Ακόμα μία σπουδαία εκδήλωση έγινε στην Αργολίδα για τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική καταστροφή, αυτή τη φορά στο Ναύπλιο και στο Ίδρυμα «Βασίλης Παπανττωνίου». Με «Τα Ματωμένα Χώματα» της Διδούς Σωτηρίου να παρουσιάζονται σε μονοπρόσωπη διήγηση… 

Με ομιλητή τον Γιώργο Πατρινιό. Το «παρών» έδωσε και ο δικηγόρος, πολιτευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία Γιώργος Γαβρήλος.  

Οι εκδηλώσεις για τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική καταστροφή μας έχουν προσφέρει ευκαιρίες να γνωρίσουμε νέες πλευρές του ανείπωτου δράματος που έζησαν ο Έλληνες της Μικράς Ασίας με την «επιμέλεια» των ορδών του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ.

Ερεθίσματα επίσης να θυμηθούμε ή να διαβάσουμε και πάλι τη λογοτεχνική προσέγγιση του δράματος μέσα από διηγήσεις οι οποίες για το ύφος, τις εικόνες και τη δύναμη της γλώσσας που χρησιμοποιούν παραμένουν ακόμη και σήμερα αξεπέραστες… ιστορικές!

Σε μια τέτοια βραδιά μας προσκάλεσε το «Ίδρυμα Βασ. Παπαντωνίου» (πρώην Π.Λ.Ι.) για την εξιστόρηση των γεγονότων μέσα από τις σελίδες του βιβλίου «Τα ματωμένα Χώματα» της Διδούς Σωτηρίου.

Δανειζόμενος μια φράση της παρουσίασης του βιβλίου από τον κ. Γιώργο Πατρινιό, για τη μονοπρόσωπη διήγηση της Δ.Σωτηρίου, θέλησα να υπογραμμίσω τη σημασία της, λογοτεχνικής μεταξύ άλλων, εμπειρίας του παρουσιαστή για το πολυάριθμο κοινό που τελικά γέμισε τον όμορφο αύλειο χώρο του κτιρίου του Ιδρύματος.

Μια βιογραφική αναδρομή κρίθηκε απαραίτητη τόσο για καταγωγή της Δ.Σωτηρίου και την άμεση σχέση της με τα «Ματωμένα χώματα» (1962), όσο και για την ιδεολογική της συγγένεια με την αριστερά και ιδιαίτερα το κομμουνιστικό κόμμα. Σημασία έχει πως η Διδώ Σωτηρίου γεννήθηκε (1909) στο Αϊδίνι της Μικράς Ασίας και μεγάλωσε στη Σμύρνη έως το 1922. Επομένως είχε αφομοιώσει όλα εκείνα τα βιώματα της μικρασιατικής κουλτούρας που έκαναν το κομμάτι αυτό του Ελληνισμού να είναι ιδιαίτερο.

Παρότι έγραψε σε σχετικά μεγάλη ηλικία (πενήντα χρονών) τα βιβλία της ξεχειλίζουν από τις ομορφιές και τους πόνους, από τα τραγούδια και τις οιμωγές των Μικρασιατών. Το πρώτο της βιβλίο «Οι νεκροί περιμένουν» (1959) αναφέρεται στους βαλκανικούς πολέμους και τελειώνει με τον ξεριζωμό των Μικρασιατών. Είναι το τυχερό βιβλίο της συγγραφέως και των αναγνωστών γιατί, όπως μας θύμισε ο Γ. Πατρινιός, το βιβλίο διαβάστηκε και από έναν πρόσφυγα εγκατεστημένο στην Κοκκινιά τον Μανώλη Αξιώτη.

Η συγκίνηση που ένοιωσε τον οδήγησε να αναζητήσει τη Διδώ Σωτηρίου και να της παραδώσει το προσωπικό του ημερολόγιο με τις εμπειρίες 60 χρόνων! Ήταν το ερέθισμα για ένα ιστορικό διήγημα που θα ξεπερνούσε τις 400.000 αντίτυπα στην ελληνική γλώσσα και τις δεκάδες μεταφράσεις σε ξένες γλώσσες.

