Πριν από λίγες ο καθηγητής του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών, Γιάννης Λεοντάρης υπέβαλλε την παραίτησή του υπέβαλλε από τη θέση του Κοσμήτορα της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου με έδρα το Ναύπλιο, εκφράζοντας με αυτό τον τρόπο την έντονη διαφωνία του για εφαρμογή του μέτρου των διαγραφών φοιτητών από τα δημόσια πανεπιστήμια.

Με την… αυγή του 2026, λόγω της διαγραφής μη ενεργών φοιτητών, 308.605 βρέθηκαν αυτομάτως εκτός ΑΕΙ.

Στην επιστολή παραίτησής του, ο κ. Λεοντάρης χαρακτηρίζει το μέτρο ως «επιστημονικά ατεκμηρίωτο, παιδαγωγικά απαράδεκτο και κοινωνικά άδικο», τονίζοντας ότι δεν πρόκειται για μια απλή διοικητική ρύθμιση, αλλά για μια βαθιά πολιτική επιλογή με ταξικό και αντιδημοκρατικό χαρακτήρα. Όπως επισημαίνει, το μέτρο πλήττει κυρίως φοιτητές και φοιτήτριες από εργατικές και λαϊκές οικογένειες, οι οποίοι τιμωρούνται επειδή άσκησαν το δικαίωμά τους στη γνώση. Έθεσε συγκεκριμένα ερωτήματα… «Το νέο πλαίσιο δεν είναι άκαμπτο. Προβλέπει ρητά εξαιρέσεις και ευελιξία», είχε δηλώσει από την πλευρά της η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη.

Θα σας μεταφέρουμε και όσα αναφέρει η Δέσποινα Παπαγιαννούλη (καθηγήτρια Γαλλικής Γλώσσας, Διδάκτορας Σύγχρονου Θεάτρου), η οποία αναφέρει, μεταξύ άλλων, για τον Γιάννη Λεοντάρη: «Υπογράμμισε συγκεκριμένα πράγματα, μένοντας πάντα συνεπής, απέναντι στους φοιτητές και στις αξίες του αληθινού πανεπιστημιακού δασκάλου. Ο Λεοντάρης ανήκει στους ανθρώπους που αντιστέκονται στην πράξη, απέναντι στην κοινωνική αδικία, που δεν προδίδουν τη συνείδηση και τις αξίες τους, που τολμούν και μιλούν, όταν οι άλλοι σιωπούν. Είναι από τις εμβληματικές παρουσίες στην Εκπαίδευση που λειτουργούν υπεύθυνα, με τη δέουσα ευαισθησία του Δασκάλου, του Πολίτη, του Ανθρώπου».

Ο «Πολίτης Αργολίδας» θα σας παρουσιάσει όλες τις πλευρές και ο καθένας μπορεί να βγάλει τα συμπεράσματά του. Το βασικό είναι να μην την… πληρώνουν φοιτητές που για συγκεκριμένους λόγους έχουν βρεθεί εκτός εκπαίδευσης. Ασχολήθηκε κανείς με τις ενστάσεις του κ. Λεοντάρη; Διότι όσα ανέφερε έχουν «βαρύτητα».

Αναλυτικά η δήλωση του Γιάννη Λεοντάρη:

«Υπέβαλα την παραίτηση μου από τη θέση του Κοσμήτορα της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, εκφράζοντας την έντονη διαφωνία μου με την αυταρχική επιβολή του επιστημονικά ατεκμηρίωτου, παιδαγωγικά απαράδεκτου και κοινωνικά άδικου μέτρου των διαγραφών φοιτητών και φοιτητριών από το δημόσιο πανεπιστήμιο.

Δεν πρόκειται για μία απλή διοικητική ρύθμιση αλλά για μια πολιτική πράξη με ταξικό πρόσημο, βαθιά αντιδημοκρατική, προσβλητική για το δημόσιο πανεπιστήμιο και κατασταλτική για χιλιάδες ανθρώπους που επέλεξαν να σπουδάσουν.

Το μέτρο παρουσιάζεται από την κυβέρνηση ως "εκσυγχρονισμός", αλλά λειτουργεί ως στοχοποίηση νέων ανθρώπων προερχόμενων κυρίως από εργατικές και λαϊκές οικογένειες, οποίοι/ες τιμωρούνται ενώ δεν έκαναν τίποτε άλλο παρά να ασκήσουν το δικαίωμα τους στη γνώση.

Είναι αδιανόητο ότι πρόσφατα ο αρμόδιος υφυπουργός Παιδείας, δήλωσε ότι με τις διαγραφές "θα καθαρίσουν οι κατάλογοι", λες και οι φοιτητές/τριες είναι στίγματα, λεκέδες που λερώνουν την εικόνα του πανεπιστημίου.

Όταν ένας υφυπουργός μιλάει για "καθαρισμό", δεν περιγράφει απλώς μια διαδικασία. Διατυπώνει ένα αξιακό σύστημα: ότι υπάρχουν φοιτητές/τριες επιθυμητοί/ες και φοιτητές/τριες ανεπιθύμητοι/ες. Ότι οι δεύτεροι/ες αποτελούν στίγμα. Ότι η παρουσία τους είναι πρόβλημα που πρέπει να εξαλειφθεί.

Μόνο από το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών διεγράφησαν ήδη περισσότεροι/ες από τριακόσιοι φοιτητές/τριες. Πρόκειται για συγκεκριμένες περιπτώσεις ανθρώπων με δυσκολίες, προβλήματα και όνειρα.

Αποτελεί άραγε "στίγμα" ο φοιτητής/τρια του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών που επέλεξε να ολοκληρώσει πρώτα τη φοίτησή του/της σε δραματική σχολή και ενδεχομένως να αποφασίσει μετά από λίγα χρόνια να επιστρέψει στο πανεπιστήμιο;

Αυτοί οι φοιτητές/τριες δεν εγκατέλειψαν τις σπουδές τους. Έκαναν μια συνειδητή επιλογή, συναφή με το αντικείμενό του Τμήματος, για να εμπλουτίσουν την πρακτική και καλλιτεχνική τους εμπειρία και στη συνέχεια να ολοκληρώσουν το θεωρητικό σκέλος αποκτώντας πτυχίο στο ΑΕΙ όπου πέτυχαν την εισαγωγή τους.

