Η θερμοκρασία έχει αρχίσει να ανεβαίνει ήδη στη χώρα μας και στην Αργολίδα, στο Κρανίδι το θερμόμετρο έδειξε την Τρίτη (25/06) πάνω από 36 βαθμούς Κελσίου και τις επόμενες ημέρες η ζέστη θα είναι ακόμα μεγαλύτερη. Τις προηγούμενες ημέρες η περιοχή μας, όπως και άλλα μέρη στην Ελλάδα βίωσαν και χειμωνιάτικες συνθήκες.

Το διάστημα που θα ακολουθήσει θα σημειωθούν υψηλές θερμοκρασίες στις χώρες της Μεσογείου και της Κεντρικής Ευρώπης, καθώς ένας αντικυκλώνας με υψηλές πιέσεις θα βρεθεί πάνω από αυτές τις περιοχές, μεταφέροντας και θερμό αέρα από τη Βόρεια Αφρική. Με το θερμόμετρο να δείχνει πιο υψηλές τιμές και τα βράδια, καθώς θα… ανέβουν οι ελάχιστες.

Τι συμβαίνει τελικά στην ατμόσφαιρα και πώς ο καιρός μεταβάλλεται; Τι σχέση έχουν ρεύματα αέρα από τον Ατλαντικό Ωκεανό, επηρεάζοντας ουσιαστικά και όλη την Ευρώπη (διαφορετικές είναι οι επιρροές σε Αμερική και ειδικότερα στη βόρεια και σε Αφρική); Αλιεύσαμε… ένα πολύ κατατοπιστικό κείμενο από την ομάδα «Έν Καιρῷ» του «SiMeteo» στο Facebook, σχετικά με τις… επιρροές του Ατλαντικού Ωκεανού στην Ευρώπη, ειδικότερα και στη Μεσόγειο Θάλασσα.

Η Ατλαντική Μεριδινοφόρο Επαναστροφή (AMOC) είναι ένα κρίσιμο σύστημα ωκεάνιων ρευμάτων που κυκλοφορεί νερό μέσα στον Ατλαντικό Ωκεανό, αναδιανέμοντας θερμότητα και θρεπτικά συστατικά. Μετακινεί θερμό, επιφανειακό νερό προς βορρά και ψυχρότερο, βαθύ νερό προς νότο, επηρεάζοντας το παγκόσμιο κλίμα, ιδίως στην Ευρώπη. Η AMOC είναι ένα βασικό μέρος της παγκόσμιας μεταφορικής ζώνης, και η εξασθένηση ή η κατάρρευση της θα μπορούσε να έχει σημαντικές συνέπειες για τα κλιματικά μοτίβα και το περιφερειακό καιρό.

Στην εικόνα του χάρτη που απεικονίζει την επίδραση της Ατλαντικής Μεριδινοφόρου Επαναστροφής (AMOC), μπορούμε να διακρίνουμε σαφείς τάσεις στο ευρωπαϊκό κλίμα, που αντικατοπτρίζουν την επίδραση ενός εξασθενημένου ή διαταραγμένου συστήματος ρευμάτων:

1. Βόρεια Ευρώπη – Ακραίες καιρικές συνθήκες:

• Οι περιοχές της Σκανδιναβίας και η βόρεια Ρωσία εμφανίζονται υπό την επίδραση ψυχρών ρευμάτων και πυκνών νεφώσεων, με δείκτες καταιγίδων (αστραπή, βροχές).
• Η εξασθένηση της AMOC οδηγεί σε μειωμένη μεταφορά θερμότητας προς τον Βορρά, με αποτέλεσμα πιο έντονους χειμώνες και αυξημένες καταιγίδες.

2. Δυτική Ευρώπη – Μεταβατικές συνθήκες:

• Η Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η βορειοδυτική Ευρώπη εμφανίζουν αυξημένη νεφοκάλυψη, έντονους ανέμους και συχνές βροχοπτώσεις.
• Οι ροές του Ατλαντικού δείχνουν μεταβολή, με κατεύθυνση προς το νότο ή εκτροπή, ενισχύοντας την αστάθεια και προκαλώντας περισσότερα ακραία καιρικά φαινόμενα (π.χ. πλημμύρες, ισχυρούς ανέμους).

3. Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη – Ήπια, αλλά ψυχρότερη τάση:

• Οι θερμοκρασίες είναι μέτριες, με σχετικά σταθερό καιρό, αλλά με ελαφρώς πιο ψυχρή από το φυσιολογικό κατάσταση λόγω μειωμένης θερμικής ροής από τη Δυτική Ευρώπη.
• Ο άνεμος φαίνεται να κινείται από τα βόρεια προς τα ανατολικά, προμηνύοντας ξηρότερες αλλά ψυχρότερες συνθήκες.