Σε μια τόσο όμορφη αυλή που περικλείει την ειρηνική παρουσία της ελιάς και έχει στη σκέπη της ένα κομμάτι βαθυγάλανου ουρανού, ακούστηκαν και πάλι λόγια για την ειρηνική συγκατοίκηση των διαφορετικών εθνοτήτων, την καθημερινή ζωή και τη δουλειά και μετά πάλι ο χώρος και η ψυχή μας αγρίευε από τη καταναγκαστική εργασία στα Αμελέ Ταμπουρού, τη σφαγή και το χαμό χιλιάδων ανθρώπων.

Το βράδυ το μονοφώνι κορυφώνεται. Η σφαγή δε σταματά. Μόνο όταν τα πλοία ρίχνουνε προβολές γίνεται μια πρόσκαιρη ησυχία. Μερικοί που καταφέρανε να φτάσουνε ζωντανοί ίσαμε τη μαούνα, μας ιστορούνε το τι γίνεται όξω, στις γειτονιές. Οι τσέτες του Μπεχλιβάν και οι στρατιώτες του Νουρεντίν τρώνε ανθρώπινο κρέας. Σπάζουνε, πλιατσικολογούνε σπίτια και μαγαζιά. Όπου βρούνε ζωντανούς, τους τραβούνε όξω και τους βασανίζουνε. Σταυρώνουνε παπάδες στις εκκλησίες, ξαπλώνουνε μισοπεθαμένα κορίτσια κι αγόρια πάνω στις Άγιες Τράπεζες και τ’ ατιμάζουνε. Απ’ τον Αι-Κωνσταντίνο και το Ταραγάτς ίσαμε το Μπαλτσόβα το τούρκικο μαχαίρι θερίζει.

Ο πάτερ Σέργιος ήταν από τους τελευταίους που σκαλώσανε στη μαούνα μας. Δίχως καλυμμαύχι και ράσο, θεόγυμνος, με μια κουρελιασμένη ματωμένη φανέλα κι ένα μακρύ σώβρακο, με ξέμπλεκα τα λιγοστά μαλλιά του κι ανάκατα τα γένια του, με δυο γουρλωμένα μάτια που τα ’καιγε πυρετός, έμοιαζε μ’ άγνωστο στη φύση πλάσμα. Από τα λόγια και τα φερσίματά του καταλάβαμε πως ολόκληρη η φαμελιά του πνίγηκε καθώς πάσχιζε να σκαλώσει σ’ ένα αμερικάνικο πολεμικό. Το μυαλό του γέροντα δεν άντεξε· σάλεψε! Εκειδά που καθότανε ήσυχα και καλά, αμίλητος και σοβαρός, εκειδά πηδούσε ολόρθος και χειρονομούσε και φώναζε δυνατά με στόμφο:

—Πέντε τα παιδιά μου! Κι η γυναίκα μου έξι! Κι η κουνιάδα μου επτά! Επτά οι αστέρες της αποκαλύψεως! Επτά διαόλοι να σας κοπανάνε στην κόλαση, δολοφόνοι! Δολοφόνοι! Δολοφόνοιοιοι.

Λιτή και περιεκτική, όπως όλες οι παρουσιάσεις του κ. Γιώργου Πατρινιού, θύμισε μια από τις σημαντικότερες λογοτεχνικές μαρτυρίες για την εποχή και τα γεγονότα με παγκόσμια πλέον ακτινοβολία. Σε λίγες μέρες, 23 Σεπτεμβρίου 2004, θα είναι η επέτειος του μεγάλου ταξιδιού της Διδώς Σωτηρίου. Το έργο της όμως μνημονεύεται ακόμη όχι απλά ως διήγηση αλλά ως βάση για την ιστορική, γλωσσική, λογοτεχνική… έρευνα και μαθητεία! Δίνει ακόμη και σήμερα τη δυνατότητα να σκεφτούμε πως λειτουργούμε και πως σκεφτόμαστε εμείς απέναντι στα γεγονότα. Ο διάλογος που ακολούθησε με οικογενειακές μαρτυρίες ήταν διαφωτιστικός ιδιαίτερα με την παρέμβαση του κ. Ξυλά (αν δεν κάνω λάθος) σχετικά με τη διαχρονική «αδιαφορία» που έχει επιδειχθεί στο να προωθήσει η Ελληνική Πολιτεία διεθνώς την αναγνώριση της γενοκτονίας του Μικρασιατικού/Ποντιακού Ελληνισμού.

