Τύπος και υπογραμμός

Μεγάλη… κουβέντα μπορεί να ανοιχτεί για τον τρόπο που ασκείται η δημοσιογραφία και στα μέρη μας. Τελικά είναι ανεξάρτητη, παρουσιάζει όλες τις πλευρές των γεγονότων, ασκεί έλεγχο στην εξουσία, υπηρετεί τους πολίτες, τηρεί τη δεοντολογία;

Αφήνουμε τις απαντήσεις σε εσάς τους πολίτες, εμείς για τα μέρη μας έχουμε, πάντως, τη χειρότερη εικόνα, βάσει και καταστάσεων που έχουμε ζήσει και έχουμε μάθε μέσω ρεπορτάζ… Εμείς θα σας αναφέρουμε ότι «η δημοσιογραφία δεν είναι εργαλείο για να χρωματίζεται η πραγματικότητα», όπως διαβάσαμε και στο «iliatoday.gr»…

Μιας και αναφέραμε τον όρο «ρεπορτάζ», να αναφέρουμε ότι αποτελεί άγνωστη λέξη, για πολλούς που δηλώνουν, αλλά και το… παίζουν (χρησιμοποιούμε και αυτό το ρήμα, διότι δεν είναι όλοι δημοσιογράφοι) εκπρόσωποι του Τύπου, όπως τότε που πηγαίναμε σχολείο και μας ρωτούσε ο δάσκαλος εάν κατανοήσαμε πλήρως το κείμενο που μας διάβασε…

Δεν θα εξετάσουμε τον ρόλο της εξουσίας, οποιασδήποτε μορφής, αν και οι εκπρόσωποι της θα πρέπει να γνωρίζουν ότι για… όλα υπάρχουν όρια. Το θέμα είναι τι κάνουν οι δημοσιογράφοι! Πολλοί στα μέρη μας απλά αναπαράγουν είτε μέσω κειμένων, είτε μέσω εικόνων, το πιο αρνητικό είναι πως μεταφέρουν, μάλιστα, στο Μέσα τους Δελτία Τύπου, χωρίς καν να γράφουν πρόλογο, για να προτάξουν, αφού κάνουν αξιολόγηση, και τα βασικά σημεία, την είδηση ρε παιδάκι μου.

Αραδιάζουν… όπως το λαμβάνουν το κείμενο, χωρίς εισαγωγικά πολλές φορές, με αποτέλεσμα όταν το διαβάζει κάποιος, να νομίζει ότι όσα βλέπουν τα μάτια του και όσα προσφέρουν τα χείλη του, είναι θέση του Μέσου που έχουν επισκεφτεί. Για παράδειγμα μπορεί να ενημερωθεί κάποιος για αγώνα ποδοσφαίρου και να διαβάζει κάποιος «η ομάδα μας», καθώς έτσι έχει γραφτεί στην ενημέρωση κάποιου συλλόγου. Το πιο αρνητικό είναι ότι πολλοί δεν αναφέρουν και την πηγή και έτσι μπορεί εφημερίδες να κλείνουν ακόμα και σελίδες χωρίς… κόπο, αλλά με το «μας» να παίζει… κανονικά! Το έλα να δεις γίνεται και στις ανακοινώσεις, φορέων, προσώπων, κομμάτων, παρατάξεων κ.α.

Υπάρχουν «δημοσιογράφοι» που παίρνουν και το μέρος μορφών εξουσίας, σε τέτοιο επίπεδο, που σου δίνουν την εντύπωση ότι είναι «δικηγόροι» τους, για να μην πω ότι μοιάζουν σαν… παπαγαλάκια, τα οποία μένουν στα μέρη μας όλες τις εποχές του χρόνου και με ζέστη και με κρύο, και με ηλιοφάνεια και με χιόνια! Πολλοί είναι, μάλιστα, έτοιμοι να πέσουν και στη… φωτιά για την εξουσία, ακόμα και εάν θεωρούν ότι η τελευταία κάνει λάθος, αναφέροντας ότι… πετάει ο γάιδαρος. Φυσικά, ούτε λόγος για κριτική. Προέχουν οι δημόσιες σχέσεις, γενικά οι… σχέσεις.