4. Νότια Ευρώπη και Μεσόγειος – Θερμότερες και ξηρότερες τάσεις:

• Ο ήλιος και οι πορτοκαλί αποχρώσεις στον χάρτη υποδεικνύουν αυξημένες θερμοκρασίες, ιδίως σε περιοχές όπως η Ισπανία, η Ιταλία και η Ελλάδα.
• Η ενίσχυση των κατώτερων ρευμάτων προς τα ανατολικά της Μεσογείου δείχνει αυξημένο κίνδυνο για ξηρασία, παρατεταμένους καύσωνες και αποσταθεροποίηση του θερινού καιρού.
• Το φαινόμενο «παραμονής ζέστης» είναι πιο έντονο σε αυτές τις περιοχές.

Συμπέρασμα – Κλιματική Τάση:

Η εξασθένηση της AMOC μετατοπίζει τη θερμική ισορροπία στην Ευρώπη:

• Βόρειες και δυτικές περιοχές γίνονται ψυχρότερες, πιο υγρές και πιο ασταθείς.
• Νότιες και ανατολικές περιοχές βιώνουν θερμότερες και πιο ξηρές συνθήκες.
• Αυτή η απόκλιση αυξάνει τον κίνδυνο για ακραία καιρικά φαινόμενα και επιβαρύνει τη γεωργία, τη δημόσια υγεία και την ενεργειακή ζήτηση στην ήπειρο.

Τι θα σήμαινε το καλοκαίρι για την Ευρώπη αν εξασθενήσει η AMOC:

1. Ο Νότος της Ευρώπης:

• Ισπανία και Πορτογαλία: Πλήττονται περισσότερο. Ο χάρτης δείχνει σαφή τάση προς θερμότερες και ξηρότερες συνθήκες, με έντονους και παρατεταμένους καύσωνες. Ελλείψεις νερού, πυρκαγιές και μείωση αγροτικής παραγωγής είναι πολύ πιθανά.
• Ιταλία και Ελλάδα: Επηρεάζονται μεν, αλλά όχι εξίσου έντονα. Θα βλέπαμε θερμά και ξηρά καλοκαίρια, αλλά με κάποια νησίδες αστάθειας ειδικά προς το Ιόνιο και το Αιγαίο, ανάλογα με την υγρασία και τα ρεύματα από Αφρική και Μέση Ανατολή.

2. Ακραία φαινόμενα στη Μεσόγειο:

Ναι, ισχύει ότι το σενάριο εξασθένησης της AMOC δεν σημαίνει μόνο ξηρασία ή ζέστη — μπορεί επίσης να ενισχύσει ακραίες καιρικές διαταραχές όπως:

• Μεσογειακοί κυκλώνες (Medicanes): Αυξάνονται σε ένταση λόγω θερμότερων θαλασσών, ειδικά το φθινόπωρο. Αν η Μεσόγειος θερμανθεί υπερβολικά και οι άνεμοι ψηλά ευνοήσουν την κυκλογένεση, μπορούμε να δούμε φαινόμενα τύπου «Ιανού».
• Καταιγίδες και χαλαζοπτώσεις: Πιο έντονες, ειδικά στη νότια Ιταλία, Ιόνιο, Δυτική Ελλάδα και πιθανώς την Τουρκία, λόγω μεγαλύτερης διαφοράς θερμοκρασίας ανάμεσα σε ξηρά και θάλασσα.
• Τοπικές πλημμύρες: Από σπάνιες καταιγίδες που όμως έχουν μεγάλο υετό σε μικρό χρονικό διάστημα.

3. Βόρεια Ευρώπη:

Αντίθετα, πολλές βόρειες περιοχές (Ηνωμένο Βασίλειο, Σκανδιναβία, Βαλτική) μπορεί να βιώνουν δροσερά, υγρά και πιο άστατα καλοκαίρια, ως αποτέλεσμα της διαταραχής στη ροή θερμότητας από το νότο.

Συμπέρασμα:

Το καλοκαίρι, η εξασθένιση της AMOC θα «στραγγίξει» τη νότια Ευρώπη θερμικά και υδρολογικά, προκαλώντας ταυτόχρονα αυξημένη πιθανότητα μεμονωμένων ακραίων καιρικών επεισοδίων σε περιοχές της Μεσογείου. Η Ελλάδα πιθανόν να δει πιο θερμά αλλά και πιο ξηρά καλοκαίρια, με εξάρσεις καταιγίδων ανάλογα με το τι γίνεται στη γύρω θαλάσσια λεκάνη.