Ήταν μια συγκινητική και όμορφη βραδιά που έχει ακόμη μεγαλύτερη αξία για όσα βιώνουμε σήμερα. Είχε άραγε δίκιο η Διδώ Σωτηρίου ότι για όλα φταίει ο ιμπεριαλισμός και τίποτα δεν έχουμε να χωρίσουμε με τον τουρκικό λαό; Θυμήθηκα ένα πρόσφατο αφιέρωμα στο βιβλίο από την Σταυρούλα Παπασπύρου στην σελίδα του Lifo που τελείωνε με ένα κείμενο Τούρκου Βιομηχάνου:

«Το βιβλίο σας το διάβασα μέσα σε δυο νύχτες, με χίλιες αναμνήσεις, χύνοντας δάκρυα και για τις δυο πλευρές. Σας συγχαίρω. Θα 'ρθω να σας βρω θέλοντας να σας αποδείξω πώς ζούνε ακόμα οι παλιοί Τούρκοι με τη γενναιοδωρία τους, τον αλτρουισμό και τη λεβεντιά τους» της έγραφε ο Τούρκος βιομήχανος και πρόεδρος τότε του Βιομηχανικού Επιμελητηρίου της Πόλης, Ερτογρούλ Σοϊσάλ.

(Γ. Κόνδης)

Tην πολύ σημαντική έκθεση με κοστούμια της Costume Designer Φωτεινής Δήμου από την ταινία «Σμύρνη μου αγαπημένη» σε σενάριο της Μιμής Ντενίση και σκηνοθεσία του Γρηγόρη Καραντινάκη φιλοξενείται στο Ναύπλιο (στον πολιτιστικό χώρο του Ιδρύματος Βασίλη Παπαντωνίου) και τα εγκαίνια παρουσία του Δημήτρη Κωστούρου...

Ο Δήμαρχος Ναυπλιέων μπήκε, μάλιστα, στην αίθουσα με το δεξί πόδι ως δείγμα καλοτυχίας!

Η έκθεση άνοιξε για το κοινό την Πέμπτη 28 Ιουλίου και θα διαρκέσει μέχρι τις 21 Αυγούστου με ωράριο λειτουργίας: 10:00-14:00.

Ειδικότερα, για τις ανάγκες της ταινίας η Costume Designer Φωτεινή Δήμου, η οποία ζει και εργάζεται στο Λονδίνο, έχει σχεδιάσει κοστούμια για μεγάλες κινηματογραφικές, τηλεοπτικές και θεατρικές παραγωγές, σε όλο τον κόσμο βραβευμένη από τα κινηματογραφικά βραβεία BAFTA, σχεδίασε πάνω από 80 κοστούμια, ενώ επιμελήθηκε τουλάχιστον 2.000 εμφανίσεις πρωταγωνιστών και βοηθητικών ηθοποιών που αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα των ενδυμάτων όλων των κοινωνικών τάξεων της πολυπολιτισμικής Σμύρνης, της περιόδου 1916-1923.

Ο Δήμαρχος Ναυπλιέων Δημήτρης Κωστούρος «εγκαινίασε» την έκθεση ως επίτιμος, μετά από πρόσκληση της Προέδρου του Ιδρύματος Νανάς Παπαντωνίου. Ακολούθως ξεναγήθηκε στους χώρους της συνοδευόμενος από την Πρόεδρο του ΔΟΠΠΑΤ Μαρία Ράλλη παρουσία της κας Γεωργίας Σαμαρά.