Και τώρα διαγράφονται. Είναι "στίγμα" οι φοιτήτριες και οι φοιτητές που έκαναν οικογένεια, δούλεψαν, πάλεψαν με την καθημερινότητα και μετά από χρόνια θέλησαν να επιστρέψουν για να πάρουν το πτυχίο τους; Τώρα διαγράφονται.

Είναι "στίγμα" οι φοιτητές/τριες που εργάστηκαν (συχνά ανασφάλιστοι/ες) για να ζήσουν και δεν διαθέτουν τις βεβαιώσεις απασχόλησης που ζητά ο νέος νόμος για να τους εξαιρέσει από τις διαγραφές; Τώρα διαγράφονται.

Αν λοιπόν υπάρχουν "λεκέδες" στο πανεπιστήμιο, δεν είναι οι άνθρωποι που παλεύουν να μορφωθούν. Είναι οι πολιτικές που όχι μόνο δεν τους/τις ενισχύουν όπως οφείλουν, παρέχοντας τους στέγαση, γενναίες επιδοτήσεις ενοικίου, διευκόλυνση στις μετακινήσεις κλπ., αλλά αντίθετα τους/τις στοχοποιούν.

Δεν υπάρχει στατιστικός δείκτης που να δείχνει ότι με τις διαγραφές η αναλογία διδασκόντων / φοιτητών θα βελτιωθεί τόσο ώστε να ανεβάσει την χώρα μας κοντά στον σχετικό ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Όλοι και όλες γνωρίζουμε ότι αυτό θα συμβεί μόνο με τη γενναία αύξηση των θέσεων του διδακτικού προσωπικού. Όλοι και όλες γνωρίζουμε ότι οι λεγόμενοι "αιώνιοι" φοιτητές/τριες δεν επιβαρύνουν το πανεπιστήμιο: δεν χρησιμοποιούν υποδομές, δεν δεσμεύουν πόρους, δεν εμποδίζουν καμία λειτουργία.

Η μεθόδευση επιβολής των διαγραφών από το υπουργείο, αποτελεί μνημείο αντιδημοκρατικότητας και ακύρωσης του αυτοδιοίκητου του πανεπιστημίου. Ο νόμος δεν επιτρέπει στις συνελεύσεις Τμημάτων, τον κατεξοχήν δημοκρατικό θεσμό της πανεπιστημιακής αυτοδιοίκησης, να αποφασίσει για ένα τόσο κρίσιμο θέμα.

Το υπουργείο ζητά από το διοικητικό προσωπικό, από τους/τις προϊσταμένους των Γραμματειών να εφαρμόσουν τον νόμο μηχανιστικά χωρίς καμία δυνατότητα ακαδημαϊκής παρέμβασης.

Αποκλείει δηλαδή την πανεπιστημιακή κοινότητα από τη λήψη μιας κρίσιμης πολιτικής απόφασης. Ήδη το συνδικαλιστικό όργανο των διοικητικών υπαλλήλων των ΑΕΙ έχει αντιδράσει έντονα και με τεκμηριωμένη δημόσια τοποθέτηση και έχει προχωρήσει σε απεργιακές κινητοποιήσεις αρνούμενο να αναλάβει το βάρος της διαγραφής χιλιάδων φοιτητών/τριών.

Ας αναλογιστούμε επίσης ότι η ίδια διάταξη που ρυθμίζει την διαγραφή, προβλέπει κάτι αδιανόητο: την κατοχύρωση των εκπαιδευτικών πιστωτικών μονάδων που έλαβε κατά το διάστημα της φοίτησης του ο υπό διαγραφή φοιτητής/τρια για το ενδεχόμενο επανεγγραφής του σε κάποιο ιδιωτικό ΑΕΙ.

Δηλαδή, τα ECTS που κρίνει ο νόμος ανεπαρκή για τον φοιτητή/τρια του δημόσιου πανεπιστημίου και τον/την διαγράφει, δίνονται ως "bonus" για την εγγραφή του/της σε ιδιωτικό πανεπιστήμιο.

Η πρόσβαση στη γνώση είναι συνταγματικά κατοχυρωμένο δημόσιο αγαθό και τα δημόσια αγαθά δεν έχουν ημερομηνία λήξης. Η πρόσβαση στην εξειδικευμένη γνώση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι δικαίωμα που αποκτήθηκε μετά από εξετάσεις ιδιαίτερα απαιτητικές.

Δεν νομιμοποιείται η πολιτεία να λέει σε έναν/μια επιτυχόντα/ούσα πανελλαδικών εξετάσεων: "έχεις δικαίωμα να σπουδάσεις, αλλά μόνο μέσα σε ένα αυθαίρετο χρονικό πλαίσιο που εμείς καθορίζουμε, κι αν δεν τα καταφέρεις, στο αφαιρούμε".

Τα συνταγματικά δικαιώματα δεν λήγουν επειδή κάποιος αποφάσισε ότι οι αριθμοί των ενεργών φοιτητών/τριών πρέπει να μειωθούν ή, ακόμη χειρότερα, να κατευθυνθούν σε ιδιωτικά πανεπιστήμια.

Αυτό που επί της ουσίας στοχοποιείται είναι η ίδια η ύπαρξη της δωρεάν, δημόσιας πρόσβασης στη γνώση χωρίς φραγμούς. Είναι η ιδέα ότι κάποιος μπορεί να επιστρέψει μετά από χρόνια να ολοκληρώσει τις σπουδές του. Ότι το πανεπιστήμιο μπορεί να είναι ένας χώρος ανοιχτός και υπάρχει για να ανοίγει δρόμους, όχι για να τους κλείνει.

Υπό αυτές τις συνθήκες, ο θεσμικός μου ρόλος ως Κοσμήτορα διορισμένου από το Συμβούλιο Διοίκησης του πανεπιστημίου, με φέρνει αντιμέτωπο με ένα σοβαρό ζήτημα συνείδησης.

Καλούμαι στο πλαίσιο των καθηκόντων και των θεσμικών υποχρεώσεων μου – και μάλιστα υπό την απειλή κυρώσεων από την πλευρά του ΥΠΑΙΘ – να επιβλέψω και να διευκολύνω την εφαρμογή ενός μέτρου που αντιστρατεύεται τις βαθύτερες ακαδημαϊκές και κοινωνικές μου πεποιθήσεις και, κυρίως, με φέρνει σε ευθεία αντίθεση με τους φοιτητές και τις φοιτήτριες που θεωρώ ότι οφείλω να υπερασπίζομαι. Και αυτό είναι κάτι που αρνούμαι και να πράξω και να αποδεχτώ σιωπώντας».

«Γιάννης Λεοντάρης. Μια φωνή ανθρωπισμού στη σιωπή», γράφει η Δέσποινα Παπαγιαννούλη

Η Δέσποινα Παπαγιαννούλη (καθηγήτρια Γαλλικής Γλώσσας, Διδάκτορας Σύγχρονου Θεάτρου) γράφει (όπως φιλοξενεί το «faretra.info») για την παραίτηση του Ακαδημαϊκού και Θεατράνθρωπου Γιάννη Λεοντάρη, ξέροντας πολύ καλά τον τελευταίο:

«Θα ξεκινήσω με το θεατρικό Γιάννη Λεοντάρη, επειδή θεωρώ ότι οι θεατρικές επιλογές του, καθώς και ο τρόπος που σκέφτεται και σκηνοθετεί το θέατρο, δηλαδή τον ίδιο τον Άνθρωπο επί σκηνής, είναι αυτό που ορίζει και προσδιορίζει, ευθέως, και την ακαδημαϊκή του καθαρότητα.

Είναι αυτό που μαρτυρά το γεγονός της σχεδόν «ηρωικής» παραίτησής του από την Κοσμητεία της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Μην ξεχνάμε ότι αυτή η παραίτηση γίνεται σε μία απόλυτα σκοτεινή εποχή για το Δημόσιο Ελληνικό Πανεπιστήμιο, όπου η ακαδημαϊκή κοινότητα, στην πλειοψηφία της, σιωπά.

Ξεκινάω από τον σκηνοθέτη Λεοντάρη, γιατί ως γνωστό, η θεατρική παιδεία είναι μία κατεξοχήν ανθρωπιστική παιδεία που, σε καμία περίπτωση, δε μπορεί να αφήνει αυτόν που την έχει ενστερνιστεί, αδιάφορο, σε όσα απάνθρωπα συμβαίνουν σήμερα στην Ελληνική Εκπαίδευση και όχι μόνο. Και ο Γιάννης Λεοντάρης είναι ένας από αυτούς που το Θέατρο είναι η πατρίδα του, το όραμα ενός κόσμου που υπηρετεί τον Άνθρωπο, την αξιοπρέπεια και την ευτυχία του.

Τον Γιάννη Λεοντάρη το γνώρισα για πρώτη φορά το 2009, μέσα από την εξαιρετική, σκηνοθετική του ματιά, στο έργο του Γάλλου δραματουργού, Ζοέλ Πομμερά, "Οι Έμποροι". Πρόκειται για ένα έργο βαθιά πολιτικό που μιλάει για τον άνθρωπο-εμπόρευμα της εποχής μας. Το έργο ανέβηκε με μεγάλη επιτυχία στο θέατρο "Αμαλία", της συμπρωτεύουσας. Ενθουσιάστηκα τόσο με τη σκηνοθεσία, όσο και με το ίδιο το κείμενο, μόλις το διάβασα.

Στη συνέχεια, ξανασυστήθηκα μαζί του το 2013, μέσα από το εξαιρετικό επίμετρο, στη μετάφραση της Λουίζας Μητσάκου από τις εκδόσεις Ύψιλον/θέατρο, σε δύο θεατρικά του Ζοέλ Πομμερά: "Η μεγάλη και θαυμαστή ιστορία του εμπορίου» και «Κύκλοι/Ιστορίες". Το επίμετρο αναφέρεται κυρίως στο δεύτερο έργο που τη σκηνοθεσία του επιμελήθηκε ο Λεοντάρης την ίδια χρονιά, σε συνεργασία με το θίασο Κανιγκούντα.

Πρόκειται για την Ιστορία της Ευρώπης, από τα χρόνια των ιπποτών και του Ευγενούς Aνθρώπου (Homme galant), όπως ο θερβαντικός Δον Κιχώτης, μέχρι τις μέρες μας. Μέσα από το έργο, με τη μορφή ενός "καλειδοσκοπικού τσίρκου δωματίου", αναδύεται το βλέμμα του Πομμερά, στραμμένο στη χαμένη τιμή της μεγάλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Ευρώπης: τον ανθρωπισμό.

Στο σχετικό επίμετρο, ο Λεοντάρης μιλάει για τη δική του, προσωπική θλίψη, που όμως πόσοι ακόμη τη συμμεριζόμαστε; Αναφέρεται στο χαμένο ανθρωπισμό μιας Ευρώπης που καταρρέει, επιβεβαιώνοντας με μία άρτια σκηνοθετική ματιά, όσα επιδιώκει να μας δείξει το έργο του Πομμερά.

Σχετικά με τη θλίψη που αναδύεται από τις Πρωτοχρονιές της τελευταίας δεκαπενταετίας, μια θλίψη που απλώνεται και φθάνει μέχρι την Πρωτοχρονιά του 2013, ίσως και πιο πίσω, ο Λεοντάρης γράφει: "Τα τελευταία χρόνια, η πρωτοχρονιάτικη συναυλία της Βιέννης έχει μετατραπεί μέσα μου σε εμπειρία κατάθλιψης. Τίποτα από αυτό το καλλιτεχνικό συμβάν δε συνομιλεί με τη ζωή των κατοίκων της Ευρώπης. Κάποτε πιστεύαμε ότι το τέρας του καπιταλισμού κυριαρχεί απόλυτα στις ΗΠΑ, ενώ στην Ευρώπη συναντά ισχυρά αντίβαρα μπροστά στις παραδοσιακές αξίες του ανθρωπισμού : κοινωνικό κράτος, έμφαση στην παιδεία και στον πολιτισμό, υπεράσπιση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, παραγωγή φιλοσοφικής και πολιτικής σκέψης, ισχυρά αριστερά ρεύματα".

Λίγα χρόνια μετά, είχα την τύχη, αυτές οι δύο εξαιρετικές παρουσίες, συγγραφέας και σκηνοθέτης, να μπουν στη ζωή μου για τα καλά. Ο συγγραφέας, Ζοέλ Πομμερά έγινε ο ένας από τους δύο συγγραφείς που ασχολήθηκα στο διδακτορικό μου και ο σκηνοθέτης, ο Γιάννης Λεοντάρης ήταν στην επιτροπή της διδακτορικής μου διατριβής και με ενθάρρυνε με τον πιο εποικοδομητικό τρόπο.

Υπάρχουν φορές, που οι νοερές συναντήσεις με πνευματικούς ανθρώπους αξίζουν πολύ περισσότερο από κάποιες ανούσιες συναντήσεις "δια ζώσης". Όταν νοερά δημιουργούνται δίαυλοι επικοινωνίας που ανοίγονται σε κοινούς τόπους σκέψης, σε κοινές στάσεις ζωής και όταν αυτοί οι κοινοί τόποι ανοίγονται όλο και πιο πολύ στην κοινωνία και στο δίκιο των συλλογικοτήτων των ανθρώπων, τότε αυτό λέγεται μία απόλυτα ευτυχής συγκυρία.

Από το εξαιρετικά άρτιο κείμενο παραίτησης του Γιάννη Λεοντάρη, φαίνεται πόσο ευθέως συνομιλούν οι σκέψεις, οι απόψεις και οι πράξεις του, με τα όσα ανέφερα παραπάνω. Η συνολική εικόνα είναι η εικόνα μια εξέχουσας προσωπικότητας, ενός Ακαδημαϊκού, ενός Ανθρώπου, με "Α" κεφαλαίο που κοσμεί τόσο την ακαδημαϊκή κοινότητα του Δημόσιου Πανεπιστημίου της χώρας μας, όσο και το Ελληνικό Θέατρο.

Από το κείμενο παραίτησης σταχυολογώ τα παρακάτω: "Μόνο από το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών διεγράφησαν ήδη περισσότεροι/ες από τριακόσιοι φοιτητές /τριες. Πρόκειται για συγκεκριμένες περιπτώσεις ανθρώπων με δυσκολίες, προβλήματα και όνειρα. Αν λοιπόν υπάρχουν “λεκέδες” στο πανεπιστήμιο, δεν είναι οι άνθρωποι που παλεύουν να μορφωθούν. Είναι οι πολιτικές που τους /τις στοχοποιούν. Όλοι και όλες γνωρίζουμε ότι οι λεγόμενοι “αιώνιοι” φοιτητές/τριες δεν επιβαρύνουν το πανεπιστήμιο, δε χρησιμοποιούν υποδομές, δεν δεσμεύουν πόρους, δεν εμποδίζουν καμία λειτουργία".

Στο κλείσιμο της επιστολής παραίτησής του ο Γιάννης Λεοντάρης επισημαίνει, μένοντας πάντα συνεπής, απέναντι στους φοιτητές και στις αξίες του αληθινού πανεπιστημιακού δασκάλου: "Τα συνταγματικά δικαιώματα δε λήγουν επειδή κάποιος αποφάσισε ότι οι αριθμοί των ενεργών φοιτητών/τριών πρέπει να μειωθούν ή, ακόμη χειρότερα, να κατευθυνθούν σε ιδιωτικά πανεπιστήμια. Υπό αυτές τις συνθήκες, ο θεσμικός μου ρόλος ως Κοσμήτορα με φέρνει αντιμέτωπο με ένα σοβαρό ζήτημα συνείδησης. Και αυτό είναι κάτι που αρνούμαι και να πράξω και να αποδεχτώ, σιωπώντας".

Ο Λεοντάρης ανήκει στους ανθρώπους που αντιστέκονται στην πράξη, απέναντι στην κοινωνική αδικία, που δεν προδίδουν τη συνείδηση και τις αξίες τους, που τολμούν και μιλούν, όταν οι άλλοι σιωπούν. Είναι από τις εμβληματικές παρουσίες στην Εκπαίδευση που λειτουργούν υπεύθυνα, με τη δέουσα ευαισθησία του Δασκάλου, του Πολίτη, του Ανθρώπου.

Πιστεύω ότι έχει ένα βαθύ συμβολισμό το γεγονός ότι η αρχή αυτής της επιστροφής στο χαμένο ανθρωπισμό μας, γίνεται μέσα από την Εκπαίδευση, από έναν Δάσκαλο που διαθέτει το πιο σημαντικό εργαλείο στη δουλειά του Δασκάλου , τόσο στην τάξη, όσο και στο θέατρο, την αγάπη για το ακροατήριό του, την αγάπη για τον άλλο!

Άραγε μπορούμε να αναλογιστούμε σε πόσο καλύτερη κοινωνία θα ζούσαμε, πόσο καλύτερος θα ήταν ο κόσμος μας, αν ακολουθούσαμε το παράδειγμα αλληλεγγύης και υπευθυνότητας του Γιάννη Λεοντάρη, απέναντι στους φοιτητές του, απέναντι στους άλλους;

Πώς αλλιώς μπορούμε να υπάρξουμε, δίχως να φυτοζωούμε, αν δε μπορούμε να διεκδικήσουμε το δίκιο και την αγάπη των άλλων;! Πώς αλλιώς αφού, όπως γράφει στη "Συμφωνία αρ. 1", ο Τάσος Λειβαδίτης, "οι άνθρωποι υπάρχουν απ’ τη στιγμή που βρίσκουνε μια θέση στη ζωή των άλλων"».

Τι αναφέρει η εγκύκλιος, τι απαντά η Υπουργός

Με το τέλος του 2025 ολοκληρώθηκε η 2η φάση εφαρμογής του νόμου που αφορά τη διαγραφή ανενεργών φοιτητών από τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια. Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, την 31η Δεκεμβρίου διαγράφηκαν αυτομάτως όσοι έχουν ξεπεράσει την ανώτατη χρονική διάρκεια φοίτησης.

Όπως αναφέρει η εγκύκλιος του Υπουργείου Παιδείας, σύμφωνα και με το ρεπορτάζ του «in.gr», η ανώτατη διάρκεια φοίτησης σε ένα πρόγραμμα σπουδών πρώτου κύκλου με ελάχιστη διάρκεια οκτώ (8) ακαδημαϊκών εξαμήνων για την απονομή του τίτλου σπουδών, είναι ο χρόνος αυτός, προσαυξημένος κατά τέσσερα (4) ακαδημαϊκά εξάμηνα. Σε πρόγραμμα σπουδών του οποίου ο ελάχιστος χρόνος υπερβαίνει τα οκτώ (8) ακαδημαϊκά εξάμηνα, η ανώτατη διάρκεια φοίτησης είναι ο ελάχιστος χρόνος σπουδών, προσαυξημένος κατά έξι (6) ακαδημαϊκά εξάμηνα.

Σύμφωνα με την εγκύκλιο του υπουργείου Παιδείας, η ανώτατη διάρκεια φοίτησης σε ένα πρόγραμμα σπουδών πρώτου κύκλου με ελάχιστη διάρκεια οκτώ (8) ακαδημαϊκών εξαμήνων για την απονομή του τίτλου σπουδών, είναι ο χρόνος αυτός, προσαυξημένος κατά τέσσερα (4) ακαδημαϊκά εξάμηνα. Σε πρόγραμμα σπουδών του οποίου ο ελάχιστος χρόνος υπερβαίνει τα οκτώ (8) ακαδημαϊκά εξάμηνα, η ανώτατη διάρκεια φοίτησης είναι ο ελάχιστος χρόνος σπουδών, προσαυξημένος κατά έξι (6) ακαδημαϊκά εξάμηνα.

Για τους φοιτητές που συμπληρώνουν την ανώτατη διάρκεια φοίτησης και δεν έχουν καταστεί πτυχιούχοι, επέρχεται αυτοδικαίως η διαγραφή από το Τμήμα ή τη Μονοτμηματική Σχολή του Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος (ΑΕΙ) δύο (2) μήνες μετά την ανάρτηση των αποτελεσμάτων της επαναληπτικής εξεταστικής του Σεπτεμβρίου.

Ζαχαράκη: «Πλαίσιο που βάζει τάξη χωρίς να στερεί ευκαιρίες»

Η Υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, ανέφερε μιλώντας στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ότι 35.000 φοιτητές αξιοποίησαν τη «δεύτερη ευκαιρία» που δόθηκε με το θεσμικό πλαίσιο που ψηφίστηκε το περασμένο καλοκαίρι, ενώ περίπου 280.000 ανενεργοί φοιτητές θα διαγραφούν (τελικά ήταν 308.605).

«Κατανοώ απόλυτα, ότι κάθε αλλαγή σε ένα τόσο ευαίσθητο ζήτημα γεννά ανησυχίες. Θέλω όμως να είμαι ξεκάθαρη: δεν μιλάμε για τιμωρητικές πολιτικές, ούτε για "εκκαθαρίσεις" φοιτητών, αλλά για ένα σύγχρονο, δίκαιο και λειτουργικό πλαίσιο, που βάζει τάξη χωρίς να στερεί ευκαιρίες», τόνισε.

Ακολούθως πρόσθεσε ότι το καθεστώς που αφορά στους ανενεργούς φοιτητές εδώ και δεκαετίες «αδικούσε τους πάντες: τα Ιδρύματα που δεν μπορούσαν να προγραμματίσουν, τους ενεργούς φοιτητές που κοπίαζαν και κυρίως τους ίδιους τους νέους μας, που έμεναν εγκλωβισμένοι χωρίς ουσιαστική σύνδεση με τις σπουδές τους».

Στη συνέχεια σημείωσε ότι η νομοθετική παρέμβαση που έγινε αποδείχθηκε αναγκαία, ενώ το νέο πλαίσιο δεν είναι άκαμπτο. Όπως είπε, «προβλέπει ρητά εξαιρέσεις και ευελιξία για όσους εργάζονται, για όσους έχουν προβλήματα υγείας ή σοβαρές οικογενειακές και κοινωνικές υποχρεώσεις. Δεν αντιμετωπίζουμε όλους το ίδιο, αλλά τον καθένα δίκαια. Το επόμενο διάστημα θα διαγραφούν περίπου 280.000 ανενεργοί φοιτητές, ενώ για σοβαρούς κοινωνικούς λόγους θα δοθεί η αναγκαία παράταση. Ταυτόχρονα, 35.000 φοιτητές μας αξιοποίησαν τη ‘δεύτερη ευκαιρία’ που θεσπίσαμε, κι αυτό λέει πολλά για το πόσο αναγκαία ήταν αυτή η παρέμβαση».

Η κ. Ζαχαράκη επεσήμανε, δε, ότι η φοιτητική ιδιότητα «δεν ισχύει εφ’ όρου ζωής σε κανένα σύγχρονο ευρωπαϊκό πανεπιστήμιο» και πρόσθεσε ότι στόχος είναι τα πτυχία να έχουν αξία και «να αντανακλούν προσπάθεια, ικανότητες και μεράκι».

«Στόχος μας είναι ένα δημόσιο πανεπιστήμιο σύγχρονο, εξωστρεφές και συμπεριληπτικό. Ένα πανεπιστήμιο που στηρίζει τον φοιτητή, χτίζει το μέλλον του και δεν τον αφήνει επ’ αόριστον στο περιθώριο. Δεν κλείνουμε πόρτες, αλλά ανοίγουμε δρόμους σε σπουδές με προοπτική, αξιοπιστία και θεσμική συνέπεια», κατέληξε η υπουργός.

Το νομοθετικό πλαίσιο και οι αριθμοί

Το νέο θεσμικό πλαίσιο για την ανώτατη διάρκεια φοίτησης και τις δυνατότητες ολοκλήρωσης σπουδών στα ΑΕΙ, όπως ψηφίστηκε το περασμένο καλοκαίρι, προβλέπει ότι όσοι φοιτητές έχουν ολοκληρώσει το 70% των μαθημάτων ή πιστωτικών μονάδων και έχουν συμμετάσχει σε εξετάσεις τουλάχιστον δύο φορές τα τελευταία δύο χρόνια, είχαν δικαίωμα ολοκλήρωσης σπουδών εντός δύο επιπλέον εξαμήνων, κατόπιν υποβολής αίτησης, εντός 30 ημερών από την έκδοση των βαθμολογίων της εξεταστικής περιόδου του Σεπτεμβρίου κατά την οποία συμπληρώνεται η ανώτατη χρονική διάρκεια φοίτησης.

Όσοι δεν εκκίνησαν τη διαδικασία παράτασης σπουδών, θα διαγραφούν αυτόματα στο τέλος του ημερολογιακού έτους. Από τη διαγραφή εξαιρούνται τα άτομα με αναπηρία άνω του 50%, ενώ προβλέπεται κατ’ εξαίρεση υπέρβαση της ανώτατης διάρκειας φοίτησης για σοβαρούς λόγους υγείας.

Σημειώνεται ότι η ρύθμιση δεν επηρεάζει ενεργούς φοιτητές, ούτε όσους βρίσκονται εντός του νόμιμου χρονικού πλαισίου σπουδών (4+2 ή 5+3 έτη).

Επιπροσθέτως, η πρόβλεψη για μερική φοίτηση αφορά σε γονείς παιδιών έως 8 ετών, εργαζόμενους (άνω των 20 ωρών εργασίας την εβδομάδα αποδεδειγμένα) και πρωταθλητές και αθλητές με εντατικό πρόγραμμα.

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), που δημοσιεύθηκε τον περασμένο Ιούνιο, το σύνολο των ενεργών φοιτητών των ΑΕΙ κατά την ακαδημαϊκή χρονιά 2023-24 ήταν 352.099. Παράλληλα, οι εγγεγραμμένοι φοιτητές ήταν συνολικά 703.857, κάτι που συνεπάγεται ότι οι μη ενεργοί φοιτητές, κατά την ίδια περίοδο, ανήλθαν στους 351.758.

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, όταν ο υπογράφων είχε επισκεφτεί σχολείο στην Ολλανδία ως μαθητής Λυκείου, γεμάτος αισθήματα θαυμασμού για όσα έζησε μέσα σε 15 ημέρα στη χώρα των τουλιπών, μέχρι και το… 2025, το ερώτημα παραμένει το ίδιο: «Πότε το εκπαιδευτικό σύστημα στην Ελλάδα θα λειτουργεί παρέχοντας τα βασικά στους μαθητές;».

Από εκείνη την… εποχή στην Ολλανδία δεν υπήρχαν κενά εκπαιδευτικών από την 1η ημέρα λειτουργίας των σχολείων, οι συνθήκες για καθηγητές και μαθητές ήταν πραγματικά εξαιρετικές. Σε… γέμιζαν με «ζεστασιά» για μάθηση και παιδεία, με όλα τα θετικά που έχει αυτό το γεγονός στη διαμόρφωση της προσωπικότητας ενός παιδιού.

Θα σας μιλήσουμε και παρακάτω για τις συνθήκες που είχα συναντήσει πριν από… 30 χρόνια στην Ολλανδία, ενώ εδώ ακόμα, γίνεται ο αγιασμός και τα παιδιά βρίσκονταν για πολλές εβδομάδες – και συνεχίζουν σ’ αυτές τις συνθήκες – απέναντι σε άδειες έδρες. Την ίδια ώρα, που το Υπουργείο Παιδείας ζητά «λίγη υπομονή ακόμα», ενώ έχει περάσει παραπάνω από ένας μήνας μετά την έναρξη των μαθημάτων, οι εκπαιδευτικοί γίνονται «λάστιχο» για να τα βγάλουν πέρα και οι γονείς βρίσκονται συχνά σε απόγνωση, όταν εργάζονται και δεν λειτουργεί για παράδειγμα το ολοήμερο πρόγραμμα. Φυσικά για το Υπουργείο και την κυβέρνηση όλα λειτουργούν καλά και όσοι διαμαρτύρονται και… καυτηριάζουν το θέμα είναι εγκάθετοι και γκρινιάρηδες... 

Ασχολούμαστε με το συγκεκριμένο θέμα, διότι απασχολεί μαθητές, μαθήτριες και οικογένειες και στις περιοχές μας. Το δημόσιο σχολείο και οι λειτουργοί του δέχονται σφοδρά πλήγματα, αλλά πλήττονται και τα ίδια τα παιδιά… Διαφωνείτε; Έχει να πει κάτι η Πολιτεία και η Υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη; Και κάποιοι ρωτούν σε… δεύτερο χρόνο: «Μέσω αυτών των κενών θέσεων εξοικονομούνται χρήματα για τα δημόσια ταμεία;».

Σχετικό θέμα φιλοξένησε πριν από μερικές ημέρες και το «dnews.gr», έχοντας και απόψεις ειδικών, μιλώντας και διακρίσεις.

Αναλυτικά, αναφέρεται:

Μάθημα πρώτο: διακρίσεις. Μάθημα δεύτερο: επισφάλεια. Μάθημα τρίτο: Αν η κοινωνία είναι ένα απέραντο σχολείο για όλους μας, τα κενά εκπαιδευτικών στα σχολεία θα ήταν ένα μάθημα για το τι σημαίνει διάκριση ως προς τους μαθητές, αλλά και επισφάλεια ως προς τους εργαζόμενους. Και θα υπήρχε κι ένα τρίτο μάθημα, φαίνεται όμως πως ακόμα δεν το έχουμε εμπεδώσει ώστε συλλογικά να αντιδράσουμε. Το δημόσιο σχολείο και οι λειτουργοί του δέχονται σφοδρά πλήγματα, κάτι που έχει ως αποτέλεσμα να πλήττονται και τα ίδια τα παιδιά.

Από τότε που εμείς ήμασταν παιδιά και τώρα το αντιμετωπίζουν τα παιδιά μας το φαινόμενο επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο. «Ένα μήνα μετά την έναρξη των μαθημάτων παραμένουν σχεδόν 15.000 κενά εκπαιδευτικών, με αποτέλεσμα να χάνονται 300.000 διδακτικές ώρες κάθε βδομάδα», μας λέει η Στέλλα Μανουσογιωργάκη, καθηγήτρια οικονομικών στου Ρέντη και αντιπρόεδρος της ΟΛΜΕ και συνεχίζει: «Η κυβέρνηση έχει αυξήσει την ύλη των μαθημάτων, τις εξεταστικές διαδικασίες (τράπεζα θεμάτων) και τα θεσμικά εμπόδια για την εισαγωγή σε ΑΕΙ (Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής) και ταυτόχρονα αφήνει χιλιάδες παιδιά χωρίς εκπαιδευτικούς». Τι σημαίνει για τα ίδια τα παιδιά αυτή η κενή έδρα, αυτή η ώρα που μένει αδειανή;

Ο Θοδωρής Μαυρίδης διδάσκει στην πέμπτη δημοτικού. Μετά από χρόνια περιπλανήσεων ως αναπληρωτής, τώρα βρίσκεται στην Αθήνα. Ξέρει δηλαδή πολύ καλά ως εργαζόμενος τι σημαίνει να είσαι επιλέξιμος, υπό χρονικό περιορισμό, επισφαλής κι, εντέλει, αναλώσιμος. Το τι σημαίνει αυτό για τους μαθητές είναι εύκολο να το φανταστεί κανείς. Ακόμα χειρότερα ωστόσο από το να έχουν έναν εκπαιδευτικό που εργάζεται σε τέτοιες συνθήκες, τι γίνεται όταν αντιμετωπίζουν το κενό;

«Θα πρέπει να φανταστούμε το σχολείο σαν ζωντανό οργανισμό που δεν μπορεί να λειτουργήσει κανονικά αν του λείπουν σημαντικά κομμάτια», λέει ο δάσκαλος και μας εξηγεί με παραδείγματα: «Ένα σχολείο μπορεί να ανοίγει τις πόρτες του και να πηγαίνουν οι μαθητές και να σχολάνε στην ώρα τους, αλλά η λειτουργία του είναι εξαιρετικά υποβαθμισμένη αφού και στην ουσία παρέχεται μειωμένη εκπαίδευση. Χωρίς εικαστικό το μάθημα των εικαστικών δεν γίνεται ή υποχρεώνονται να το κάνουν οι εκπαιδευτικοί των τάξεων που δεν παρέχουν το ίδιο έργο με έναν εκπαιδευτικό της ειδικότητας. Χωρίς παράλληλη στήριξη ούτε ο μαθητής με αναπηρία παίρνει αυτό που χρειάζεται ούτε τα υπόλοιπα παιδιά. Ένα σχολείο όταν του λείπουν εργαζόμενοι υπολειτουργεί ολόκληρο. Μέχρι να έρθει η κάθε ειδικότητα το πρόγραμμα αλλάζει ξανά και ξανά, αναδιαμορφώνεται και δεν μπορεί να λειτουργήσει με σταθερό ρυθμό. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί μετά από αρκετούς μήνες να αλλάξουν ακόμα και οι εκπαιδευτικοί που διδάσκουν κάποια μαθήματα στο σχολείο».

Η Δήμητρα είναι επίσης δασκάλα σε ένα δημοτικό του Ταύρου κι ο γιος της ο Θοδωρής πηγαίνει στην Α' Λυκείου. Στο σχολείο της Δήμητρας τα κενά φέτος είναι αμελητέα, αυτή τη στιγμή λείπει μονάχα ένας δάσκαλος αγγλικών. Στο σχολείο του Θοδωρή η κατάσταση είναι σαφώς βελτιωμένη σε σχέση με πέρυσι – αυτό σημαίνει πως μόλις αυτήν την εβδομάδα, στα μέσα του Οκτώβρη, σχεδόν όλοι οι διδάσκοντες είναι στις θέσεις τους. Μέχρι πριν λίγες μέρες ολόκληρα τμήματα έκαναν μονάχα 4 ώρες μάθημα. Παρόλο που η γωνία θέασης αλλάζει και παρόλο που το συναίσθημα απέναντι στα κενά διαφοροποιείται, είναι εντυπωσιακό το πόσο κοντά βρίσκονται μητέρα και γιος όταν μιλάμε για το κενό ανάμεσα στο δέον και στο είναι, ανάμεσα στο σχολείο όπως θα έπρεπε να λειτουργεί και σε όσα συμβαίνουν στην πραγματικότητα.

Έτσι, προφανώς κι ο 16χρονος, όπως κάθε κανονικό παιδί, μάλλον βλέπει τα κενά στο ωρολόγιο πρόγραμμα σαν ευκαιρία για ξεγνοιασιά και παιχνίδι «παρόλο που μετά πρέπει οι καθηγητές να μας τρέχουν για να βγει η ύλη». Και, προφανέστερα η μητέρα του κι εκπαιδευτικός η ίδια εντοπίζει τις πολιτικές επιλογές που οδηγούν στην υποστελέχωση, την υπολειτουργία και, εντέλει, τα ελλείματα του σχολείου – με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τα παιδιά. Μοιάζει, ωστόσο, σαν να μοιράζονται την ίδια αίσθηση παραίτησης απέναντι σε αυτήν την αναπόδραστη πια πραγματικότητα. Ο μικρός με την άγνοια που έχουν τα παιδιά για οποιαδήποτε άλλη πραγματικότητα – για το πως ας πούμε λειτουργούν τα σχολεία σε άλλες χώρες -. Κι η μητέρα του με την πικρή γνώση 15 χρόνων αλλεπάλληλων κρίσεων και οικονομικής δυσπραγίας για την δημόσια εκπαίδευση.

Πολυπληθή τμήματα (που συγχωνεύονται για να «εξαφανιστούν» κενά), συχνή εναλλαγή προσωπικού, καθυστερήσεις στις προσλήψεις εκπαιδευτικών, σχολική ύλη που «βγαίνει» ασθμαίνοντας – αυτές είναι οι πρώτες όψεις όταν κοιτάξει κανείς τα κενά κατάματα. Η Στέλλα Μανουσογιωργάκη ωστόσο πάει τη σκέψη μας ένα βήμα παραπέρα. Η ίδια διδάσκει οικονομικά σε λύκειο στην περιοχή του Ρέντη κι είναι αντιπρόεδρος της ΟΛΜΕ.

«Η υποστελέχωση των σχολείων έχει βαθιές ψυχοπαιδαγωγικές συνέπειες, που επηρεάζουν όχι μόνο τη μαθησιακή πορεία, αλλά και τη σχέση των παιδιών με το σχολείο, το κράτος και τους θεσμούς», λέει η Μανουσογιωργάκη. «Η δημιουργία ενός ασφαλούς δεσμού παιδαγωγού-μαθητών/τριών, απαραίτητου για την ψυχική ασφάλεια και τη συμμετοχή στη μάθηση δυσχεραίνεται. Χωρίς αυτή τη σταθερή και υποστηρικτική σχέση τα παιδιά -ιδιαίτερα όσα ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες- βιώνουν συναισθήματα αορατότητας, αδικίας και εγκατάλειψης. Έτσι, μειώνονται οι μαθησιακές τους επιδόσεις, επέρχεται ψυχολογική απόσταση που συχνά εκφράζεται μέσω αντικοινωνικών συμπεριφορών και περιστατικών βίας και ταυτόχρονα περιορίζεται η παιδαγωγική δυνατότητα των εκπαιδευτικών να εντοπίσουν και να στηρίξουν παιδιά που προέρχονται από κακοποιητικά ή άλλα δυσμενή περιβάλλοντα».

«Το τελευταίο διάστημα γίνεται αρκετός λόγος για το bullying, την βία στα νέα παιδιά, ρατσιστικές συμπεριφορές κλπ. Το κράτος πάντα ρίχνει το μπαλάκι των ευθυνών στους εκπαιδευτικούς φυσικά», λέει ο Μαυρίδης. «Ας δούμε τι θα πρέπει να κάνει ένα σχολείο για να προλάβει τέτοιες καταστάσεις. Ένα σημαντικό στοιχείο για να μιλήσεις στα παιδιά για το bullying, τον ρατσισμό, την διαφορετικότητα, είναι να τους καλλιεργήσεις την ενσυναίσθηση, φέρνοντάς τα πρωταρχικά σε επαφή με τα συναισθήματά τους. Αυτό το πετυχαίνει καλύτερα κανείς μέσα από ζωγραφιές, από τη μουσική αλλά κυρίως από το θεατρικό παιχνίδι.

Όταν λοιπόν αυτά τα πολύ σημαντικά μαθήματα υποβαθμίζονται τόσο πολύ αφού έχουν περικοπεί οι ώρες τους στο ελάχιστο και είναι τα πρώτα μαθήματα στα οποία θα υπάρχει κενό σε ένα σχολείο, μετά είναι χυδαίο να μιλάει το Υπουργείο για καταπολέμηση του σχολικού εκφοβισμού ή του bullying».

Όπως είναι προφανές, ό,τι δεν προσφέρει δωρεάν η δημόσια παιδεία, την οποία θα έπρεπε να στηρίζουν οι φόροι μας που αγοράζουν ωστόσο μετά μανίας εξοπλισμούς, οι γονείς είναι αναγκασμένοι να το πληρώνουν από την τσέπη τους. Με άλλα λόγια, να στέλνουν τα παιδιά τους στα φροντιστήρια, σε ιδιαίτερα και σε ένα πλήθος εξωσχολικών δραστηριοτήτων. «Η πολιτική αυτή επιλογή της κυβέρνησης θέτει ακόμα περισσότερα εμπόδια στα παιδιά φτωχών οικογενειών να εισαχθούν στα πανεπιστήμια και να εξασφαλίσουν ένα καλύτερο μέλλον», τονίζει η Μανουσογιωργάκη.

«Οι μαθητές αντιλαμβάνονται ότι το κράτος αδιαφορεί για αυτούς, γεγονός που μειώνει την εμπιστοσύνη τους στους θεσμούς και τελικά στη δημοκρατία. Όταν το ίδιο το σχολείο αποτυγχάνει να λειτουργήσει με δικαιοσύνη και ισότητα, «διδάσκει» στα παιδιά ότι η πολιτεία είναι αναξιόπιστη. Έτσι, η υποστελέχωση δεν αποτελεί μόνο μαθησιακό, παιδαγωγικό ή διοικητικό ζήτημα, αλλά πλήγμα στη δημοκρατική συνοχή, τη σχολική ειρήνη και την πίστη των νέων σε μία δίκαιη και συμπεριληπτική κοινωνία».

Προσοχή στο κενό ανάμεσα στην επιτυχία των αριθμών και την ευημερία των ανθρώπων. Θα μπορούσε να είναι ένα χαριτωμένο λογοπαίγνιο για να κλείσει κανείς μια ιστορία για τα κενά, που ωστόσο δεν γράφεται διόλου εν κενώ. Αντιθέτως, αν λιγάκι κανείς κοιτάξει πίσω από τα στοιχεία που οι φορείς παραθέτουν, πίσω από τους οικονομικούς δείκτες που η κυβέρνηση επικαλείται, θα δει μια κοινωνία που δυσλειτουργεί κι ένα σχολείο που, τρομακτικά πια, της μοιάζει.

ΥΓ. 1: Όσο για την Ολλανδία, όπως πιστεύουμε και με τις πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, να σας αναφέρουμε ότι από τη δεκαετία του 1990 οι συγκρίσεις μας κάνουν απλά να μελαγχολούν. Από που να το πιάσει κάποιος και που να το αφήσει… Στην Ολλανδία, δεν υπήρχαν καν οι… σκέψεις για κενά σε ώρες. Εκεί όπου οι κτηριακές εγκαταστάσεις σε όλα τα επίπεδα και για όλα τα μαθήματα «λάμπουν»… Ακόμα και για το μπάσκετ, άθλημα στο οποίο η συγκεκριμένη χώρα δε έχει σπουδαίες διακρίσεις, τα σχολεία είχαν κλειστά γήπεδα.

Φυσικά για το ποδόσφαιρο και για άλλα αθλήματα, τα παιδιά χαίρονταν και συνεχίζουν να χαίρονται. Όπως γίνεται και σε όλα τα μαθήματα. Εκεί όπου όλοι οι καθηγητές από την 1η ημέρα λειτουργίας κάθε σχολής χρονιάς, έχουν τις δικές τους αίθουσες, ανάλογα με τα μαθήματά τους και περιμένουν τα παιδιά κάθε τάξης για να γίνεται παραγωγικής διαδικασία μαθήματος. Εκεί όπου το σχολείο λειτουργεί μέχρι αργά το απόγευμα, με τους μαθητές να χαίρονται τη μάθηση και με διάβασμα, χωρίς να χρειάζονται το απόγευμα φροντιστήρια (!!!), καθώς τις υπόλοιπες ώρες της ημέρες υπάρχουν η ξεκούραση και η ενασχόληση με άλλες δραστηριότητες…

ΥΓ. 2: Μεγάλο θέμα αποτελεί η παραβατικότητα στις μικρές ηλικίες, κάτι που έχουμε θίξει στον «Πολίτη Αργολίδας», καθώς τα φαινόμενα έχουν αυξηθεί πολύ. Είχαμε αναφερθεί και ρόλο των γονέων, σας είχαμε πει ότι χρειάζονται ειδικοί χειρισμοί, πέρα από την αυστηροποίηση ποινών, όπως είχε ανακοινώσει η Πολιτεία. Υπάρχουν παιδιά που πλακώνονται στους δρόμους και στα πεζοδρόμια, αυτό συμβαίνει και στα μέρη μας.

Είναι μία γενιά παιδιών που μεγάλωσαν τα χρόνια της κρίσης και του κορωνοϊού, διάστημα που πολλές οικογένειες αντιμετώπισαν και συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα, με αποτέλεσμα, τα βιώματα αυτών των παιδιών, σε μια «τρυφερή» ηλικία, να μην είναι όσα χρειάζονταν για να διαμορφώσουν έναν σωστό χαρακτήρα.