Πού να σας πάμε και στο να έχουν καταγράψει κάποιο αρνητικό γεγονός. Εδώ εμείς φτάσαμε στο σημείο να ακούσουμε από… ουδέτερα χείλη «αυτό να μη το δημοσιεύσεις, θα κάνεις κακό στον τόπο μας, αυτό κάνουν όλοι». Λες και οι ενέργειες, για παράδειγμα, συγκεκριμένων, χαρακτηρίζουν έναν τόπο.

Αυτό που μας ξένισε πολύ, είναι το φαινόμενο δημοσιογράφοι να βάζουν… όρια και να σχηματίζουν «οικόπεδα», σχετικά με τα αντικείμενα που μπορεί να ασχοληθεί κάποιος ρεπόρτερ! Και να σου λένε: «Μ’ αυτό το θέμα δεν πρέπει να ασχοληθείς, εδώ είναι δικά μας… χωράφια»! Απλά γελάς και συνεχίζεις. Ίσως να παίζουν και εδώ ρόλο οι… σχέσεις.

Αυτό που είναι απολαυστικό είναι οι επιπλήξεις (ο πιο ήπιος όρος που μπορούμε να μεταφέρουμε) που μπορεί να δεχτείς κάποιος δημοσιογράφος, από… θιγόμενους, και ενώ οι τελευταίοι ξέρουν ότι απλά έχει γραφτεί η αλήθεια. Υπάρχουν και κάποιοι που μπορεί να ξεφύγουν και στη συνέχεια να κάνουν ότι δεν ξέρουν! Λες και θέλουν… υπηρέτες της ενημέρωσης!

Πρόσφατα πραγματοποιήθηκε Συνέντευξη Τύπου και το «παρών» έδωσαν, μάλιστα, συγκεκριμένα Μέσα. Δε εστάλησαν καν προσκλήσεις σε Μέσα του Δήμου που ενδιέφερε αυτή η ενημέρωση. Ειπώθηκαν συγκεκριμένα πράγματα, τα οποία είχαμε ακούσει και στο παρελθόν και σε δημόσιο λόγο, θα μπορούσε να πει κάποιος ότι και να μη γινόντουσαν οι ερωτήσεις, αυτά που έπρεπε να ειπωθούν, θα τα έγραφαν οι κασέτες! Μιλάμε ότι η πίεση στον συνεντευξιαζόμενο ήταν τόσο μεγάλη που ο ιδρώτας του… έτρεχε νερό, για το πως θα απαντήσει. Ίσως να ήθελε το κεντρικό πρόσωπο να τονίσει ξανά συγκεκριμένα πράγματα, αλλά ήθελε να γίνει αυτό με κάμερες! Είναι, πλέον, μεγάλη και η πίεση του κόσμου, το νιώθουν αυτό οι έχοντες την εξουσία. 

Είναι, άλλωστε, της… μόδας εδώ και χρόνια, πολλοί από αυτούς που έχουν εξουσία, να αποκλείουν «ενοχλητικούς» ρεπόρτερ, αλλά και να έχουν ενημέρωση για το τι θα ερωτηθούν. Εδώ το κάνουν εκπρόσωποι της κεντρικής εξουσίας. Από εμάς, πάντως, θα ειπωθεί η φράση «νερό και αλάτι», ο καθένας κρίνεται από την πορεία και το έργο του, σε οποιαδήποτε θέση κάθεται… Πρώτη φορά βλέπουμε συνέντευξη Τύπου με συγκεκριμένα κανάλια, όχι ύδρευσης και άρδευσης, αλλά... κάλυψης. Και με πολύ «μελετημένες» ερωτήσεις! Καλά, για τόσο μ@λ@κ@ς μας περνάτε ορισμένοι;

Αυτό που μας ενδιαφέρει εμάς, είναι η αλήθεια, η ενημέρωση, η αντικειμενικότητα, η αμεροληψία, ο έλεγχος όταν υπάρχουν παρατυπίες και ο σεβασμός… Η ισηγορία και η πολυφωνία είναι οξυγόνο της δημοκρατίας. Η δημοσιογραφία, ως επάγγελμα, αλλά και κοινωνικό λειτούργημα, συνεπάγεται δικαιώματα, καθήκοντα και υποχρεώσεις. Η πληροφόρηση είναι κοινωνικό αγαθό και όχι εμπόρευμα ή μέσο προπαγάνδας.

