία έχει αφήσει πάμπολλα πολιτιστικά κατάλοιπα στη σημερινή ζωή. Τι να πρωτοθυμηθώ; Είναι πολλά, από την ονοματοθεσία των παιδιών (τα εγγόνια παίρνουν το όνομα του παππού και της γιαγιάς = αναγέννηση) και τις φωτιές του Αϊ-Γιάννη (καθαρμός) μέχρι το σιτάρι και το ρόδι στα κόλλυβα των μνημοσύνων (καθαρή επιβίωση της λατρείας της Δήμητρας και της Περσεφόνης, που σχετίζεται με τη διαλεκτική σχέση του θανάτου με τη ζωή). Η επίδραση της αρχαίας λατρείας φαίνεται και στη σημερινή τέχνη και πολιτιστική δραστηριότητα, με τη χρήση των προσώπων των θεών ή θεμάτων από την ελληνική μυθολογία, όπως, για παράδειγμα, η θυσία της Ιφιγένειας στο θέατρο.

• Ζούμε στην εποχή της ταχύτητας και της εικόνας και αρκετοί διερωτώνται πώς μπορεί να βρει κάποιος χώρο για μελέτη και προβολή της αρχαίας τέχνης. Η εικόνα είναι πράγματι το κύριο μέσο με το οποίο επικοινωνούμε σήμερα. Η εικαστική παραγωγή των αρχαίων Ελλήνων, πλαστική, ζωγραφική, αγγειογραφία, ψηφιδωτά κ.ά. υπήρξε πλουσιότατη και έχει σωθεί σε μεγάλο βαθμό. Τα αρχαία έργα, όπως και τα σύγχρονα έργα τέχνης, εκφράζουν την κοσμοθεωρία του δημιουργού τους και της εποχής τους, και έτσι αποδίδουν άμεσα την ιστορική στιγμή κατά την οποία παράχθηκαν, αποτελώντας τα πιο άμεσα τεκμήρια για την ανασύσταση του παρελθόντος. Στο τέλος του 20ού αιώνα, μια διεθνής ομάδα μελετητών της αρχαίας εικονογραφίας κατέγραψε και παρουσίασε σε μια εγκυκλοπαίδεια οκτώ διπλών τόμων όλες τις σωζόμενες αρχαίες ελληνικές, ρωμαϊκές και ετρουσκικές μυθολογικές παραστάσεις σε όλο τον κόσμο. To έργο αυτό ανταποκρίθηκε στο ενδιαφέρον όχι μόνο των ειδικών αλλά και του ευρύτερου κοινού και αναζωογόνησε τις σπουδές για την αρχαία εικονογραφία και την έμπνευση σύγχρονων δημιουργών από αυτήν.

• Στις μέρες μας, με ανησυχούν ιδιαίτερα φαινόμενα όπως η νεανική παραβατικότητα, η διάδοση των ναρκωτικών, οι πόλεμοι που εκτυλίσσονται στη γειτονιά μας, καθώς και ο αδιάκοπος βομβαρδισμός από τα μέσα ενημέρωσης με ειδήσεις γύρω από τη βία, τις συγκρούσεις και το έγκλημα. Η συνεχής αυτή έκθεση δεν αφήνει ανεπηρέαστη την ψυχολογία, ούτε την κοινωνική μας συνοχή. Σε ό,τι αφορά την ελληνική κοινωνία, πιστεύω ότι έχει εξελιχθεί σημαντικά και δεν θα πρέπει να χαρακτηρίζεται εύκολα ως «συντηρητική».