Κατά την είσοδο του στον χώρο της έκθεσης ο Δήμαρχος Ναυπλιέων ως δείγμα καλοτυχίας μπήκε με το δεξί πόδι, ενώ στις δηλώσεις του για την Έκθεση ανέφερε χαρακτηριστικά:

«Θα ήθελα αρχικά να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στα μέλη και την Πρόεδρο του Ιδρύματος Βασίλη Παπαντωνίου για την έκθεση που θα φιλοξενηθεί στους χώρους του Ιδρύματος. Μια έκθεση κουστουμιών της ταινίας «Σμύρνη μου αγαπημένη» από την διακεκριμένη και βραβευμένη Costume Designer Φωτεινή Δήμου. Ευελπιστούμε η Έκθεση να προσελκύσει το ενδιαφέρον των συμπολιτών και των επισκεπτών του Δήμου που θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν εντυπωσιακά ενδύματα και κουστούμια της κινηματογραφικής ταινίας.

Τέλος θα ήθελα να ευχαριστήσω την κα Μιμή Ντενίση για όλες τις ενέργειες που έχει κάνει και φυσικά όλα όσα έχει προσφέρει στον τομέα του Πολιτισμού.

Για την πόλη του Ναυπλίου αποτελεί ένα σημαντικό καλλιτεχνικό γεγονός.

Ως Δήμος Ναυπλιέων στηρίζουμε συστηματικά τον κόσμο του Πολιτισμού και την προστιθέμενη αξία που δίνουν τέτοιες εκδηλώσεις στην πόλη του Ναυπλίου».

Μια σημαντική έκθεση με κοστούμια από την ταινία «Σμύρνη μου αγαπημένη» ανοίγει για το κοινό στον πολιτιστικό χώρο του Ιδρύματος Βασίλη Παπαντωνίου «Σοφρώνη 13», στο Ναύπλιο, από την Πέμπτη (28/07)… Η έκθεση θα διαρκέσει από τις 28 Ιουλίου έως 21 Αυγούστου 2022 με ωράριο λειτουργίας: 10:00-14:00

Ειδικότερα, όπως έγινε γνωστό η Costume Designer Φωτεινή Δήμου, για τις ανάγκες της ταινίας «Σμύρνη μου Αγαπημένη», σχεδίασε πάνω από 80 κοστούμια, και επιμελήθηκε τουλάχιστον 2.000 εμφανίσεις πρωταγωνιστών και βοηθητικών ηθοποιών.

«Σμύρνη μου αγαπημένη»

Όλα αυτές οι ενδυματολογικές ετοιμασίες που έγιναν αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα των ενδυμάτων όλων των κοινωνικών τάξεων της πολυπολιτισμικής Σμύρνης, της περιόδου 1916-1923.

Τα κοστούμια των πρωταγωνιστών που παρουσιάζονται στην έκθεση, είναι ενδεικτικά του γενικού ύφους της ταινίας.

Η βραβευμένη με BAFTA, Φωτεινή Δήμου, ζει και εργάζεται στο Λονδίνο. Έχει σχεδιάσει κοστούμια για μεγάλες κινηματογραφικές, τηλεοπτικές και θεατρικές παραγωγές, σε όλο τον κόσμο.
Τα κοστούμια της εκτίθενται στη μόνιμη συλλογή του Θεατρικού Τμήματος, στο Victoria & Albert Museum, στο Λονδίνο.

Τα κοστούμια της ταινίας κατασκεύασαν:

Το Atelier SANDI COUTURE

Το Atelier Takis Giannetos Sur Mesure

Το Atelier Solo Victoria

Η κυρία Ελένη Μελισσάρη (Το Βεστιάριο)

Επιμέλεια έκθεσης: Μαρία Καραπούλιου

Όπως αναφέρθηκε, η έκθεση θα διαρκέσει από 28 Ιουλίου έως 21 Αυγούστου 2022.

Ωράριο λειτουργίας: 10.00-14.00

Ανακοίνωση εξέδωσε το ΕΚΑΒ Αργολίδας και ευχαριστεί τον Πρόεδρο κ. Χ. Ζέρβα και το ΔΣ του Ιδρύματος «Μαρίας Κ. Ράδου».

Όπως αναφέρεται η ανταπόκρισή τους ήταν άμεση για τη φιλοξενία δύο πληρωμάτων ασθενοφόρων, που θα συνδράμουν με τις υπηρεσίες τους στην περιοχή του νομού την καλοκαιρινή περίοδο.