Ο Τζορτζ Όργουελ όρισε τη δημοσιογραφία ως «να δημοσιεύεις αυτά που κάποιος άλλος δεν θέλει να δημοσιευθούν», υπογραμμίζοντας την αποκάλυψη της αλήθειας, ακόμα κι αν αυτή ενοχλεί. Σημασία έχει να δημοσιοποιείται αυτό που οι ισχυροί προσπαθούν να κρύψουν, όχι απλώς να αναπαράγονται επίσημες ανακοινώσεις (δημόσιες σχέσεις).

Η δημοσιογραφία δεν είναι εργαλείο για να χρωματίζεται η πραγματικότητα, ούτε μηχανισμός που επιτρέπει σε πρόσωπα, οργανισμούς ή θεσμούς να προβάλλονται υπό ευνοϊκό φως.

Την τελευταία φράση την… πήραμε από το παρακάτω άρθρο που βρήκαμε στο «iliatoday.gr».

Αξίζει να το διαβάσετε:

Γιατί η δημοσιογραφία δεν είναι δημόσιες σχέσεις

Στην εποχή της ταχύτητας, της υπερπληροφόρησης και της διαρκούς προβολής, η διάκριση μεταξύ δημοσιογραφίας και δημόσιων σχέσεων μοιάζει μερικές φορές δυσδιάκριτη για το ευρύ κοινό. Ωστόσο, η ουσιαστική διαφορά παραμένει θεμελιώδης και καθορίζει όχι μόνο το ρόλο των επαγγελματιών της ενημέρωσης, αλλά και τη σχέση της κοινωνίας με την αλήθεια.

Η δημοσιογραφία δεν είναι εργαλείο για να χρωματίζεται η πραγματικότητα, ούτε μηχανισμός που επιτρέπει σε πρόσωπα, οργανισμούς ή θεσμούς να προβάλλονται υπό ευνοϊκό φως. Δεν γράφει για να ικανοποιήσει προτιμήσεις, να κερδίσει εντυπώσεις ή να κατασκευάσει μια επιφανειακή εικόνα. Η δημοσιογραφία είναι υποχρέωση απέναντι στην αλήθεια, τη διαφάνεια και την κοινωνία. Κάθε άρθρο, κάθε ρεπορτάζ, κάθε έρευνα οφείλει να αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα όπως είναι, ακόμη και όταν αυτή ενοχλεί, αμφισβητεί ή προκαλεί αντιδράσεις.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η δημοσιογραφία καλείται να αναδείξει όσα κάποιοι προσπαθούν να αποκρύψουν. Εργαζόμενοι που βιώνουν αδικίες, πολίτες που στερούνται βασικές υπηρεσίες, κοινωνικές ομάδες που παραμένουν αόρατες, καταγγελίες που αντιμετωπίζονται με αδιαφορία ή ακόμη και ευθύνες που επιχειρούνται να συγκαλυφθούν: όλα αυτά είναι πεδία που η δημοσιογραφία πρέπει να φωτίζει. Και δεν μπορεί να το κάνει αν το μόνο μέλημά της είναι η εικόνα και όχι η ουσία.

Οι δημόσιες σχέσεις, αντίθετα, έχουν εντελώς διαφορετικό στόχο: να προβάλλουν, να πείσουν, να ενισχύσουν τη φήμη. Εδώ τα λόγια συχνά αντικαθιστούν τις πράξεις, η εικόνα επισκιάζει την ουσία και η αλήθεια προσαρμόζεται ώστε να εξυπηρετεί συμφέροντα. Οι δεξιότητες μπορεί να είναι εντυπωσιακές, αλλά η ουσία τους περιορίζεται στη διαχείριση της εικόνας και όχι στην αποκάλυψη της πραγματικότητας.