Η διαχρονικά ισχυρή παρουσία και αντοχή του θεσμού της οικογένειας, σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές κοινωνίες, δεν αποτελεί απαραίτητα δείγμα συντήρησης, μπορεί αντιθέτως να λειτουργεί ως στήριγμα κοινωνικής συνοχής. Παράλληλα, ας μην ξεχνάμε ότι η ελληνική νομοθεσία έχει σημειώσει τα τελευταία χρόνια αξιοσημείωτα βήματα στον τομέα της συμπερίληψης. Σε αρκετούς τομείς, η κοινωνική ισότητα στην Ελλάδα αποτυπώνεται με ουσιαστικό τρόπο. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η υψηλή αναλογία γυναικών σε θέσεις πανεπιστημιακών διδασκόντων, κάτι που δεν παρατηρείται το ίδιο συχνά σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Φυσικά, υπάρχουν ακόμη φωνές συντηρητισμού και σκληρές κοινωνικές εκφάνσεις. Όμως, στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτές αποδοκιμάζονται από τη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών. Άλλωστε, είναι σημαντικό να αποσαφηνίσουμε τι εννοούμε με τον όρο «συντήρηση». Η προσήλωση σε δοκιμασμένες και αποτελεσματικές κοινωνικές πρακτικές δεν είναι οπισθοδρόμηση – μπορεί, αντιθέτως, να αποτελέσει τη βάση για πρόοδο με θετικό πρόσημο.

• Στην Αθήνα αγαπώ το ωραίο της κλίμα και τη ζωντάνια της πόλης, την πανταχού παρούσα πολιτιστική κληρονομιά της με λαμπρά μνημεία τόσο από το απώτερο παρελθόν όσο και από τη σύγχρονη εποχή, γύρω από τα οποία έχουν αναπτυχθεί χώροι ελεύθεροι από την καθημερινή πολύβουη κίνηση, όπως η οδός Διονυσίου Αρεοπαγίτου και το πάρκο της Ακαδημίας Πλάτωνος. Με ενοχλούν όμως η μόνιμη κυκλοφοριακή συμφόρηση στο μεγαλύτερο μέρος του Λεκανοπεδίου και τα κακόγουστα γκράφιτι σε δημόσια και ιδιωτικά κτίρια.

• Επιτυχία σημαίνει για μένα η επίτευξη του επιδιωκόμενου αποτελέσματος σε μια προσπάθεια δημιουργίας ενός σημαντικού έργου ή διαμόρφωσης μιας εποικοδομητικής κατάστασης πραγμάτων. Το τίμημα είναι σκληρή και εντατική δουλειά με παράλληλο περιορισμό σε καθημερινές «χαρές» και συχνά αντιμετώπιση δίκαιης ή άδικης κριτικής, ενίοτε δε και κακοήθους υπονόμευσης.

• Ο μεγαλύτερός μου φόβος είναι η ανθρώπινη αδυναμία, που μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένες αποφάσεις και πράξεις. Σήμερα, δύναμη μού δίνει η στήριξη της οικογένειάς μου, η θέληση να ολοκληρώσω τα έργα μου που βρίσκονται σε εξέλιξη και η πίστη μου στη βοήθεια του Θεού. Για μένα Θεός είναι εκείνη η υπερβατική δύναμη που διέπει τη φύση και τη ζωή μας, και που κατά τη θεολογία της Εκκλησίας είναι «ανέκφραστος, απερινόητος, αόρατος, ακατάληπτος, αεί ων, ωσαύτως ων», δηλαδή αυτός ο οποίος υπερβαίνει τη δυνατότητα της ανθρώπινης λογικής να τον κατανοήσει και να τον περιγράψει, πολλώ μάλλον να τον δει, και που είναι άχρονος, αιώνιος.

• Οι ανθρώπινες σχέσεις που αναπτύχθηκαν γύρω από την ανασκαφή σφράγισαν τη ζωή μου με τρόπο καθοριστικό. Το καλοκαίρι του 1963, μια όμορφη και χαρούμενη Ναξιώτισσα – η Πίτσα Λογαρά, φοιτήτρια τότε στο πρώτο έτος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών – άρχισε να επισκέπτεται την ανασκαφή και πολύ σύντομα έγινε αναπόσπαστο μέλος της ανασκαφικής παρέας. Εκείνη την περίοδο υπηρετούσα τη στρατιωτική μου θητεία, ωστόσο με ειδική άδεια κατάφερα να επιστρέψω και να συμμετάσχω ξανά στις ανασκαφές της Νάξου. Έτσι, το σπουδαιότερο εύρημα που μου επιφύλασσε η Νάξος δεν ήταν αρχαιολογικό: ήταν η γυναίκα μου.

• Από το 1963 και έπειτα, συνδέθηκα άρρηκτα με το νησί, με τα μνημεία και την ιστορία του, αλλά και –ίσως ακόμη περισσότερο– με τους ανθρώπους του. Από τότε χτίσαμε την οικογένεια που στάθηκε ο θεμέλιος λίθος για ό,τι ακολούθησε στην επαγγελματική μου πορεία. Ομολογώ πως αυτό υπήρξε και το μεγαλύτερό μου ρίσκο. Ο γάμος σε νεαρή ηλικία, χωρίς ακόμη σταθερή εργασία, είχε μέσα του ανασφάλεια και μια δόση περιπέτειας. Aποδείχθηκε, όμως, η πιο ευτυχής απόφαση της ζωής μου: με οδήγησε σε μια όμορφη οικογένεια, με μια εξαιρετική σύζυγο, δύο θαυμάσια παιδιά και δύο υπέροχα εγγόνια, την Εύα και τον Πάνο.

Δύσκολες καταστάσεις αντιμετωπίζει κανείς πολλές στη ζωή του. Στη δουλειά του, στις σχέσεις του, στην υγεία του, και δεν είναι εύκολο να τις αξιολογήσει. Σίγουρα κάτι που δεν λησμονώ ήταν το ατύχημα που είχα το 1999, όταν με χτύπησε αυτοκίνητο στη Νάξο – τελείωνα την ανασκαφή μου – και μου προκάλεσε συντριπτικό κάταγμα στο πόδι. Μεταφέρθηκα αεροπορικώς στην Αθήνα και συγκεκριμένα στο ΚΑΤ, όπου χειρουργήθηκα αμέσως. Την επόμενη μέρα ακριβώς έγινε ο μεγάλος σεισμός της Αθήνας και έπρεπε να φύγω αμέσως από το νοσοκομείο, όχι μόνο από φόβο για τους σεισμούς αλλά και επειδή χρειάζονταν κρεβάτια για τους τραυματισμένους. Έτσι έκανα αναγκαστικά την αποθεραπεία στο σπίτι μου, ταλαιπωρούμενος και από τους πολλούς μετασεισμούς.

• Ύστερα από τόσα χρόνια ζωής και εμπειριών, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα πως η αληθινή ευτυχία βρίσκεται στην ήσυχη συνείδηση και στην ικανότητα να ζει κανείς με αξιοπρέπεια, καλύπτοντας τις βασικές του ανάγκες. Δεν με φοβίζει ο θάνατος, άλλωστε είναι στη φύση μας το θνητό. Συνηθίζω να λέω σχετικά ότι αυτό που επιθυμώ είναι τα τέλη της ζωής μου να είναι «ανώδυνα, ανεπαίσχυντα και ειρηνικά», όπως τα θέλει η ευχή της Εκκλησίας. Αν κάτι μου λείπει, είναι ορισμένα αγαπημένα πρόσωπα – φίλοι και συνοδοιπόροι ζωής – που δεν βρίσκονται πια κοντά μας. Τέλος, η ζωή μου με έχει διδάξει πως η τίμια εργασία, αργά ή γρήγορα, αμείβεται. Και κάτι ακόμη σημαντικό: το έργο που έχεις παραγάγει κανείς δεν μπορεί να σ’ το αφαιρέσει. Είναι τελικά αυτό που μένει, όταν όλα τα άλλα παρέλθουν.

Πηγές: LiFO, Μ. Θερμού, MonoNews Ανασκαφή

Φωτογραφίες:  LiFO

Ο Μορφωτικός Σύλλογος Νέας Κίου διοργανώνει εκπαιδευτική εκδρομή στην Κεντρική Μακεδονία από τις 28 έως τις 30/10 και έχουν μείνει λίγες θέσεις κενές.

Λουτρά Πόζαρ, Έδεσσα και Βεργίνα είναι οι κεντρικοί προορισμοί της εκδρομής.

«Θα επισκεφτούμε τα θερμά Λουτρά, το Σπηλαιοπάρκο, τους καταρράκτες της Έδεσσας και το μουσείο της Υδροκίνησης, την παλαιά πόλη Βαρόσι, τη βυζαντινή γέφυρα Κιουπρί, το μουσείο της Βεργίνας και τους τάφους του Φιλίππου του Β’

Η διαμονή μας θα γίνει στο κέντρο της Έδεσσας.

Πληροφορίες για κράτηση θέσης και το πλήρες πρόγραμμα στα τηλέφωνα 6937364255 – 6945622719 ως τις 10 Οκτωβρίου», υπογραμμίζεται στη σχετική ανακοίνωση…

Mε επιστολή προς την υπουργό Πολιτισμού kai Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη οι «Φίλοι του νέου διαχρονικού αρχαιολογικού μουσείου Σπάρτης», μέσω του προέδρου του Σωματείου Γιάννη Βαρβιτσιώτη, εκφράζουν την ανησυχία τους για την καθυστέρηση της έγκρισης της μελέτης του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, για την έλλειψη ενημέρωσης σχετικά με τις πλέον του έτους καθυστερήσεις, καθώς και για την έλλειψη ενημέρωσης σχετικά με το χρονοδιάγραμμα ωρίμανσης του έργου προκειμένου να δρομολογηθεί η ένταξή του σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα.

Αναλυτικά η επιστολή που υπογράφεται από τον Πρόεδρο του σωματείου κ Γιάννη Βαρβιτσιώτη, έχει ως εξής:

Προς την Υπουργό Πολιτισμού – Αθλητισμού

κ. Λίνα Μενδώνη

ΘΕΜΑ: Νέο Διαχρονικό Αρχαιολογικό Μουσείο Σπάρτης

Αγαπητή μου φίλη,

Το σωματείο ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΣΠΑΡΤΗΣ ιδρύθηκε το 2017 με μοναδικό σκοπό του να συμβάλει στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που αντιμετώπιζε το ιδρυθέν από το 1995 Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Σπάρτης, υπόθεση που γνωρίζετε πάρα πολύ καλά και με την οποία έχετε ασχοληθεί τόσο στο παρελθόν , όσο και πρόσφατα.

Μεγάλος προβληματισμός αναπτύσσεται στα μέλη του σωματείου μας , αλλά και στους πολίτες της Λακωνίας για τις αδιευκρίνιστες καθυστερήσεις σχετικά με την έγκριση της μελέτης του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Σπάρτης από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο και την ένταξη του έργου σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα.

Στις 30/12/2020 σε απάντησή σας στη με αριθμό πρωτοκόλλου 2347/3.12.2020 Ερώτηση με θέμα: «Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Σπάρτης» του Κυριάκου Βελόπουλου, δηλώσατε τα εξής:

«…Μετά από συντονισμένες ενέργειες με τις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού και την Περιφέρεια Πελοποννήσου, στις 9.10.2020 εγκρίθηκε η αρχιτεκτονική προμελέτη του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Σπάρτης, κατόπιν γνωμοδότησης του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων. Η ανωτέρω μελέτη εκπονήθηκε με ευθύνη της Περιφέρειας, στο πλαίσιο της Προγραμματικής Σύμβασης.

Η μουσειολογική μελέτη του μουσείου ολοκληρώθηκε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, εντός Οκτωβρίου τ.έ., και εγκρίθηκε στις 9.12.2020, κατόπιν γνωμοδότησης του Συμβουλίου Μουσείων. Διευκρινίζεται ότι η ανωτέρω μελέτη δεν σχετίζεται με τη στατική, όπως αναφέρεται στην ερώτηση. Η στατική μελέτη του κτηρίου είναι μέρος των τεχνικών μελετών, που εκπονούνται για την ανέγερση και κατασκευή του κτηρίου, ενώ η μουσειολογική αφορά στη δομή των ενοτήτων και στην έκθεση των αντικειμένων, που πρόκειται να παρουσιαστούν στο μουσείο.

Με την ολοκλήρωση της εκπόνησης των οριστικών μελετών και των μελετών εφαρμογής, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που θέτει η Προγραμματική Σύμβαση μεταξύ ΥΠΠΟΑ και Περιφέρειας Πελοποννήσου, η οποία λήγει στις 12.6.2021, το έργο της ίδρυσης του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου θα είναι ώριμο για ένταξη σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα».

Ένα και πλέον χρόνο μετά την παραπάνω απάντησή σας, διαπιστώνουμε ότι:

1. Δεν είναι προφανές αν τελικά έχει ολοκληρωθεί η μελέτη και αν το έργο είναι ώριμο για ένταξη σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα. Η αναφορά του αρμόδιου Αντιπεριφερειάρχη στις 12 Απριλίου 2022 ότι : «Η μελέτη του χώρου, που θα στεγάσει, θα προστατεύσει, θα αναδείξει τους «θησαυρούς» των σπουδαίων ανασκαφών της περιοχής μας και θα καταστήσει και πάλι τη Σπάρτη, κέντρο παγκόσμιου ιστορικού ενδιαφέροντος, θα διαβιβαστεί άμεσα στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο προς έγκριση», δεν μας επιτρέπει να καταλάβουμε αν η μελέτη εστάλη στο ΚΑΣ και πότε.

2. Στις 12 Μαΐου 2022 που επισκέφθηκε την Σπάρτη ο Πρόεδρος του ΚΑΣ κ Διδασκάλου φάνηκε ότι δεν είχε γνώση ούτε σχετικά με την αποστολή της μελέτης στο ΚΑΣ, ούτε σχετικά με την ένταξη του έργου σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα , με αποτέλεσμα άλλοτε να μιλά και να αναρτά στα κοινωνικά δίκτυα ότι το Νέο Μουσείο θα χρηματοδοτηθεί από το Ίδρυμα Ωνάση και άλλοτε από το Ίδρυμα Νιάρχος. Φάνηκε δε ότι δεν γνώριζε καθόλου τα θέματα του έργου

3. Δεν υπάρχει καμία εξαγγελία για την ένταξη του έργου σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα παρά το γεγονός ότι το έργο σύμφωνα με την τελευταία προγραμματική σύμβαση πρέπει να είναι πλέον ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΩΡΙΜΟ, να έχει ολοκληρωθεί και ως μελέτη εφαρμογής από τον Ιούνιο του 2021 ( ή έστω και σήμερα) και να έχει πλέον αποφασισθεί και η ένταξη του σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα.

Επειδή το θέμα του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Σπάρτης είναι, όπως γνωρίζετε, μία πονεμένη ιστορία, κάθε καθυστέρηση πλέον κινδυνεύει να χαρακτηρισθεί ως επιβλαβής για αυτό καθ’ αυτό το έργο.

Επειδή γνωρίζουμε το ενδιαφέρον σας και την εμπλοκή σας στην προώθηση του θέματος του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Σπάρτης από το 2010 που υπογράψατε με τον τότε Νομάρχη Λακωνίας κ Φούρκα την 1η Προγραμματική Σύμβαση για την μελέτη του έργου, θεωρήσαμε σκόπιμο να σας αποστείλουμε αυτή την επιστολή και να σας ζητήσουμε:

Να μας ενημερώσετε γιατί υπάρχουν αυτές οι καθυστερήσεις στην έγκριση της μελέτης του Νέου Μουσείου από το ΚΑΣ

• Αν είναι αλήθεια ότι υπάρχουν προτάσεις από την πλευρά των μελετητών στις οποίες δεν έχει απαντήσει ακόμα το Υπουργείο Πολιτισμού;
  
• Μετά την παρέλευση ενός και πλέον χρόνου από το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης της μελέτης , υπάρχει νέο χρονοδιάγραμμα για κάποιους λόγους που δεν γνωρίζουμε;
  
• Έχει αποφασισθεί σε ποιο χρηματοδοτικό πρόγραμμα θα ενταχθεί το έργο;
  
• Πότε θα υπάρξουν ανακοινώσεις από το ΥΠΠΟΑ;

Η διαχείριση αυτού του θέματος για την Σπάρτη, υπήρξε μνημείο κακής πρακτικής της διοίκησης τουλάχιστον κατά την προηγούμενη δεκαετία.

Η πόλη και οι πολίτες δεν αντέχουν άλλες καθυστερήσεις, άλλες αμφιβολίες. Πρέπει το Μουσείο να προχωρήσει με αποφασιστικό τρόπο και αυτό εσείς γνωρίζουμε καλά ότι μπορείτε και επιθυμείτε να το κάνετε.

Σας παρακαλούμε θερμά να μας ενημερώσετε πού βρίσκεται η υπόθεση του Μουσείου μας και πότε θα υπάρξουν εξελίξεις για την χρηματοδότηση του έργου.

Ίσως θα ήταν ακόμα καλύτερο να μας δίνατε την δυνατότητα μία αντιπροσωπεία μας να σας επισκεφθεί προκειμένου να διαλευκανθούν όλα τα εκκρεμή ζητήματα, διότι υπάρχουν και άλλες εκκρεμότητες που δεν γνωρίζουμε αν έχουν δρομολογηθεί.

Σας ευχαριστούμε για την μέχρι σήμερα αποφασιστική συνεισφορά σας στο θέμα».

Την εργολαβική σύμβαση για το με προϋπολογισμό 800.000 ευρώ έργο ανακατασκευής και αποκατάστασης του Κορφιωτάκειου κτηρίου, στην Καλαμάτα, το οποίο προορίζεται να στεγάσει το Εκκλησιαστικό και Χριστιανικό Μουσείο της Μητρόπολης Μεσσηνίας, υπέγραψε ο περιφερειάρχης Πελοποννήσου Παναγιώτης Νίκας το πρωί της Δευτέρα (11/07). Ακολουθούν και άλλα έργα που αφορούν την Εκκλησία…

Η υπογραφή της εν λόγω σύμβασης έγινε στις 9 το πρωί, στα γραφεία της Μητρόπολης Μεσσηνίας, στην Καλαμάτα, παρουσία των αντιπεριφερειαρχών Μεσσηνίας Βασίλη Καπέλιου και Τουρισμού και Πολιτισμού Άννας Καλογεροπούλου.

Το εν λόγω έργο, για το οποίο υπογράφηκε προγραμματική σύμβαση μεταξύ της Περιφέρειας και της Μητρόπολης, πέρυσι τον Δεκέμβριο, χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων της Περιφέρειας Πελοποννήσου.

Με την ευκαιρία αυτή, ο περιφερειάρχης Παναγιώτης Νίκας δώρισε στον μητροπολίτη Μεσσηνίας Χρυσόστομο προσωπογραφία του Παπαφλέσσα, η οποία θα αναρτηθεί στο εν λόγω μουσείο -τις επιπλέον μελέτες για το οποίο, όπως η μουσειολογική προτίθεται να αναλάβει η Περιφέρεια, όπως σημείωσε στις σχετικές δηλώσεις του ο περιφερειάρχης.

«Είμαι υπερήφανος για το γεγονός ότι γίνεται πράξη η υπόσχεσή μας προς τον μητροπολίτη, ένα μουσείο σε μια περιοχή είναι σημαντικότερο και από δρόμους, αποτελεί περιουσία της», δήλωσε ο περιφερειάρχης Πελοποννήσου, προσθέτοντας:

«Είναι σημαντικό να εκτεθούν με τον τρόπο που αρμόζει οι θησαυροί της μεσσηνιακής αγιογραφίας και άλλα εκκλησιαστικά κειμήλια, σε ένα κτήριο που έχει ιδιαίτερη συμβολική αξία για την πόλη της Καλαμάτας».

Ο Παναγιώτης Νίκας, εκφράζοντας ευχαριστίες προς τον μητροπολίτη Μεσσηνίας Χρυσόστομο για την πολύ καλή συνεργασία με την Περιφέρεια – σημείωσε ακόμα ότι μετά την ολοκλήρωση, σύντομα όπως εκτίμησε, των κτηριολογικών και μηχανολογικών εργασιών, «απομένει να υποβληθεί από τον μητροπολίτη το αίτημα για την μουσειολογική μελέτη, προκειμένου η Περιφέρεια να συνδράμει οικονομικά την μητρόπολη Μεσσηνίας και στο βήμα αυτό».

Ο περιφερειάρχης Πελοποννήσου γνωστοποίησε, παράλληλα, ότι σύντομα αναμένεται και η χρηματοδότηση για τις παρεμβάσεις στα πέριξ της Καλαμάτας μοναστήρια – της Δίμιοβας, του Μαρδακίου και της Βελανιδιάς – καθώς, όπως είπε, «πολύ σύντομα ολοκληρώνεται η μελέτη και θα προωθηθεί προς χρηματοδότηση, ώστε να υλοποιηθούν οι όποιες παρεμβάσεις απαιτούνται».

Καταλήγοντας, ο Παναγιώτης Νίκας ανέφερε ότι ήδη από την Περιφέρεια έχουν διατεθεί πιστώσεις για την επισκευή ναών και μονών σε όλη την περιοχή της μητρόπολης Μεσσηνίας.

Από την πλευρά του, ο μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος εξέφρασε ευχαριστίες προς τον περιφερειάρχη Πελοποννήσου για τη συνεργασία και το ευήκοον ους του περιφερειάρχη στις ανάγκες της μητρόπολης, αλλά και για την ιδιαίτερη στήριξή του και το ενδιαφέρον του στην υπόθεση του Εκκλησιαστικού Μουσείου – «επιλύοντας τα θεσμικά και τα κτηριολογικά προβλήματα που καθυστερούσαν το εν λόγω έργο», όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο ιεράρχης.

Πρόσθεσε δε ότι σε καθημερινή βάση επιβεβαιώνεται το πνεύμα συνεργασίας μεταξύ της Περιφέρειας και της Μητρόπολης Μεσσηνίας – αλλά και της Εκκλησίας γενικότερα.

Μια ιστορική απόφαση πάρθηκε τη Δευτέρα (04/07) κατά τη διάρκεια του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Άργους-Μυκηνών και αφορά τη δημιουργία του Επιγραφικού Μουσείου της πόλης. Γι’ αυτόν τον λόγο αποφασίστηκε η παραχώρηση των Στρατώνων του Καποδίστρια.

Αναλυτικά η ενημέρωση αναφέρει:

Στο χθεσινό δημοτικό συμβούλιο Άργους λήφθηκε μια ιστορική όπως χαρακτηρίστηκε απόφαση για την παραχώρηση των Στρατώνων του Καποδίστρια για τη δημιουργία του Επιγραφικού Μουσείου της πόλης.

Το τρίτο Μουσείο που θα δημιουργηθεί επί θητείας του Δημάρχου Δημήτρη Καμπόσου, με ό,τι αυτό σημαίνει για την επισκεψιμότητα της πόλης μας και μια υποδομή που θα μείνει για πάντα.

Την εισήγηση προς το ΔΣ έκανε ο Αντιδήμαρχος Δημήτρης Κρίγγος ο οποίος είπε τα εξής:

«Καλούμαστε σήμερα να πάρουμε μια ιστορική, που δεν είναι άλλη από την έκφραση της βούλησής μας για τη δημιουργία ή μη Επιγραφικού Μουσείου στο δήμο μας. Μετά από 22 χρόνια από την εντυπωσιακή ανακάλυψη στο οικόπεδο Σμυρναίου στην οδό Κορίνθου, οι επιστήμονες του Επιγραφικού Μουσείου Αθηνών είναι έτοιμοι να μοιραστούν αυτά τα σπουδαία ευρήματα με την παγκόσμια κοινότητα.

Και αυτό θα πρέπει να γίνει στον τόπο τους που είναι ο Άργος. Οι 136 στο σύνολό τους χάλκινοι ενεπίγραφοι πίνακες αποτελούσαν μέρος του αρχείου του θησαυρού της Παλλάδος όπου φυλάσσονταν τα χρήματα της Ήρας και παρέχουν σημαντικές πληροφορίες για την οικονομική ζωή της πόλης μας, τους δημοκρατικούς θεσμούς καθώς και πλήθος άλλων πληροφοριών, από το τέλος του 5ου αιώνα έως μέσα του 4 ου αιώνα, και αποτελούν μια από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές παραστάσεις των τελευταίων στο Άργος, με την προσθήκη και των λιθινών από πολλά μέρη του δήμου μας (Άργος, Λέρνα, κ.λπ.), θα κινήσουν το παγκόσμιο ενδιαφέρον.

Με την προσθήκη του Επιγραφικού Μουσείου, ένα μοναδικό σύμπλεγμα Μουσείων που δημιουργήθηκε στην πόλη μας που ομοίως δεν συναντά συχνά σε άλλη πόλη στη χώρα μας. Αρχαιολογικό Μουσείο Άργους, (το οποίο ολοκληρώνεται σε 18 μήνες σύμφωνα με ενημέρωση από τον Υπουργό Πολιτισμού), Βυζαντινό Μουσείο το οποίο άνοιξε τις πύλες του το 2017, και σήμερα ξεκινάμε τη μεγάλη προσπάθεια για το Επιγραφικό Μουσείο το οποίο θα είναι το τρίτο Μουσείο που θα δημιουργηθεί στην πόλη μας, επί δημοτικής αρχής Δημήτρη Καμπόσου, σε τόσα λίγα, συγκριτικά, χρόνια.

Γιατί να λάβει αυτή την απόφαση σήμερα, τώρα, το δημοτικό μας συμβούλιο; Γιατί ολοκληρώθηκε η επιστημονική εργασία της μελέτης, της ερμηνείας, της χρονολόγησης και της ένταξής τους στο ιστορικό πλαίσιο του Άργους των άνω ευρημάτων και τώρα είναι η πλέον κατάλληλη ώρα, γιατί είναι ώριμες και οι συνθήκες για να μπορέσει να γίνει αυτό το έργο, καθόσον η ίδια η Υπουργός δεσμεύθηκε δημόσια για τη χρηματοδότηση αυτού. Αντιλαμβάνεστε ότι η δέσμευση αυτή θα πρέπει να αξιοποιηθεί με τον καλύτερο τρόπο από μέρους μας και να μην χάσουμε ούτε την ημέρα.

Οφείλουμε να ευχαριστήσουμε τον Υπουργό Πολιτισμού και τη Λίνα Μενδώνη και τον ΓΓ του Υπουργείου κ. Γιώργος Διδασκάλου για τη θετική αυτή εξέλιξη και τη δέσμευση χρηματοδότησης του Επιγραφικού Μουσείου Άργους και το ενδιαφέρον τους για την πορεία του από εδώ και στο εξής. Γιατί χωρίς αυτή τη δέσμευση ο δήμος δε θα προχωρούσε στην παραχώρηση των Στρατώνων.

Οφείλουμε επίσης να ευχαριστήσουμε και να συγχαρούμε τον πρώην Διευθυντή του Επιγραφικού Μουσείου Χαράλαμπο Κριτζά, επιγραφολόγο, ειδικό στην επιγραφική και άριστο γνώστη της αρχαιολογίας και της ιστορίας του Άργους ο οποίος,

Κατόπιν των ανωτέρω έχω την τιμή να προτείνω προς το Δημοτικό Συμβούλιο τα εξής:

1. Την παραχώρηση προς το Υπουργείο Πολιτισμού για 60 χρόνια χρήσης της ανατολικής πτέρυγας του κτηρίου των Στρατώνων του Καποδίστρια για τη δημιουργία Επιγραφικού Μουσείου, αποκλειόμενης κάθε άλλης χρήσης χωρίς τη συναίνεση του δημοτικού μας συμβουλίου.

2. Ο Δήμος διατηρεί την ιδιοκτησία και το δικαίωμα χρήσης του προαυλίου χώρου για δραστηριότητες που συνδυάζονται με τις χρήσεις των κτηρίων.

3. Ο Δήμος διατηρεί στη χρήση του νότιου τμήματος των Στρατώνων, αυτό που δεν είναι ούτε και σήμερα παραχωρημένο.

4. Η απόδοση του παραχωρούμενου χώρου ελεύθερη από κάθε
νομική ή πραγματική δέσμευση θα γίνει με τη δημοπρασία από το Υπουργείο Πολιτισμού.

5. Με την παρέλευση τετραετίας χωρίς να ολοκληρωθεί η δημοπρασία του έργου η παραχωρούμενη πτέρυγα επιστρέφει αυτοδικαίως στο δήμο Άργους
Μυκηνών.

6. Να εξουσιοδοτηθεί ο κ. Δήμαρχος να υπογράψει κάθε έγγραφο που απαιτείται για την υλοποίηση της παρούσας απόφασης»

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΡΓΟΥΣ

Διαβάστε ακόμα:

Εγκαίνια του Επιγραφικού Μουσείου Αθηνών με έκθεση των ενεπίγραφων πινάκων του Άργους - Μοναδικές εικόνες