Η δημοσιογραφία, για να παραμείνει αξιόπιστη, πρέπει να λειτουργεί αυτόνομα, με συνέπεια και ανεξαρτησία. Ο δημοσιογράφος δεν μπορεί να είναι εκπρόσωπος κανενός και δεν πρέπει να περιορίζεται από την πολιτική, οικονομική ή κοινωνική πίεση. Η αξιοπιστία του μετριέται από την ακρίβεια των πληροφοριών, την τεκμηρίωση, τη διασταύρωση στοιχείων και τη δυνατότητα να παρουσιάζει όσα δεν βολεύουν, όσα είναι δυσάρεστα ή αμήχανα για τους ισχυρούς.

Το 2025 υπήρξε μια χρονιά που απέδειξε πόσο κρίσιμη είναι αυτή η διάκριση. Θέματα που κάποιοι προσπάθησαν να «θαφτούν»—υποστελέχωση νοσοκομείων, καθυστερήσεις έργων, εργασιακές αδικίες, κοινωνικές ανισότητες—αναδείχθηκαν χάρη σε μέσα που επέμειναν να κάνουν το καθήκον τους, όπως τα site newsgf.net, iliatoday και το ραδιόφωνο Ionion FM. Αυτές οι φωνές απέδειξαν ότι η δημοσιογραφία υπάρχει για να φωτίζει τη σκοτεινή πλευρά της πραγματικότητας, όχι για να τη συγκαλύπτει με ωραία λόγια ή υποσχέσεις.

Στην πράξη, η δημοσιογραφία λειτουργεί σαν καθρέφτης: δείχνει την κοινωνία όπως είναι, όχι όπως θέλουν κάποιοι να φαίνεται. Και η κοινωνία, με τη σειρά της, χρειάζεται να τη στηρίζει και να την εμπιστεύεται, γιατί μόνο μέσα από την ανεξάρτητη ενημέρωση μπορεί να κρίνει σωστά, να απαιτήσει λογοδοσία και να διεκδικήσει δικαιοσύνη.

Η διαφορά, λοιπόν, είναι ξεκάθαρη:

Δημοσιογραφία: φωτίζει, ελέγχει, καταγράφει, αναδεικνύει την αλήθεια.

Δημόσιες σχέσεις: προβάλλουν, πείθουν, διαχειρίζονται εικόνες, κρύβουν αλήθειες.

Στην εποχή των fake news, των υπερπληροφοριακών περιβαλλόντων και της συνεχούς πίεσης για «εντυπωσιακά» μέσα ενημέρωσης, η δημοσιογραφία καλείται να επιμένει στην ουσία και στην αλήθεια. Δεν είναι εύκολος δρόμος. Είναι όμως ο μόνος δρόμος που διασφαλίζει ότι η κοινωνία ενημερώνεται, κατανοεί και μπορεί να δράσει με γνώση και κρίση.

Στο τέλος, η δημοσιογραφία δεν είναι δημόσιες σχέσεις. Είναι ευθύνη, επιμονή και φωνή για όσους δεν ακούν. Είναι η αλήθεια που δεν παραμορφώνεται από συμφέροντα, η φωνή των πολιτών και η υπενθύμιση ότι η ενημέρωση είναι το θεμέλιο της κοινωνικής λογοδοσίας και της δημοκρατίας.

Ένα σχέδιο δράσης (project) με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον έγινε στο πλαίσιο του μαθήματος «Εργαστήριο Δεξιοτήτων» με θέμα «Τοπική Ιστορία» από τα δυο τμήματα της 6ης (Στ) τάξης του Δημοτικού σχολείο στο Πόρτο Χέλι Ερμιονίδας.

Στόχος των παιδιών, που βγήκαν στη φύση, ήταν να συλλέξουν πληροφορίες και να γίνουν για λίγο … δημοσιογράφοι, κάνοντας το δικό τους ξεχωριστό ρεπορτάζ για μια συγκεκριμένη περιοχή στο Πόρτο Χέλι, συλλέγοντας στοιχεία και από το παρελθόν.

«Το παρόν συναντά την Ιστορία… Λιμνοθάλασσα Βερβερόντας», με τον συντονισμό από τις δασκάλες Κωνσταντίνα Δημαράκη και Κορίνα Θάνου.

Απολαύστε: